BUDAPEŞTE – Comecon ülkelerinin otobüs ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan Macar Ikarus Otobüs Şirketi. Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra zor günler yaşıyor. Yılda 13 bin otobüsün üretildiği İkarus fabrikalarında kapasite yarııya düştü. Hisselerin yüzde 65’i devletin elinde olan Ikarus’un yaşadığı krizin atlatılabilmesi için Macaristan hükümeti bugüne dek şirkete herhangi bir maddi destekte bulunmadı.
İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa’nın kentçi otobüs ulaşımında önemli bir yere sahip olan İkarus otobüslerinin yeni pazarlara açılması, krizin atlatılması için tek çıkar yol olarak nitelendiriliyor.
Otobüslerin üretildiği Szekesfehervar’daki fabrikanın yöneticilerinin “büyük baş ağrısı” olarak nitelendirdikleri kriz nedeniyle işçi sayısı da yarı yanıya azaltıldı. İki yıl öncesine kadar 10 bin kişinin çalıştığı Budapeşte ve Szekesfehervardaki fabrikalarda bugün 4 bin kişi çalışıyor.
Comecon un dağılmasıyla üretim kapasitesi düşen İkarus, iki yıldır kendine yeni pazar anyor. Güney Amerika ülkeleri. ABD, Kanada, Misir, Irak ve çeşitli Avrupa ülkelerine yönelen İkarus için Türkiye de önemli bir alıcı durumunda.
Ikarus Genel Müdürü Laszlo Kalotai, krizin atlatılabilmesi amacıyla daha önce dışardan alınan şasi üretimine geçtiklerini, bunun da istihdamın korunmasında önemli bir adım olduğunu söyledi. Comecon’un çöküşüyle yeni pazar arayışına girdiklerini belirten Kalotai serbest ekonomiye geçişin üretimin düşmesiyle yaşanan krizin aşılmasında etkili olacağını vurguladı. Türkiye ile ilişkile rinin son derece iyi olduğunu bugüne kadar 2300 otobüsün Türkiye’ye ihraç edildiğini, ve Türkiye’de hizmet veren ilk kent içi ulaşım otobüsünün Ikarus olduğunu ifade eden Laszlo Kalotai şunları söyledi:
“Üretimin düşmesindeki en önemli faktör Sovyetler Birliği’nin dağılmasıdır. Yılda 7 bin otobüs Sovyet pazanı için üretiliyordu. Serbest ekonomiye geçişten sonra değişik pazarlara yöneldik. Şu anda ABD kıtasından Uzakdoğu’ya. Avrupa ülkelerinden Angola’ya kadar geniş bir pazara otobüs ihraç ediyoruz. Eskiden şasiyi yerli üreticiden alıp otobüsün sadece gövdesini imal ediyorduk. Şimdi işçimize de iş alanı yaratmak, yani istihdamı korumak amacıyla bu işi de fabrikada yapıyoruz. Türkiye ile ilişkilerimiz son derece gelişmiş bir düzeyde. Türkiye’ye ilk yabancı otobüsü biz sattık. 1976’dan beri otobüs veriyoruz. İlk otobüs sattığımız yıllarda İstanbul Belediye Başkanı Aytekin Kotil, körüklü otobüslerin İstanbul’da kullanılabileceğine inanmamıştı. Üç gün içinde İstanbul’a bir körüklü otobüs gönderip deneme seferlerine başladık. Kapalıçarşı’dan binip Karaköy’e kadar gittik. O tarihten beri Türkiye’ye toplam 2300 otobüs ihraç ettik.”
Hisselerin yüzde 65’i devletin. Yüzde 35’i özel sektörün elinde bulunan İkarus. İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana yaklaşık 260 bin kentiçi otobüs üretti. Otobüslerin 2300’ü Türkiye’ye ihraç edildi. Bu yıl İstanbul Büyükşehir Belediyesi 676. Ankara Büyükşehir Belediyesi 317. Bursa Belediyesi 115, İzmir Büyükşehir Belediyesi 65 İkarus otobüsü ithal etti. İstanbul’un satın aldığı otobüslerden son 130 tanesi de önümüzdeki günlerde Szekesfehervar’daki fabrikadan İstanbul’a hareket edecek. Şehir içi, şehirlerarası ve midibüs olarak üretilen Ikaruslar’da İsuzu. Renault. Man motorları kullanılıyor. İkaruslanın Budapeşte ve Szekesfehervar’da iki büyük fabrikası bulunuyor. Budapeste’deki fabrikada şehirlerarası otobüs ve midibüsler, Szekesfehervar’da kentiçi belediye otobüsleri üretiliyor. Bugün Macaristan’dan başka Yugoslavya’da da İkarus marka otobüsler üretiliyor.
29 Eylül 1992 Sayfa 7
