Belediye Başkanı önlemleri kısa, ‘orta’ ve ‘uzun’ olarak üç vadede açıkladı
Belediyede yaptığı basın toplantısında, İstanbul üzerinde ağustos ya da eylül aylarında patlatılması planlanan yağmur bombasının maliyetinin 300 milyon lira olacağını söyleyen Sözen yeraltı ve deniz sularından da yararlanılacağını bildirdi.
İstanbul’u yazın bekleyen susuzluk konusunda İstanbul Anakent Belediyesi ve ISKI kısa, orta ve uzun vadede alacağı tedbirleri açıkladı. Anakent Belediye Başkanı Nurettin Sözen, doğa koşullarının yarattığı kuraklığa teslim olmamakta kararlı olduklarını belirterek, planlanan çalışmalarla İstanbul’un su sıkıntısını çözüme kavuşturacaklarını söyledi. Yapılacak çalışmaların tinin yüksekliğine işaret eden Sözen, “Bütün imkânlarımın kullanarak İstanbul’daki susuzluğu yeneceğiz, İklim ve doğa koşullarının dönemsel değişiklikleri sonucu ortaya ç kan kuraklık ve bugüne kadar yapılması gereken bağlantı sisteminin olmayışı bu sıkıntının temel belirleyicileri olmuştur. Yapacağımız çalışmalar ve alacağımız önlemlerle doğa koşullarının yarattığı kuraklığa teslim olmayacağız” dedi.
Sözen, dün belediyede yaptığı basın toplantısında alınacak önlemleri üç grupta topladı. Kısa, orta ve uzun vadede alınacak önlemler şunlar:
Kısa vadeli önlemler
Yalova’dan günde 30 bin metreküp su taşınması: Gökçedere Barajı’ndan Yalova’ya gelen ve burada kullanılmayan 30 bin metreküp/gün su deniz tankerleriyle Kuruçeşme’ye taşınacak. Burada bir tanker üstünde kurulacak pompa istasyonuyla Kuruçeşme, Beşiktaş, Kireçburnu, Sarıyer ve çevresinin su gereksiniminin bir bölümü karşılanacak. Suyun getirilmesi işlemi için 10 bin ton kapasiteli 4 tankerden 3’0, 8 saat arayla 10 bin ton suyu Yalova’da yapılmakta olan yükleme istasyonundan alıp Kuruçeşme’ye getirecek, 4. tanker de Kuruçeşme limanına bağlanacak ve üstüne monte edilecek olan 160 metre basma kapasiteli pompayla su Beşiktaş, Sarıyer bölgesine aktarılacak.
Yapay yağış (Yagmur bombasa): ISKI ve İTÜ öğretim üyeleri arasında yürütülen çalışmalar sonucu bu konuda ayrıntılı bir rapor hazırlandı. Söz konusu raporda, Marmara Bölgesi’nin özellikle batı kesimlerinin uyarılmaya elverişli bulut oluşumu açısından uygun bir bölge olduğu belirtilerek, Cümülüform bulutlara karbondioksit gazı püskürtülmesi ya da gümüşiyodür enjekte edilerek tohumlanmasıyla bu bölgede 1000-5000 kilometrelik bir alanda yıllık yağışın yüzde 10-50’si civarında yapay yağışın mümkün olabileceği açıklandı. Yapay yağışın elde edilmesi için gerekli donanımın maliyeti 300 milyon lira, her metreküp yağışın maliyeti ise 83 lira olarak tespit edildi. Ağustos, eylul ayında bu yöntemle su sağlanacak.
Haliç geçişi projesi: DSI tarafından yaptırılan Salacak Sarayburnu Boğaz geçişi, Ömerli Barajı’nın suyunu Güney Haliç bölgesine ak tarıyordu. Bu hattan yararlanarak turizm ve iş merkezlerinin yoğun olduğu Beyoğlu yakasına su vermek üzere 60 bin metreküp/gün kapasiteli Haliç Geçiş Projesi hazırlanarak inşaata başlandı.- Mayıs sonunda su verme işlemine başlanacak sistemin toplam maliyeti yaklaşık 4,7 milyar lira.
Kemerburgaz-Alibey derivasyon tesisleri ve çevirme yapısı: DSI ve İSKİ’nin iş birliği ile Kemerburgaz deresi üzerinde inşa edilecek olan ve yıllık 4 milyon metreküp kapasiteli çevirme yapısıyla Alibey Barajı beslenecek. Buradan Beyoğlu yakasına günde 10 bin metreküp su verilecek. Yaklaşık 800 milyon liraya mal olacak sistem 1990 yılı sonuna kadar işletmeye açılacak.
