Kültür Bakanlığı, 120 yıl önce Bergama’dan Almanya’ya kaçırılan Zeus Sunağı’nın geri alınması için başlattığı çalışmaları hızlandırdı.
Türk-Alman ilişkilerindeki son günlerdeki gerginliğin sunağın geleceğini olumsuz yönde etkilemeyeceğini belirten bakanlık yetkilileri, bu konuda belirlenen resmi politikanın bundan sonra da devam edeceğini ifade ettiler. Yetkililer. “Biz de onların kültürel faaliyetlerini keser atarız demek doğru değil. Tehditlerle vakit geçirmek yanlış. Bağırııp çağırmanın hiçbir anlamı yok” dediler. Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürü Engin Özgen de Zeus Sunağı’nın istenmesi konusunda daha önce belirlenen politikada bir değişiklik olmadığını, geçmiş hükümet zamanında yapılan çalışmalara devam edildiğini söyledi.
Zeus Sunağı ile ilgili resmi politikanın saptanması amacıyla oluşturulan bilimsel kurul çalışmalarına başladı. 1991 yılının aralık ayında kurulan bilimsel kurul, yapuiği ön toplantıdan sonra gereken belgelerin bakanlığa verilmesi amacıyla yaptığı araştırmalara hız verdi.
Prof.Dr.İlber Ortaylı, Prof Dr. Tekin Akıllıoğlu ve Prof.Dr Ismet Miroğlu’ndan oluşan bilimsel kurulun çalışmaları bir rapor halinde Dışişleri Bakanlığı’na sunulacak.
Dışişleri Bakanlığı, sunağın geri alınmasi için henüz resmi bir girişimde bulunmadi. Kültür Bakanlığı, 7 Şubat 1991’de Dışişleri Bakanlığı’ndan resmi girişimlerin başlatılması için istemde bulunmuş, ancak Dışişleri Bakanlığı, yeterli belgelerin oluş-madığı gerekçesiyle Almanya’ya resmi başvuruyu yapmamıştı. Bakanlık, bilimsel kurulun çalışmalarına göre resmi politikasını belirleyecek.
Belediyenin kampanyası
1990 yılının temmuz ayında Bergama Belediyesi’nce başlatılan “Zeus Sunağı’nı geri istiyoruz” imza kampanyası, Almanların sunağı geri vermeyeceklerini defalarca açıklamasından sonra bugünlerde yavaşladı. Bergama Belediyesi’nce başlatılan kampanyada bugüne kadar 3 milyonun üzerinde imza toplanmasına karşın, sunak henüz hukuki yoldan istenmedi.
Sunağın istenmesi amacıyla yapılan kampanyalar Alman makamlarını tedirgin ediyor. Kültür Bakanlığı sunağın kaçak olarak yurt dışına çıkarıldığını ispat etme yolundaki çalışmalarını hızlandırırken, Alman yetkililer de sunağın 2. Abdülhamit’in izniyle Almanya’ya götürüldüğü yolundaki iddialarını kanıtlamaya çalışıyor.
Almanlar, sunağı geri isteyen Türk yetkililerin karşısına bazı önerilerle çıkıyor. Zeus Sunağı’nın Berlin’in simgesi haline geldiğini belirten Alman yetkililer, Türkiye’nin kabul etmesi halinde Bergama’da Zeus Sunağı’nın yenisini yapmayı önerirdi. Ayrıca, sunağın istenmesinden vazgeçilmesi durumunda, Bergama Müzesi’nin restorasyon çalışmalarını da üstleneceklerini belirtiyorlar.
Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürü Engin Özgen, Alman yetkililerin, “Sunağın Berlin’de durması Türkiye turizmine büyük katkı sağlıyor. Müzedeki sunağı gören turistler Türkiye’deki eski eserler hakkında bir bilgi sahibi oluyorlar ve Türkiye’ye bu eserleri görmeye gidiyorlar” yolundaki görüşlerine, “Artık şeref meselesi olan bu davadan dönmemiz mümkün değil” diye karşı çıkı yor.
Engin Özgen, Dışişleri Bakanlığı’nın yapacağı hukuki girişimleri desteklemek ve resmi politikayı belirlemek amacıyla oluşturulan bilimsel kurulun çalışmalarına başladığını, sunağın geri alınması için somut girişimlere geçildiğini belirtti. Konunun uluslararası hukuk arenasına girmesi durumunda Alman hükümetinin karşısına eksiksiz olarak çıkmayı düşündüklerini ifade eden Özgen, “Hukuki yönden güçlü olabilmemiz için tarihi belgelerin eksiksiz araştırılması gerekiyor. Kurul bu açıdan çok yararlı bir çalışma yapacak. Yapılan çalışma bir rapor halinde Dışişleri Bakanlığı’na sunulacak” dedi.
Engin Özgen, sunakla ilgili son gelişmeleri şöyle özetledi: “Berlin Müzeler Müdürü Prof. Dr. Gunter Sade’nin şubat ayında bir gazetede çıkan ve sunağın geri alınmasını boş girişimler’ olarak nitelendiren açıklamaları üzerine kendisiyle telefon görüşmesi yaptım. Böyle bir açıklama yapmadığını söyledi. Hatta ilgili gazeteye bir tekzip gönderdi. İlişkilerimiz geçmişte olduğu gi bi devam ediyor. Oluşturulan bilimsel kuruldaki üç uzman işi daha profesyonel şekilde Bu konuda verdiğimiz duyarlılık olumlu bir gelişmeye neden oldu. Artık yurt dışında bir kişi herhangi bir eser satın alıyorsa bunun Türkiye’den getirilip getirilmediğine dikkat ediyor. Bu duyarlılığın oluşması bile güzel. Başta Bergama Zeus Sunağı olmak üzere kaçırılan bütün eserlerin geri getirilmesi gerekiyor. Bu bizim politikamız.”
Zeus Sunağı
2. Eumenes döneminde (İ.Ö. 197-159) Bergama’da yapılan Zeus Sunağı’nı ilk olarak 1805 yılında Alman mühendisi Carl Humann keşfetti ve Alman arkeologlara haber verdi. Osmanlı Devleti’nin izniyle kazı yapmaya başlayan Almanlar sunağı parça parça Berlin’e götürdüler.
3 Nisan 1992 Sayfa 19
