BERN – 1905 yılı onun yaşamında önemli bir dönüm noktası oldu. Doktorasını o yıl aldı. Aralarında İzafiyet Teorisi’nin de bulunduğu ve bilim dünyasını altüst edecek tezlerini hazırladı. Hayatının en verimli yılını yaşadığının farkındaydı. Yaşamı boyunca 1905’i mucizelerin yılı anlamına gelen Annus Mirabilis olarak anacaktı. Eşi Mileva ile birlikte Avrupa’nın göbeğinde, ortaçağ mimarisiyle ünlü bir kente taşındılar. Kentin tarihi yapıları arasında uzanan bir caddede iki odalı küçük bir apartman dairesine yerleştiler. Dünyanın geleceğini değiştireceğinin henüz farkında olmayan bu bilim insanının adı Albert Einstein, ona hayatının fırsatlarını sunan kent ise Bern’di.
Bern’deki yaşamını devam ettirebilmesi için iş bulması gerekiyordu. Bir yandan matematik ve fizik dersleri veriyor bir yandan da kalıcı bir iş arıyordu. Kısa süre içinde İsviçre Patent Ofisi’nde teknik asistan olarak göreve başladı. 1905 yılında Zürich Üniversitesi’den doktor ünvanını almasına neden olacak tezlerini birbiri ardına yayınlıyordu. “Annus Mirabilis Papers” adlı bu çalışmaları birçok üniversitede tartışılmaya başladı. Makalelerden üçü Nobel Ödülü’ne aday gösterildi. Modern fizikte ortaya atılan problemleri çözerken atomun yapısı ve kuantum teorisi ile de ilgileniyordu.
Albert Einstein ve eşi Mileva’nın yaşadığı apartman dairesi, kentin simgelerinden biri olan ünlü saat kulesi Zytglogge’ye birkaç adım mesafedeydi. İşe giderken evinin önünden geçen tramvaya biniyor, dönüşte Bern’in tarihi sokaklarındaki küçük dükkanların vitrinlerine bakarak Kramgasse caddesindeki 49 numaralı apartmanına ulaşıyordu. Binanın ağır kapısını açıp dar merdivenden ikinci kata çıkarken belki de evrenin sınırlarına ulaşmaya çalıştığı yeni yolculuklara hazırlanıyordu. Girişin tam karşısında, caddeye bakan iki pencere bulunuyordu. Kentin buram buram tarih kokan havasını bu pencerelerden solurken bir yandan da zaman yolculuğu, uzay ve evren gibi konularda derin düşüncelere dalıyordu.
Einstein’ın yaklaşık altı yıl yaşadığı bu küçük apartman dairesi bugün Bern’i ziyaret eden turistlerin uğrak yeri. Einstein, İsviçre’nin başkenti Bern ile özdeşleşmiş durumda. Onun adına düzenlenen törenler, anma toplantıları ve paneller Bern’in en aktif etkinliklerinden kabul ediliyor ve kent yönetimi bu etkinliklere son derece önem veriyor. Bütün bu ilginin odak noktası da Einstein’ın Bern’de yaşadığı yıllar boyunca kaldığı apartman dairesi. 2005 yılında büyük bir restorasyondan sonra tekrar ziyarete açılan Einstein’ın evine gelen misafirler önce dar bir merdivenle ikinci kata ulaşıyor. Beyaz yağlı boyalı ahşap kapıdan girdikten sonra aslına uygun olarak döşenmiş mobilyalardan oluşan salona geçiyorlar. Aile fotoğrafları ve mektupların da sergilendiği oturma odası caddeye bakıyor. Sokak aynı sokak ama tabelalar ve vitrindeki malzemeler farklı. Apartmanın giriş katında yer alan ve Einstein’ın sık sık uğradığı çikolatacıda bugün bir internet cafe hizmet veriyor.
Einstein, Bern’de 6 yıl yaşadı. 1909 yılında sevdiği bu kenti terkedip Zürih’e yerleşti. Sonraki yıllarında çok daha uzaklara yolculuklar yaptı ancak yaşadığı hiçbir kent onu Bern kadar etkilemedi. ‘Hayatımın en mutlu yılları’ dediği zaman dilimini geçirdiği Bern de onu hiç unutmadı.
07 Şubat 2010 tarihinde Cumhuriyet Gazetesi’nde yayınlandı.
