Geçtiğimiz ay Bern’in en ünlü müzelerinden birinde ilginç bir sergi düzenlendi. Sergiyi hazırlayanların ziyaretçilerden bir isteği vardı. Bilet alıp müzenin geniş salonlarında kaybolmadan önce herkesin kendine “Ben güzel miyim?” sorusunu sorması istendi. Çoğunluğunu kadınların oluşturduğu ziyaretçiler girişte o kışkırtıcı soruyu sessizce mırıldanmaya başladı: “Ben güzel miyim?” Bu soru aynı zamanda serginin de resmi adıydı. Müze yetkililerine göre gelenler aradıkları sorunun yanıtını çıkışta bulacaktı. Tarihin derinliklerinden günümüze ulaşan güzellik malzemelerinden, modanın geçirdiği evrimin akılda kalan ürünlerine kadar pekçok eserin bulunduğu sergiyi görmeye gelenler çıkışta aradıkları yanıtı buldu mu bilinmez ama bir pazarlama harikası olan bu serginin çoktan amacına ulaştığı bir gerçek. Kentte yaşayanların bu etkinliğe ilgisi müze yetkililerinin yüzünü güldürüyor. Ancak bu ilginin sergilenen eserlere mi, yoksa yanıtı aranan soruya mı olduğu şu ana kadar resmi olarak açıklanmadı.
Sergi devam ederken güzel olup olmadıklarını öğrenmeye çalışanların dışındakiler de kendi kendilerine bir başka soruyu soruyordu: “Güzelliğini sınamak isteyenler neden bir sergiye ihtiyacı duyar?” Bu sorunun yanıtını serginin küratörü Kurt Stadelmann şöyle açıklıyor: “Aslında serginin orjinal adı ‘Güzellik nedir?’ olacaktı. Daha fazla kişinin ilgisini çekebilmek için bu adı ‘Ben güzel miyim?’ olarak değiştirdik.” Sanatı geniş kitlelere yayma başarısının son örneği olan “Ben güzel miyim?” sergisi 7 Temmuz’a kadar Bern’deki Tarih Müzesi’nde açık kalacak. Sergiyi kaç kişinin gezdiği bu tarihten sonra açıklanacak ancak gelenlerin aradıkları soruya yanıt bulup bulamadıklarını hiçbir zaman öğrenemeyeceğiz.
Böylesine provakatif bir soruyla açılan bir sergi için başkent Bern’in seçilmesi tesadüf mü bilinmez ama İsviçrelilerin dış güzelliğe verdiği önem sır değil. Daha güzel görünebilmek için yılda 64 ton kozmetik ürün tüketen İsviçrelilerin bu amaç uğruna harcadıkları para 800 milyon lirayı aşıyor. Kozmetik ürünlere artan talebin yanında güzelleşmek için bıçak altına yatanların sayısı da her geçen gün yükseliyor. 1990’larda sadece 24 plastik cerrahın operasyon yaptığı İsviçre’de bugün 135 uzman doktor güzelleşmek isteyenlere hizmet veriyor. Güzel olmak adına dünyanın dört bir yanından buraya gelenlerin sayısı da sürekli artıyor. “Güzellik Turizmi”nin yolcuları genellikle fazla kilolarını gizlemek için ameliyat oluyor. Onları sırasıyla göğüslerini büyültmek isteyenler, burun ve göz kapaklarını kaldırmaya çalışanlar izliyor. Estetik merkezlerinin meraklıları genellikle kadınlar oluyor. Görünüşlerini değiştirmek isteyen erkeklerin oranı ise yüzde 10-15 arasında değişiyor. Erkeklerin büyük bölümünün derdi dökülen saçları.
Aslında bu tür faaliyetleri ve yapılan harcamaları anlayabilmenin en iyi yolu bu ülkede yaşamak. İsviçreliler dış görünüşe son derece önem veren bir millet olarak biliniyor. Sürekli spor yapan, vucutlarında fazla yağ barındırmayan ve düzgün beslenmeye önem veren çoğunluk için kaliteli bir saat ya da pahallı bir çanta iç güzellikten daha çok önem taşıyor. Güzel görünmek adına yapılan harcamanın geleceğe yatırım olduğunun da farkındalar. Burada iş arıyorsanız kişisel özgeçmişinizin yanı sıra CV’nize eklemeniz gereken fotoğrafın da kilit bir rol oynadığını unutmamanız gerekiyor. “Güzellik bakanın gözündedir” sözünün burada kullanıldığını henüz duymadım ama parlak bir kariyer adına profesyonel fotoğraf stüdyolarında vesikalık fotoğraf çektirmek isteyenlerle tanıştım. Geleceğiniz hakkında karar veren kişiler için başarılı bir geçmişe sahip olmanız her zaman yeterli olmayabilir. Bunun yanında dış görünüşünüzün de ortalamanın üstünde olması gerekiyor.
Mekan İsviçre, konu da güzellik olunca yazacak malzeme çok. Sergiye dönelim; açıldığı günden bu yana yoğun ilgi gören bu garip serginin bence tek eksik malzemesi var. O da büyük bir boy aynası. Geçmişten günümüze pekçok güzellik unsurunu titizlikle arayıp bulan, bu eserleri İsviçre’nin en önemli müzelerinden birinde sergilemeyi akıl edenler müzenin ortasına bir boy aynası koymayı düşünememiş. Güzel olup olmadıklarını öğrenmek amacıyla sergiye akın edenlerin aradıkları yanıtı bulacakları en uygun yer böyle bir aynanın karşısındaki alan olabilirdi.
3 Şubat 2013 tarihinde Cumhuriyet Gazetesi'nde yayınlandı.
