Deniz ve raylı ulaşımdaki artış, karayolu ile taşımacılığı hafifletmedi
İTÜ’nün yaptığı bir araştırma karayolu taşımacılığının önceki yıllara göre bir miktar azaldığını gösteriyor. Ancak karayolu taşımacılığı diğer ulaşım araçlarına göre birinci sıradaki yerini korumaya devam ediyor.
Kent içi ulaşımda yük şehir hatlarında. Eminönü-Üsküdar, Eminönü-Karaköy ve Üsküdar Beşiktaş hatlarında sefer sayısı önceki yıllara oranla arttı. Araba vapurları ile en çok Sirkeci-Harem hattında yolcu taşındı. Deniz otobüsleri de yükü büyük ölçüde hafifletiyor.
İstanbul kent içi ulaşımında ilk sırayı alan karayolu taşımacılığının, deniz ve raylı ulaşım araçlarına göre üstünlüğü devam ediyor. Son yıllarda deniz ulaşım filosunun daha küçük ve hızlı gemilerle takviye edilmesi ve hafif raylı sistemin ulaşım ağına katılması, karayolu ile yapılan yolculukların payını hafifletmeye yetmedi. İstanbul Teknik Üniversitesinin (ITU) İstanbul’un ulaşımıyla ilgili yaptığı bir araştırmada karayolu taşımacılığının önceki yıllara göre çok az miktarda raylı taşımacılığın payının da arttığı bildirildi. Yapılan araştırmaya göre 1982 yılında yüzde 88 olan karayolu taşımacılığı 1990 yılında yüzde 86,8’e düştü. Bu arada yüzde 4,5 olan demiryolu taşımacılığı 1990 yılında 5,9’a çıktı.
Kent içi ulaşımında demiryolunun payının artmasına rağmen sinyalizasyon güçlüğü, araç yetersizliği ve hatların uzun yol trenleriyle birlikte kullanılması gibi sorunlar kapasitenin düşmesine neden oluyor. Dünya standartlarına göre bir banliyo hattından saatte 12 tren geçmesi gerekirken, İstanbul’da trafiğin en yoğun olduğu zamanlarda saatte 6 tren geçiyor. Yine dünya standartlarına göre saat- te 24 trenin geçmesi gereken hafif raylı sistemde bugün bir saatte ancak 3 tren seferi yapılabiliyor.
Kent içi deniz ulaşımında Şehir Hatları Yolcu Gemilerinin Eminönü-Karaköy, Eminönü Üsküdar ve Üsküdar-Beşiktaş hatlarında sefer sayısı önceki yıllara oranla arttı. Araba vapurları ile taşınan yolcu hacmi bakımından en büyük paya Sirkeci-Harem hattı sahip. Bu hattın 1989 yılındaki yolcu trafiği 1983 yılına oranla yarıya yakın artarak 5,1 milyon kişi oldu. Şehir Hatları İşletmesi yolcu ve araba vapurları her hatta farklı sıklıkta ve mevsimlik zaman tarifelerine göre işletiliyor. Kış tarifeleri 1 Ekim-31 Mayıs tarihleri arasında, güz tarifeleri ise 1 Haziran 30-Eylül tarihleri arasında değişyor.
Yolcu gemileri ile yapılan yolculukların yüzde 84’ü Boğaz’ı karşıdan karşıya geçen hatlarda, geri kalan yüzde 16’sı da Marmara, Boğaz, Haliç ve İzmit hatlarında yapılıyor.
1983-1989 yılları arasında yolcu taşımaları içinde en büyük pay yüzde 38,6’yla Karaköy Haydarpaşa-Kadıköy hattında olurken bu hattı yüzde 20,7 ile Eminönü-Üsküdar, yüzde 16 ile Eminönü-Kadıköy hatları izliyor.
Türkiye’nin en fazla motorlu aracına sahip İstanbul’da karayolu ağının yetersiz ve bozuk oluşu nedeniyle kapasitesi oldukça düşüktür. İstanbul’da en çok yolcunun taşındığı İETT ve halk otobüslerinde ortalama doluluk oranı sabah saatlerinde yüzde 35, akşam saatlerinde yüzde 42 oluyor. 2 bin 500’e yaklaşan İETT ve özel halk otobüsleri her gün yaklaşık 2,5 milyon kişi taşıyor. Bu sayıyı 1,5 milyonla minibüsler, 1,2 milyonla da özel araç takip ediyor.
1985 yılında 1564 IETT otobüsü, 963 özel halk otobüsü bulunan İstanbul’da 1989 yılında 1526 IETT otobüsü, 973 halk otobüsü bulunuyor. Minibüs sayısı 4670’te dondurulmuş olmasına karşın İstanbul’da 2 bin kadar minibüs ruhsatsız olarak çalışıyor. Son yıllarda verilen ruhsatlarla 20 bine çıkan taksi ve dolmuş sayısının genel yolcu taşımacılığı içindeki payı yüzde 10’a yaklaşıyor.
Şehir Hatları İşletmesi’nin 60′ işletilmekte olan 70 iskelesi var. Yolculukların yüzde 90’ı Eminönü, Kadıköy, Karaköy, Beşiktaş, Üsküdar ve Haydarpaşa iskelelerinden başlıyor. İskelelerin 28 tanesi Boğaz’ın iki kıyısı boyunca eşit olarak bulunuyor. İskelelerin restorasyonu ve betonarme olarak yeniden inşaatı devam ediyor.
Raylı sistemdeki son gelişmeler demiryolu taşımacılığına olan ilgiyi arttırdı. Yine de sorunlar yüzünden istenilen kapasiteye ulaşılamıyor.
30 Ekim 1990 Sayfa 8
