1.6 trilyon lira ile İstanbul’un en pahalı projesi olan doğalgazda bugüne dek toplam 1620 kilometre boru döşendi. Projenin tümünün 1992 yılında bitirilmesi hedefleniyor. Yaklaşan erken seçim nedeniyle çalışmalarına hız veren İstanbul Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş. (IGDAŞ), faaliyetlerini kentin 7 ayrı bölgesindeki 200’e yakın şantiyede sürdürüyor.
“Çalışmalarımızda verdiğimiz rahatsızlıktan dolayı özür dileriz.”
İstanbul’da sık sık görmeye alıştığımız tabelaların ardından başlayan şantiye görünümündeki caddeler bugünlerde kentin vazgeçilmez dekoru. Doğalgaz çalışmalarını yürüten İstanbul Gaz Dağıtım ve Ticaret AŞ’nin (İGDAŞ) ken7 aynı bölgesinde 200’e yakın şantisürdürdüğü çalışmalarla İstanbul doğalgaza her geçen gün biraz daha yaklaşıyor.
Çalışmaların kenti 200 değişik yerinde aynı anda sürdürülmesi cadde ve sokakların altüst olmasına yol açıyor. Kazılan çukurlardan çıkan topraklar nedeniyle kaldırımlarda yürünemiyor, çalışma olduğu yollarda trafik aksıyor. Gürültü ise bir başka sıkıntı.
Çalışmaların sürdüğü yerlerde oturan tüm bunlara göğüs gererken bir yandan da çalışmaların ne zaman biteceği, kaça mal olacağı ve doğalgazdan nasıl yararlanılacağı gibi soruların yanıtlarını arıyor.
ÍGDAŞ Genel Müdürü Tuncer Çelik, kafasındaki soruları yanıtlar Kartal, Pendik ve Bakırköy’de servis hattı tamamlanan bazı yerleşim yeri yakında doğalgazın bağlanacağını söylüyor, boru döşeme işleminin haziran 1992’de biteceğini belirtiyor.
Bedrettin Dalan döneminde başlatılan, İstanbul’un en pahalı olarak bilinen 1.6 trilyon liralık doğalgaz projesine 20 ekimde yapılacak genel seçim nedeniyle hız verildi. Seçim öncesi İsbazı bölgelerinde doğalgaz da düşünen Anakent Belediyesi yönetimi, IGDAŞ’a tam kapasitede çalışma direktifi verdi. Şu anda servis hattı süren Kartal’da seçim öncesi düzenlenecek büyük bir törenle gaz daRıtımına başlanacak.
1988 sonundan bugüne kadar yapılan 229 kilometre çelik, 1391 kiometre polietilen olmak üzere toplam 1620 kilometre boru döşendi. Projenin anda yüzde 80’i tamamlanmış durum. Toplam 2500 kilometrelik boru hatinin tamamının 1992 yılının haziran ayında bitirilmesi planlanıyor.
Boru döşeme işlemi bütün hızıyla sürerken İGDAŞ müteahhit SAE-Alarko konsorsiyumu arasında “servis hatlarının siparişi” nedeniyle anlaşmazlık doğmuştu. Tarafların mahkemelik olduğu anlaşmaz şöyle: IGDAŞ’ın 90 bin servis hattı hesaplamasına karşın eski proje müdürü Zeki Alptekin’in 145 bin servis hattı siparişi için izin vermesiyle müteahhit firma yurtdışından istenilen siparişi getirmeye başladı. 117 bin sipariş hattı getirildiğinde IGDAŞ yetkilileri durumdan haberdar olup siparişi durdurdu. Getiri27 bin adet fazla servis hattını kabul etmeyen IG”depolarda çürümeye terk edilen servis hatları faiz ödemem” dedi. SAE-Alarko ise servis hat verilen bir sipariş üzerine getirildiğini, sorunun İGDAŞ’tan kaynaklandığını belirtti. Sonuçta imzası olan IGDAŞ Proje Müdürü Zeki Alptekin, görevinden istifa etti ve taraflar mahkemelik. Mahkeme halen sürüyor.
IGDAŞ çalışanlarının ücretlerinin yetersizliği nedeniyle 2-7 Temmuz tarihleri arasında işi bırakma eylemi sırasında Eyüp ve Zeytinburnu bölgelerinde teknik kontrol yapılmadan boruların döşendiği” iddiaları doğalgaz çalışmalarının bir başka sorunlu yönü. İGDAŞ Genel Müdürü, direniş sırasındaki çalışmalara bizzat kendisinin katıldığını belirterek iddiaları asılsız buluyor. Türkiye Mimar ve Mühendis Odaları Birliği’nden bir heyet ise direniş sırasında yaptığı denetimlerde Batı 3 şantiyesinde Eyüp’te W9-W20 hattında ve Zeytinburnu’nda W10 W13 hattında faaliyetlerin denetimsiz sürdürüldüğünün saptandığını belirtiyor. Tuncer Çelik bütün bu iddiaların asılsız olduğunu söylüyor ve “Projeye kellemi koyarım” diyor.
