Açılması uzayan Galata Köprüsü’nün maliyeti her gün biraz daha artıyor.
Bir türlü bitmeyen yeni köprünün açılışı hep erteleniyor. Kredinin gecikmesi Belediye ile Karayollarının çekişmesi maliyeti her gün biraz daha yükseltiyor. Bu nedenle köprünün yapım süresi 30 aydan 72 aya uzarken, maliyet 30 milyon dolardan 60 milyon dolara çıktı.
Taraflar ise birbirlerini suçlamaya devam ediyor. Büyükşehir Belediye Başkanı Sözen’e göre gecikmenin nedeni Karayolları. Karayollarına göre de Belediye’nin sık sık işe karışması. Bir başka yetkili de bu konuda Belediye’yi suçluyor ve projenin değiştirildiğini iddia ediyor.
Yeni Galata Köprüsü’nün maliyeti kredi gecikmesi ve Belediye-Karayolları Genel Müdürlüğü çekişmesi nedeniyle 30 milyon dolardan 60 milyon dolara yükseldi. Bu anlaşmazlıklar, köprünün yapım süresinin 30 aydan 72 aya uzamasına neden oldu.
İstanbul’un bitmeyen köprüsü olarak bilinen Yeni Galata Köprüsü’nde uzun süredir devam eden huzursuzluk, taraflarin birbirlerini suçlayıcı açıklamalarıyla doruk noktaya ulaştı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile Karayolları Genel Müdürlüğü birbirlerini suçlamaya devam ederken müteahhit STFA-THYSSEN Konsorsiyumu da iki taraf arasında süren çekişmenin Alman kredisinin gelmesinin gecikmesine neden olduğunu açıkladı.
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Nurettin Sözen’in “Bütün sorumluluk Karayollarına aittir” diyerek gecikmeden doğan 30 milyon dolarlık zararın Karayolları Genel Müdürlüğü’nün keyfi tutumundan kaynaklandığını söylemesinin ardından bir yetkilinin açıklamaları konuya yeni bir boyut kazandırdı.
İsminin açıklanmasını istemeyen yetkili, belediyenin üst düzey iki yöneticisinin 26 Mart yerel seçimleri öncesi STFA’da çalıştığını bu iki kişinin isteği üzerine belediyenin köprü ile ilgili projesini 5 kez değiştirdiğini söyledi. Proje değişikliğinin yapılabilmesi için Karayolları Genel Müdürlüğü’nün müteahhite yüklü bir tazminat ödemesi gerektiğini belirten yetkili, “Bu iki kişi bilerek veya bilmeyerek Nurettin Sözen’i kullanmışlardır. Dalan döneminde değişiklikleri kabul ettiremeyen bu yöneticiler, Sözen döneminde etkili yerlere gelerek STFA lehine bu projenin değiştirilmesini istediler. Değişikliği yapsaydık STFA-THYSSEN Konsorsiyumu’na milyonlarca dolar tazminat ödememiz gerekecekti” dedi.
Aynı yetkili, belediyenin, Karaköy ve Eminönü meydanları düzenlemesi için Şubat 1990’da STFA’nın yan kuruluşu Temel Mühendislik AŞ’ye yeni bir proje ihale ettiğini, ancak hazırlanan projenin statik hatalar nedeniyle uygulanmasının mümkün olmadığını söyledi.
Karayolları yetkilileri gecikmenin belediyenin yapılan işe sık sık karışmasından kaynaklandığını belirtirken İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Nurettin Sözen; köprü çalışmaları ile ilgili bütün sorumluluğun Karayolları Genel Müdürlüğü’ne ait olduğunu söyledi. Sözen’in Yeni Galata Köprüsü ile ilgili son değerlendirmesi şöyle:
30 milyon dolarlık projenin bedeli, keyfi uygulamalar ve proje değişiklikleriyle 60 milyon dolara ulaştı. Ve yapım süresi 30 aydan 72 aya uzadı.
Proje yöneticileri, kredinin bittiğini bilmelerine karşın Eminönü ve Karaköy meydanlarını altüst etti. Sonuçta, bugün Karaköy Meydanı’nda insan-araç karmaşası sürüyor.
