SOFYA – Bulgaristan’da komünizmin tarihe göyer olarak bilinen Sofya’nın Nevski Meydanı bugünlerde keyfini çıkarıyor. 1991 kasım seçimleri öncesi yüz binlerce kişiyi ağırlayan, her gün büyük mitinglere sahne meydanda, artık güvercinlerin kanat sesleri yankılanıyor.
Sofya’yı birlikte gezdiğimiz rehber arkadaşım Rusi Petrov, Nevski Meydanı’nın aylardır sessiz olduğunu söylüyor ve nedenini şöyle açıklıyor: “Bu meydanda bağırıp çağıran geniş kitleleri göremezsiniz artık. Bu kitleler tarihe gömdü. Şimdi serbest piyasanın çarkı dönmeye başladı. İnsanlar artık buna uydurmakla meşgul.”
Petrov’un söylediği çok doğru. Sofya’da halk artık 1991 öncesi yapılan mitingleri ve rejimi unutmuş. Sokaklarda Rogers dinleyen, Camel ve Marlborolarını taşıyan, tramvaylarla seyahat eden ya da bir Ingiliz pubda birasını Bulgar halkı artık demokrasi çin sokaklara dökülmüyor. Nevski Meygünlerce işgal etmiyor. Onların düşündüğü tek şey ülkeyi kasıp kavuran iş etkilenmemek. Ülkede 40 üretilen mallar artık alıcı bu. İthal edilen mallara büyük bir ilgi . Ama ayda ortalama 2 bin leva kazanan bir Bulgar için bu mallar da fazlasıyla lüks.
Ülkede komünizmin yıkıldığı meydan olarak tanımlanan Nevski Meydanı uzun bir yürüyüşten sonra bitiyor. Çok geniş bir alanın tam ortasında meydana adını veren Aleksander Nevski Katedrali bulunuyor. Sarı parke taşlarla kaplı meydanın etrafı tarihi yapılarla çevrili. Banklarda ise havanın soğuk olmasına aldırmayan sevgililer ağaçların altında sevişiyor. Sevgililerin önünden orta yaşlı bir bayan geçiyor. Sanı parke taşlarda yankılanan topuk sesleri meydanın müdavimi güvercinleri ürkütü yor. Aynı anda havalanan güvercinlerin kanat sesleri Nevski Meydanı’nın sessizliğini bozuyor. Yüzlerce güvercinin kanat sesleri 1991 olaylarının alkış seslerini anım satıyor rehberimiz Rusi Petrov’a.
Meydanı’nı gezen bütün turistler geçmişte olduğu gibi bugün de izleniyor. Ama yabancıları izleyenler gizli polis değil. Karaborsada dolar bozacak girişimci Bulgar gençler. Eğer bir gün yolunuz Nevski Meydanı’na düşerse bu gençler sizi de yakalayacaktır,
Çok makul fiyatla dolar bozacaklarını söyleyecektir. Siz de dolarınızı levaya çevirme yi kabul ettiğinizde, başınıza gelecek süprize de katlanmak zorunda olacaksınız. Sizeönce dolara karşılık bir tomar leva verecek. Gözünüzün önünde sayacak levalar. Siz de sayacaksınız. Hesap tamam deyip levalanı cebinize koyacaksınız. Ama içinize bir kurt düşecek. 5 adım sonra levalarınızı cebinizden çıkarıp tekrar sayacaksınız. Genç Bulgarın size verdiği levalarda önemli bir eksik olduğunu göreceksiniz. Dolandırıldığınızı anladığınızda doları alan Bulgar, meydanı terk etmiş olacak. Nevski Meydanı’nı gezen turistler buna benze olay yaşıyormuş. Aynı şey bizim de başımıza geldiği için Sofya’yı gezerken yanımıza yaklaşıp “change dolar” diyen gençler gördüğümüzde cüzdanlarımızı artık korumaya alıyoruz.
Nevski Meydanı’na komünizmi gömen Bulgar halkı artık amacına ulaşmış gibi gözüküyor. Herkes işinde gücünde. Artık Nevski Meydanı’ndan sadece turistler ve yolu düşen Sofyalılar geçiyor. Puslu bir kış sabahı yüz binlerin haykırışları yerine meydanda, güvercinlerin kanat çırpışları yankılanıyor.
1 Mart 1992 Sayfa 10
