ABD Başkanı George W. Bush’un önceki gün yaptığı Ulusa Sesleniş konuşması üç konuda kesişti. Uluslararası terörizm, iç güvenlik ve ekonomi. Savaş halindeki bir ülkenin başkanı tarafından yapılan bu tarihi açıklamanın her konu başlığı kendi içinde farklı bir anlam ve önem taşıyordu. Fakat dünyanın kilitlendiği ve merakla beklediği konu kuşkusuz uluslarası terörizme karşı açılan savaşta Bush’un sarfedeceği sözlerdi.
Tarihe Bush Doktrini olarak geçecek bu konuşmasında ABD Başkanı özellikle teröre destek veren ülkelere verdiği gözdağı ile ülke içinde puan topladı. Fakat konuşmasında isim vererek bazı ülkelere verdiği ültimatom bu ülkelerin sert tepkilerine neden oldu. Bush Doktrini’nin hedef aldığı bu ülkeler Kuzey Kore, Ýran ve Irak.. ABD’nin yıllardır kara listesinde olan bu ülkeler özellikle 11 Eylül’den sonra yakın takibe alındı. Kitlesel imha silahları üzerinde çalışmalarını sürdüren bu ülkeleri Bush’un ABD Kongresi’nde yaptığı konuşmayla bir anlamda dünyanın yeni sıcak bölgeleri olarak adlandırmak mümkün.
Bush’un hedef aldığı bu ülkelerden yapılacak yanıt en az Baskan’ın konuşması kadar uluslararası komuoyunun merakla beklediği bir konuydu. Beklenen açıklamalar Bush’un konuşmasının hemen arından geldi. Üç ülke de kendilerini hedef alan ABD Başkanı’nın iddialarını şiddetle reddettiklerini dünyaya duyurdu. İran, Irak ve Kuzey Kore yönetimlerince yapılan açıklamaların ortak özelliği Bush’un Salı akşamı yaptığı konuşmasında belirttiği gibi ‘terörizmi ihraç eden ve destekleyen ülkeler’ sınıfında olmadıkları yönündeydi.
İran Dışişleri Bakanı Kemal Karazi, Bush’un açıklamasını kaba olarak nitelendirdi ve Filistin topraklarında İsrail’in giriştiği saldırıları unutturmaya yönelik bir bahane olarak yorumladı. İran’ın resmi haber ajansı IRNA tarafından dünyaya geçilen bu açıklamada ABD’nin Filistin bölgesinde yaşanan sıcak gelişmeleri kamuoyundan gizlemek amacıyla böyle bir açıklama gereği duyduğu belirtildi.
Bağdat’ın Bush’a yanıtı da İran’ınkinden farklı değildi. Irak parlementosunun dış ilişkilerden sorumlu komitesnin başkanı Salim el Kubayşi, Reuters’a yaptığı açıklamada Bush’un Irak’a yönelik iddialarının asılsız ve temelsiz olduğunu açıkladı ve şunları ekledi: ‘Irak yönetimi kitlesel imha silahlarıyla ilgili bir çalışma içinde olmadığını dünyaya kesin ve net bir biçimde defalarca açıklamıştır. ABD Başkanı’nın son açıklamaları Irak’a düzenlenecek olası bir saldırıya bahane niteliğindedir. Böyle tehditler Irak yönetimi ve halkımızı korkutamaz.’
Kuzey Kore’nin resmi haber organları da Bush’un açıklamalarını ABD yönetiminin bölgedeki çıkarlarını korumaya yönelik bir bahane olarak yorumladı.
Her üç ülke de Bush yönetimince terörizme yataklık eden ülkeler olarak adlandırılıyor. Afganistan ile başlayan ve şu anda Filipinler ve Somali açıklarında devam eden hareketliliğin yakın bir tarihte adı geçen bu üç bölgeyi de kapsayacağının işaretlerini veren önceki günkü Ulusa Sesleniş, yeni bir dünya düzeninin de ilk resmi açıklaması olarak yorumlanıyor. Karşılıklı suçlamaların Bush’un bu açıklamasından sonra eyleme dönüşme ihtimali özellikle Türkiye’nin de içinde bulunduğu coğrafyada sıcak gelişmelere zemin hazırlıyor.
30 Ocak 2002
