İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile Karayolları Genel Müdürlüğü arasında çekişme
Her gün 600 bin kişinin geçtiği Eminönü Meydanı düzenleme çalışmaları, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile Karayolları arasında çekişmeye neden oldu. Şehir planlamacıları projeyi İstanbul için ‘cinayet’ olarak niteliyor.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, projenin Eminönü Meydanı’nı şehirlerarası bir kavşak durumuna sokacağını, yaya hareketini güçleştireceğini savlıyor. Belediyenin projesini olumlu bulan Karayolları projesini sürdürüyor.
Düzenleme çalışmaları süren Eminönü Meydanı için Karayolları Genel Müdürlüğü ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi arasındaki çekişme sürüyor. Karayollarınca hazırlanan ve uygulanmakta olan projeyi yaya hareketini kısıtlayacağı gerekçesiyle değiştirmek isteyen Büyükşehir Belediyesi, projenin Eminönü Meydanı’nı şehirlerarası bir kavşak durumuna sokacağını belirtirken Karayolları Genel Müdürlüğü proje üzerindeki çalışmalarını sürdürüyor. 1989 yılından beri süren yazışmalarda belediyenin projesini olumlu bulan Karayolları buna rağmen ısrarla kendi projesine devam ediyor. Proje çalışmaları tamamlandığında Eminönü Meydanı’nın yayaların hareketini güçleştireceğini ve araç yoğunluğunu arttıracağı belirtiliyor. Bu arada şehir planlamacıları, projeyi İstanbul için “cinayet” olarak niteliyorlar.
Tarihi yarımadanın tümüyle SIT alanı ilan edilmesi isteminin güç kazandığı bir dönemde, bölgeyi Karayollarının “şehirlerarası yol anlayışı” ile düzenlediğini belirten uzmanlar, projenin ulaşımı engellemeyecek biçimde sadeleştirilerek yaya alanlarına ve ulaşıma ağırlık verecek şekilde değiştirilmesi gerektiğini belirtiyorlar. İstanbul nüfusuna her yıl 400 bin kişinin eklendiğini, gelecekte toplu taşım merkezi konumundaki Eminönü Meydanı’nın yaya yükünün artacağını belirten şehir planlamacıları, kentte yaşayan 8 milyonluk nüfusun da göz önüne alındığı yeni bir projenin hazırlanması gerektiğine dikkat çekiyorlar.
19.9.1984 tarihinde imzala bir protokolle, Yeni Galata Köprüsü ile Eminönü ve Karaköy meydanlarının bağlantı çalışmalarının etüt ve projelendirme işi Karayolları Genel Müdürlüğü ne verildi. Finansmanı Alman kredi kuruluşu KFW tarafından karşılanan projenin güzergâhı 8 Mayıs 1986’da İstanbul Büyükşehir Belediyesi kapsamından çıkarılıp Bakanlar Kurulu kararıyla Karayolları Genel Müdürlüğü’ne verildi. Hazırlanan projeler 1/5000’lik imar planlarında tadilat yeri olarak ayrıldı ve tadilat çalışmalarının yapımına Anıtlar Yüksek Kurulu’nun onayı ile izin verildi.
26 Mart 1989’da işbaşına gelen yeni belediye yönetimi, Eminönü Meydanı düzenleme projesini “insan” unsuru dikkate alınmadığını, her gün 600 bin kişinin geçtiği meydanda yaya hareketini kolaylaştıracak yeni bir projenin yapılması gerektiğini belirterek projenin değiştirilmesini istedi. Karayolları Genel Müdürlüğü, belediyenin teklifini yerinde buldu ve teklifin kendi projelerinden daha iyi olduğu- nu kabul etti. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Nurettin Sözen ile Karayolları Genel Müdürü Atalay Coşkunoğlu ve Karayolları 17. Bölge Müdürü Yaman Kök arasında yapılan yazışmalarda, belediyenin teklifini olumlu bulan Karayolları, bir türlü ortak proje yapılmasına yanaşmadı. Karayolları bir yandan belediyeye yeni bir proje yapılması konusunda olumlu bak- tığını belirtirken bir yandan da eski projenin yapımına hızla devam etti. Yazışmalar sürerken belediye ile Karayolları arasında sürdürülen görüşmeler yer yer tartışmalara da neden oldu. Yapılan ikili görüşmelerde belediye yetkililerinin “Yayaların varlığı sadece yetersiz altgeçitlerle hatırlanıyor. Yoğun yaya kitlesinin köprü ve otobüs duraklarına gidebilmesi için altgeçidin deniz tarafındaki çıkışından sonra çok dar bir kesit bırakılıyor. Projeye göre İstanbul’daki dolmuş, minibüs ve taksiler göz ardı ediliyor, vapur iskelelerinden çıkanların bu araçları kullanabilecekleri düşünülmüyor. Projeyi değiştirin, ortak bir proje hazırlayalım” şeklindeki uyarılarına Karayolları Genel Müdürlüğü yetkilileri şu yanıtı veriyordu: “Biz projeyi uygulayacağız. Beğenmezseniz çalışmalar tamamlandıktan sonra yıkar yenisini yaparsınız.”
İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin uygulanmakta olan projeyi değiştirme nedenleri şöyle sıralanıyor.
Yeni Galata Köprüsü projesinde raylı sisteme iki şeritlik yer ayrılmış ve köprü içinde bulunduğu tarihi ortama yabancılaştırılmıştır.
Yeni Galata Köprüsü’nün 2×4 şeridini Karaköy Meydanı’ndan geçirmek mümkün değildir.
Otobüs durakları Mısır Çarşısı yöresine götürülerek vapur yolcularının uzun mesafeyi yürümeleri zorunlu kılınıyor.
Yeni Cami önünde önerilen 14 şeritlik trafik yolu ile Eminönü Meydanı’nda yayalara yer bırakılmadığından, proje 10 metre genişliğinde, 60 metre uzunluğunda denizin doldurulması mecburiyetini getiriyor.
Karaköy Meydanı için öngörülen ve yayaları ihmal eden projenin uygulanabilmesi için tarihi yapıları yıkmak gerektiğinden projenin gerçekleşmesi mümkün değildir.
Yeni Cami önündeki 14 trafik şeridi 8’e indirilerek hem yayalara fazla alan sağlanacak hem de denizin 10 metre doldurulmasına gerek kalmayacak.
İskeleler tarafında her iki taraftan 4 körüklü otobüs durağına yetecek şekilde otobüs alanları düzenlenecek.
Eminönü, Sirkeci ve Karaköy meydanları, yayaya rahat ve kolay hizmet verecek alanlar olarak daha geniş ve ilgi çekici yapılacak.
29 Ekim 1990 Sayfa 1