İstanbul doğalgaza ne zaman kavuşacak? Tuncer Çelik, kentteki en büyük yatırım olan doğalgaz projesinin üç yıl içinde bitirilmesinin mucize olacağını söylüyor. Çelik’in proje hakkında verdiği bilgiler şöyle:
“Bu proje bizden aceleye getirilmiştir. Yapılan anlaşmalara göre projenin Kasım 1991’de bitirilmesi gerekiyordu. Ancak bu süre içinde bitirilmesi mümkün olmadığından süreyi 7 ay uzatarak Haziran 1992’ye erteledik. Böylesine büyük bir proje Bati standartlarına göre 10 yılda bitirilebilir. Eski yönetimin bunu üç yıla sığdırması kentin altüst olmasına neden oldu. Şu anda 200 sokakta çalışmalar sürüyor. Vatandaş çok sıkıntı çekiyor.
Bunların belli bir sisteme göre yapılması gerekirdi. Biz önceki yönetimin imzaladığı anlaşmaya uymak zorundayız. 1 günlük gecikmeden kaybımız 1 milyar lira. Bu işin beli kırıldı. Sıkıntılı tarafı bitti. Bundan sonra halkımız doğalgazla tanışacak. Ancak 750 bin aboneye ulaşmak zaman alacak.”
MALİYETİ
İGDAŞ, servis hattı çekilen evlerden 600 bin lira katılım payı alacak. Gelecekte bu miktarın artacağını belirten Tuncer Çelik, katılım payını taksitle de alabileceklerini söyledi. Katılım payını ödeyen kişi, dairesinin doğalgaz tesisatını kendi imkânlarıyla özel bir kuruluşa yaptırabilecek. İGDAŞ, yapılan tesisatı sadece denetleyecek. İGDAŞ tarafından yapılan bir araştırmada, bugünkü fiyatlarla 10 daireli bir apartmana doğalgazın maliyeti şöyle hesaplandı: Yeni kalorifer kazanı, brülör tesisat bedeli ve ek havalandırma sistemi ile doğalgazın bir daireye toplam maliyeti 1 milyon 470 bin lira. Doğalgazı alan kişi mutfak ve fırın tesisinde de bundan yararlanmak istiyorsa daire başına 1 milyon 670 bin lira daha ödemesi gerekiyor. Doğalgazı kullanacak kişi hem kaloriferini hem de mutfak tesisatını doğalgaza dönüştürmek isterse toplam 3 milyon 100 bin lira ödemesi gerekiyor. Bu maliyete daire başına 600 bin lira katılım payı da eklendiğinde doğalgazın maliyeti 3 milyon 700 bin liraya yükseliyor.
NİTELİKLERİ
Renksiz, kokusuz, zehirleyici özelliği olmayan doğalgaz, sonradan uyarı amacıyla kokulandırılabiliyor. Hava ile çok iyi karışabilen doğalgaz tümüyle yanabiliyor. 1 metreküpünün yanmasıyla 9360 k/cal 1sı elde ediliyor.
REZERVLERİ
Sovyetler Birliği’nden sonra en önemli rezervler Hollanda, Kanada, Libya ve Cezayir’de bulunuyor. Türkiye’nin 1986 yılında SSCB ile doğalgaz, 1988 yılında Cezayir ile sıvılaştırılmış doğalgaz ithal anlaşmaları bulunuyor.
KULLANIM ALANI
Konutlarda, ocak ve fırınlarda, şofbenlerde, termosifonlarda, kalorifer, kat kaloriferi ve sobalarda; sanayide ise kazanlarda, fırınlarda ve doğalgaz çevrim santrallarında kullanılabiliyor.
BAĞLANTI
Üç bölümden oluşan şebekede binaların girişine servis kutuları bağlanacak. Gazı bağlatmak isteyenler iç donanımı kendileri kurdurarak bu kutulara bağlayacak. Iç tesisatı uzman kişiler tarafından yaptırılacak. Özel kuruluşlarca yaklaşık 90 bin servis bağlantısı yapılacak. Bu işlem 2 trilyon lira tutarındaki bir maliyet gerektiriyor. Bu aşamada 25 bin kazan da doğalgaz sistemine dönüştürülecek.
2 Eylül 1991 Sayfa 3
