Belediyeler İstanbul’da çöp toplama yarışında
Her geçen gün nüfus yoğunluğu artan İstanbul’da, belediyelerin çöp ve katı atıkları toplamada karşılaştığı güçlük günden güne artıyor. Teknolojik gelişmeler ve nüfus artışı katı atık sorununda değişmelere yol açarken, paketleme tekniğindeki ilerlemeler, yiyecek ve içecekte kâğıt ve plastik kullanımındaki artış da katı atık yoğunluğunu arttırıyor. 1985 nüfus sayımına göre en kalabalık ilçe olan Bakırköy’de günde ortalama 1400 ton çöp üretilirken, en az nüfusa sahip Adalar’da 65 ton çöp toplanıyor. Adalar’da kişi başına düşen çöp ortalaması 4,47 kilo iken, Üsküdar ilçesinde 0.56 kilo. Öte yandan Fatih ilçesi yaz aylarında 460 ton çöp toplayarak ilk sırayı alırken bu mevsimde günde ortalama 92 ton çöple Beykoz en az çöp toplayan ilçe durumunda.
Mevsimlere göre değişen çöp miktarında kışın katı yakıt yakıldığında organik madde miktarı yüzde 20’ye düşerken, yazın bu sayı yüzde 60’a yükseliyor. Atıkların yoğunluğu sosyo-ekonomik yapıya göre de değişiyor. İstanbul’un kalkınmış semtlerinde katı atık yoğunluğu 0.25-0.42 ton/metreküp olarak değişirken gecekondu bölgelerinde 0.35-0.60 ton/metreküpe ulaşıyor.
İstanbul çöpünü oluşturan maddeler arasında yüzde 88’ini kapsayan organik maddeler birinci sırayı alıyor. Cam ise yüzde I ile son sırada bulunuyor. Türkiye nüfusunun yüzde 10’unu barındıran İstanbul, Türkiye sanayiinin yüzde 42’sini, ticaretinin yüzde 20’sini, hizmet sektörünün de yüzde 47’sini karşılıyor. Sanayi ve ticarette bu kadar büyük bir önemi olan İstanbul’da günde kişi başına düşen çöp ağırlığı 1 kilonun üzerinde bulunuyor.
Atıklardan kurtulma
Katı atık ve çöplerin insan sağlığına ve çevreye zarar vermeden ekonomik şekilde yok edilmesi, hammadde ve enerji kaynağı olarak çöpten yararlanılması konularında Türkiye’de geliştirilen yöntemler üç grupta toplanıyor. Yakma, kompostlama ve depolama. Bu yöntemler dışında biyogaz üretimi, piroliz, kimyasal değişim ve geri kazanma gibi yöntemler, şu anda gelişme aşamasında, yaygın olarak kullanılmıyor.
İstanbul için değerlendirilen metotlarda alınan sonuçlar şunlar:
İstanbul’un tüm evsel atıkla, özellikleri bakımından yakmaya uygun görülmektedir. Ancak ticari bölgeler katı yakıtları ilave yakıtsız yanabilmektedir.
Kalkınmış bölgeler katı atıklar 1 yıl boyunca diğer bölgeler ise yılın sadece bazı mevsimlerinde kompostlayabilmektedir.
Tekne bağlama yerleri ve marinalarda, özellikle turist teknelerine terbiyesizce davranan, Türk örf ve âdetlerini hiçe sayan personel saptanacak.
İstanbul’un çöp ve katı atıklarının her mevsim kontrollü depolama yöntemiyle tasfiyesi uygundur.
Genellikle kontrollü depolama diğer metotlara göre bölgenin şartlarına bağlı olarak daha ucuzdur.
19 Mayıs 1990 Sayfa 8