Deniz suyundan yararlanılması: Boğaziçi ve İstanbul Üniversitesi’yle ISKI yetkililerinden oluşan bir heyet tarafından yürütülen bu çalışmalardan olumlu sonuç alındığı takdirde denizlere yakın olan barajla denizden yılda 6-8 milyon metreküp su aktarılabilecek.
Buharlaşma sonucu oluşacak su kaybının önlenmesi: Mayıs ayında uygulamaya konulacak projeye göre, barajlardaki suyun üzerine Heksadekanol adlı kimyasal madde en çok 2-3 mikron kalınlığında püskürtülecek. Bu yolla, buharlaşma yoluyla kaybolan yaklaşık 15 milyon metreküp su kazanılacak.
İçme suyu şebekelerinin yenilenmesi: Kente verilen suyun yaklaşık yüzde 32’ye varan bir bölümü toprağa karışıyor. Yeni şebeke borusu döşeme programıyla bir yandan mevcut boru sistemi yenilenecek, öte yandan günümüze kadar hiç su ala- mayan çevre bölgelere su götürülmesi amaçlanıyor. 1990 nisan sonu- 2200 km. şebeke inşaatı da ihale kadar 870 km. boru döşendi, edildi. Projenin maliyeti 480 milyar lira.
Orta vadeli önlemler
Sazlıdere Barajı: Küçükçekme- ce Gölü’nün kuzeyinde 1993 yılın- da işletmeye girmesi planlanan 56 milyon metreküp kapasiteli baraj 150 milyar liraya mal olacak. Terkos ve Büyükçekmece’yi besleyecek
Büyükçekmece-İkitelli-Münzevi isale hattı: Mayıs ayı içinde ihalesi yapılacak bu hat toplam 68 milyar liraya mal olacak. Bu hat ile Büyükçekmece’den Terkos Gölü’nün beslediği bölgelere su taşınacak.
Terkos-Kâğıthane 3. isale hat: Terkos Gölü’nden Kağıthane’ye su taşımakta olan galeri ile eski isale hattı yüzünden önemli boyutta su kaybına neden olan Alibey Aktarma Kanalı’nın yerine sağlıklı su ileuzunluğundaki bu hat yaklaşık 150 timini sağlayacak 83 kilometre milyar liraya mal olacak. Sözkonusu isale hattı mayıs ayı içinde ihaleye çıkarılacak.
Avrupa yakası depo-pompa ve isale batlan: Terkos ve Alibeyköy Barajı suyunun yeterli dağıtılamadığı Haliç’in kuzeyindeki sahada, toplam 20 milyar liraya mal olacak 4 pompa istasyonu, 3 depo ve bunların çalışmasını sağlayacak 14.3 km. uzunluğundaki isale hattı mayıs ayı ortalarında ihale edilecek.
Istıranca derelerinin Terkos’a aktarılması: Terkos’un azalan suyunu takviye etmek amacıyla Istıranca dereleri üzerinde seri çevirme yapıları inşa edilecek, daha sonra yamaç kanallarıyla belirli noktalara iletilecek su buradan Terkos’a aktarılacak. 1990 yılına kadar tamamlanması planlanan sistemin maliyeti yaklaşık 50 milyar olup, 25-30 milyon metreküp su elde edilmesi planlanıyor.
Uzun vadeli önlemler
Kirazlıdere Baraje: İzmit’in güneyinde yer alacak ve İstanbul’a yıllık 100 milyon metreküp su verme kapasitesine sahip bu barajın 1995’te hizmete açılması planlanıyor. Bu barajdan temin edilen su İzmit’te arıtmaya tabi tutulacak, İstanbul’a kadar döşenecek boru hattı ile Pendik’te inşa edilecek depolarda tutulacak.
Alacalı Barajı: 1995’te işletmeye girmesi planlanan barajdan yılda elde edilecek 20 milyon metreküp su döşenecek isale hattıyla Ömerli Rezervuarı’na buradan da kente aktarılacak.
Kabakoz Barajı: Yıllık verimi 35 milyon metreküp olan baraj, 1995’te işletmeye alınması planlanıyor.
Yeşilçay Regülatörü ve Barajı: Yıllık su verimi 85 milyon metreküp olan Yeşilçay regülatörünün 1995-2000 yılları arasında hizmete girmesi planlanıyor. 2000-2005 yılları arasında işletmeye açılacak Yeşilçay Barajı’nın kullanılabilir rezervi 330 milyon metreküp.
Büyükmelen Regülatörü ve Baraj: Su verimi 248 milyon metreküp olan Büyükmelen Barajı 2005-2010 yılları arasında devreye girecek. Bu regülatör, Büyükmelen Barajı yapıluncaya değin Istanbul’a su aktarilması sağlanacak. 2010 yılından sonra işletmeye girmesi planlanan B.Melen Barajı’nın kullanılabilir rezervi ise 1.250 milyon metreküp olacak.
7 Mayıs 1990 Sayfa 9
