Ekonomik kriz yüzünden hükümetin görevden alınmasıyla siyasi hayatı kitlenen Rusya’da parlamentonun alt kanadı Duma, Devlet Başkanı Boris Yeltsin’in başbakanlığa atadığı Viktor Çernomırdin’i ikinci kez reddetti. Oylamada Çernomırdin’in başbakanlığına 273 ‘hayır’, 138 ‘evet’ oyu çıktı. Oylama başlayıncaya değin sürdürülen sıkı pazarlıklar boyunca Duma’da çoğunluğu oluşturan komünistler Devlet Başkanı Boris Yeltsin’in başbakanlığa yeni bir aday göstermesinde ısrar etti. Yeltsin ise geri adım atmadı, ancak Çernomırdin’in icraatının altı-sekiz ay denendikten sonra yeniden gözden geçirilebileceğini söyledi. Buna karşılık, Başbakan Vekili Çernomırdin, kendisine muhalefet eden Komünist Parti lideri Gennadi Züganov’un ülkeyi kriz döneminde hükümetsiz bırakmak istediğini söyleyerek, güvenoylaması öncesinde komünistlerle ipleri kopardı.
Komünistlerin adayları hazır
Komünistler de Çernomırdin’in bugünkü ekonomik krizin mimarlarından biri olduğu ve bu krizle başa çıkacak beceride olmadığı görüşünde. Komünistlerin kendi adaylarından oluşan listenin en önde gelen isimleri ise kurt Dışişleri Bakanı Yevgeni Primakov ile Moskova Belediye Başkanı Yuri Luşkov. KGB’nin eski şefi olan Primakov (68), Rusya’yı dışarda hâlâ bir süper güç olarak sunma çabalarından ötürü pek çok milletvekilinin oyunu alabilir. Hırslı ve otoriter bir siyasetçi olarak tanınan Luşkov (61) da belediyenin gereksiz projelere yüz milyorlarca dolar harcamasını önleyerek halkın sevgisini kazandı. Listenin joker ismi ise Çeçen savaşına noktayı koyan dünün generali bugünün Krasnoyarsk Valisi Aleksandır Lebed. General Lebed, Yeltsin’in de sürpriz adayı olabilir.
1992 sonundan beri başbakanlık görevini yürüten Çernomırdin ekonomik krizin ilk belirtileri üzerine martta Yeltsin tarafından görevden alınmıştı. Onun yerine atanan genç Sergey Kiriyenko pek çok komünistin tüylerini diken diken edecek kadar reformcu olmasına rağmen, kapalı oylama sayesinde Duma’dan güvenoyu almayı başarmıştı. O yüzden Komünist Parti’nin önde gelen isimleri güvenoylamasının artık açık oyla yapılmasında ısrar ediyor. Duma, devlet başkanının sunduğu başbakan aday veya adaylarına üç kez güvenoyu vermezse, otomatik olarak feshediliyor. Bu durumda Rusya’nın daha büyük bir kaosa sürüklenmesinden korkuluyor.
Azletme süreci ufukta
Komünistler, bir yandan pazarlık masasına oturdukları Yeltsin’i, diğer yandan devlet başkanlığından azletmeye çalışıyor. Duma, Yeltsin hakkında ‘görevi suiistimal’ suçundan soruşturma başlatmaya hazırlığında. Yeltsin’i görevden almak için yasal prosedürü geçen ay başlatan Duma’ya bağlı araştırma komisyonu, Devlet Başkanı’nın Sovyetler’in dağılması sırasında imzaladığı Belaverskaya Anlaşması’nda görevini kötüye kullandığını saptadı. Yeltsin ile ilgili bu önemli dosya, yarın Duma’da görüşülmeye başlanacak. Eğer Yeltsin’in bu anlaşmayı imzalayarak, ülke menfaatlerine aykırı davrandığına karar verilirse, hakkında yasal prosedür işlemeye başlayacak. Bir başka deyişle Duma, üçüncü tur güven oylaması öncesi bu önemli dosyayı Yeltsin’e karşı blöf olarak kullanıyor ve şu mesajı gönderiyor: “Eğer üçüncü turda Çernomırdin dışında bir başka isim aday gösterilmezse seni başkanlıktan ederiz.”
8 Eylül 1998