Yöneticilerin teknik rekor kırma merakı ile köprüden 8 bin tonluk gemilerin kendi dümeni ve uskuru ile Haliç’e girip çıkmasını mümkün kılacak abartılı kapaklar yapıldı. Yalnız bu hatalı tutum proje maliyetinin getirdiği ek masraflar milyonlarca dolar ve aylarca zaman kaybıdır.
Belediye ile Karayolları 17. Bölge Müdürlüğü arasındaki karşılıklı suçlamalar bütün hızıyla devam ederken köprünün müteahhidi STFA-THYSSEN Konsorsiyumu, Alman kredisinin gecikmesinin belediye Karayolları arasındaki uyuşmazlıktan kaynaklandığını açıkladı. STFA Grup Şirket Başkanı Eser Tümen, yeniden işe başlanabilmesi için 15 milyon mark değerindeki istihkakların ödenmesi gerektiğini belirterek “Yeniden işe başlanmasının yeni bir mobilizasyonu gerektirecek ve dolayısıyla yeni masraflara yol açacak olması tabiidir. Yeniden işe başlanabilmesinin 1992 yılından önce mümkün olmayacağı bellidir” dedi.
Köprü bu noktaya nasıl geldi?
Haliç’te Galata Köprüsü yanında yeni bir köprü yapımı ile ilgili ilk gelişme 16.3.1982 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi (IBB) ile Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) arasında imzalanan protokol ile başladı. Hazırlanan proje 1984 yılında Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından onaylandı.
Köprünün inşaatı için 9 firma teklif verdi, kredi şartlarının uygunluğu nedeniyle STFATHYSSEN Konsorsiyumu kabul edildi. Teklif bedeli 31 milyon dolardı ve inşaat süresi 27.1.1986 tarihinde imzalanan bir anlaşma ile 30 ay olarak öngörüldü.
96.5 milyon Alman Marki tutarındaki kredisi Alman Kredi Kurumu KFW tarafından karşılanan projenin güzergâhı 8 Mayıs 1986’da IBB kapsamından çıkarılıp KGM’ye verildi. Ve inşaata 16 Temmuz 1986’da başlandı.
26 Mart 1989 seçimleriyle işbaşına gelen yeni belediye yönetimi özellikle projenin Eminönü Meydanı ile olan bölümünün “insan” unsuru dikkate alınmadan yapıldığı gerekçesiyle projenin değiştirilmesi gerektiğini belirtti.
Belediye, KGM’ye projenin değiştirilmesi istemiyle çeşitli tarihlerde 7 kez uyardı, KGM ise proje tadilatlarının işi yavaşlatacağı ve tadilat için müteahhit firmaya tazminat ödenmesi gerektiğini belirterek, projenin değiştirilmesi kararına olumsuz yanıtlar verdi.
Yaklaşık iki yıl süren yazışmalardan sonra IBB ve KGM yetkililerinin Ankara’da yaptıgörüşmelerden sonra meydan düzenlemeleri için ortak noktaları içeren ek bir protokol yapıldı.
1991 yılının ilkbahar aylarında köprünün 96.5 milyon marklık kredisinin bitmesi üzerine köprü, açılış tarihi olan haziran 1991’e yetiştirilemedi. Çalışmaları yavaşlayan köprü için gereken 47 milyon marklık Alman kredisini alabilmek amacıyla KGM yetkilileri Alman Kredi Kurumu KFW ile anlaşma imzaladı. Ancak kredinin bürokratik engeller nedeniyle istenilen zamanda gelmemesi üzerine köprü ikinci açılış tarihi olan 30 ağustosa da yetiştirilemedi. Kredinin gelmemesine bir de gümrükteki malzemelerin gecikmesi eklenince köprünün açılışı 29 ekime ertelendi.
Sürenin uzamasından doğan ek maliyet artışını alamayan müteahhit STFA-THYSSEN Konsorsiyumu 27 Eylül günü Karayolları’na gönderdiği bir yazı ile işi bıraktı ve çalışanlara bir süre izin verdi.
Karayolları 17. Bölge Müdürlüğü denetiminde STFATHYSSEN Konsorsiyumu tarafindan bir bölümü bitirilen Yeni Galata Köprüsü tamamlandığında dünyanın en büyük baskül köprüsü unvanını alacak.
12 Kasım 1991 Sayfa 3
