Parlamentonun alt kanadı Duma’nın kararlı muhalefeti karşısında başbakan adayını değiştiren Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, ülkenin eski casus şefi ve bir numaralı diplomatı Yevgeni Primakov’u başbakanlığa atadı. Önceki aday Viktor Çernomırdin’i iki kere geri çeviren Duma, ‘doğru tercih’ diye nitelendirdiği Primakov’un adaylığından son derece memnun. Bugün oylamaya gidecek 450 sandalyeli Duma’da, 55 sandalyeye sahip Vladimir Jirinovski liderliğindeki aşırı sağcılar dışındaki tüm gruplar Primakov’a güvenoyu verme kararı aldı.
Tüm bunlar, Rusya’nın ekonomik çöküşle patlak veren siyasi krizi aşmakta olduğunun göstergesi. Duma Başkan Yardımcısı Vladimir Rizkov’un “Çok büyük ihtimalle Rusya’nın cuma günü bir başbakanı olacak ve o cumartesi günü ülkeyi finansal krizden çıkarmak için çalışmalarına başlayacak” sözleri Primakov’u çok zorlu bir görevin beklediğine işaret ediyor. Daha önce hiçbir ekonomik deneyimi bulunmayan Primakov’un krizin üstesinden gelip gelemeyeceği zihinlerde bir soru işareti.
Martta görevden alındıktan sonra geçen ay tekrar başbakanlığa getirilen Viktor Çernomırdin, halkın ve muhalefetin gözünde beş yıllık başbakanlığı boyunca ekonomik krizi hazırlayan kişiydi. Bu yüzden üst üste iki kez Duma’dan güvenoyu alamadı. Üç kez başbakan adayını geri çeviren Duma’yı feshetmek zorunda kalacak olan Yeltsin, hem kendine yakın bir isim olan, hem de komünistlerin aday listesinde bulunan Primakov’dan yana çark ederek, ‘doğru tercih’i yapmış oldu. Yeltsin, Duma’ya yolladığı mektubunda “Çernomırdin’in tekrar geri çevrilmesini göz önünde bulundurarak Yevgeni Maksimoviç Primakov’un başbakanlığının onaylamasını istiyorum” dedi.
Hem muhalefet hem de Yeltsin yanlısı siyasi çevreler Primakov’un başbakanlığını memnuniyetle karşılayarak, Duma’nın bu atamayı onaylayacağını belirtti. Duma Başkanı Gennadi Selezniyov, “Bu en mantıklı karardı ve tabii ki Primakov, Duma’nın desteğini kazanacaktır” dedi. Komünist Partisi lideri Gennadi Züganov da başbakanlığını “Bu kez sağduyu galip geldi” diye yorumladığı Primakov’un güvenoyu almakta zorlanmayacağını kaydetti.
Gelgelelim Primakov’un uzmanlık alanı dış politika. Kurt diplomatın ekonomik krizle birlikte başgösteren toplumsal huzursuzluğu bastırmak için ne gibi önlemler alacağını kestirmek güç. Onun başbakanlığını memnuniyetle karşılayan siyasi gruplardan her biri güç dengesinin kendileri lehine dönmesini umut ediyor. Moskova’daki Alfa Capital yatırım bankasının ekonomi uzmanlarından Thierry Mallarett, “Primakov bir ekonomist değil, ülkenin gidişatını onun bakanlıklara hangi kişileri atayacağı belirleyecek” yorumunu yapıyor.
Çernomırdin’in darbe iddiası
Krizle birlikte Rusya’nın siyasi yaşamına komünistler ağırlığını koymuştu. Rusya’nın kargaşaya sürüklenmemesi için adaylıktan çekilirken Primakov’u kendisinin önerdiğini söyleyen Çernomırdin de komünist darbe uyarısında bulunarak atmosferi yeniden gerdi. Komünistlerin başbakanlık vizesi vermediği Çernomırdin, Rusya’daki anayasal sistemi devirmeye yönelik tehditlerin bulunduğunu savunarak, “Komünist muhalefetin devrim sendromu yine ortaya çıktı. Varolan kargaşayı kullanarak, güç kullanımı yolu ile Devlet Başkanı Yeltsin’i devirmeye çalışıyorlar” diye konuştu. Bu tehlikenin, kendisinin çekilmesi ile geçmediğini savunan Çernomırdin, “Sinsice düzenlenmiş ve SSCB’yi yeniden kurmayı amaçlayan bir darbe, gündeme gelebilir” dedi.
11 Eylül 1998
