{"id":98449,"date":"2025-03-17T10:00:02","date_gmt":"2025-03-17T07:00:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/?p=98449"},"modified":"2026-01-31T15:03:03","modified_gmt":"2026-01-31T12:03:03","slug":"sans-kader-kismet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/sans-kader-kismet\/","title":{"rendered":"\u015eans, kader, k\u0131smet\u2026"},"content":{"rendered":"\n

\u0130yi ya da k\u00f6t\u00fc \u015fansa, ba\u015far\u0131lara ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klara odaklanma e\u011filimindeyiz. \u015eu \u00fcniversiteyi kazansayd\u0131m bug\u00fcn o \u015firketin y\u00f6neticiydim, o gol\u00fc atabilseydim \u015fu anda Real Madrid’deydim\u2026 \u00d6rnekler saymakla bitmez ama bir \u015feyi hep g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131yoruz. \u015eu an buraday\u0131z<\/strong> ve hala nefes al\u0131p veriyoruz<\/strong>. Bu ger\u00e7e\u011fi bir kenara not edin<\/a> ve unutmay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunun alt\u0131nda yatan nedenleri derinlemesine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde kar\u015f\u0131n\u0131za farkl\u0131 bir tablo \u00e7\u0131kacak.<\/p>\n\n\n\n

\u015eans nedir, ne i\u015fimize yarar?<\/h2>\n\n\n\n

\u00d6ng\u00f6r\u00fclemeyen ve kendi kontrol\u00fcm\u00fcz d\u0131\u015f\u0131nda geli\u015fen bir olaydan olumlu ya da olumsuz etkilendi\u011fimizde \u015fansl\u0131 ya da \u015fanss\u0131z oldu\u011fumuzu s\u00f6yleriz ama “\u015fans”<\/em><\/strong> ger\u00e7ekte nedir? \u015eansl\u0131y\u0131m ya da \u015fanss\u0131z\u0131m derken asl\u0131nda neyi kastederiz? \u00dcnl\u00fc filozoflar bu sorunun cevab\u0131n\u0131 tarih boyunca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp durmu\u015f ve sonunda \u015fans\u0131n \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fidi oldu\u011funa karar vermi\u015fler.<\/p>\n\n\n\n

Konjonkt\u00fcrel \u015fans: <\/strong>Do\u011fru zamanda do\u011fru yerde ya da yanl\u0131\u015f zamanda yanl\u0131\u015f yerde olmak.<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 \u015fans:<\/strong> Belirli bir durumda kontrol\u00fcm\u00fcz d\u0131\u015f\u0131ndaki fakt\u00f6rler nedeniyle iyi, k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar elde etmek.<\/p>\n\n\n\n

Varolu\u015fsal \u015fans:<\/strong> Hayatta olu\u015fumuzun t\u00fcm \u015fansl\u0131 ya da talihsiz ko\u015fullar\u0131n\u0131 kapsar. Do\u011fdu\u011fumuz tarih d\u00f6nemi, ebeveynlerimizin, ge\u00e7mi\u015fin, genlerin ve karakter \u00f6zelliklerimizin tamam\u0131 bu kavrama dahildir.<\/p>\n\n\n\n

Hepimiz yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fi, becerilerimizi abartma e\u011filimindeyiz, oysa hi\u00e7bir zaman fark\u0131nda olamayaca\u011f\u0131m\u0131z \u015fans i\u00e7in minnettar olmam\u0131z gerekir.<\/p>\n\n\n\n

\u015eansa bir \u00f6rnek<\/h2>\n\n\n\n

1971 Noel arifesinde, Amazon ormanlar\u0131 \u00fczerinde u\u00e7an bir u\u00e7a\u011f\u0131n i\u00e7inde 17 ya\u015f\u0131ndaki Juliane Koepcke<\/a> annesiyle birlikte Peru ya\u011fmur ormanlar\u0131ndaki Pucallpa<\/strong>‘ya gidiyorlard\u0131. U\u00e7u\u015fun bir saatten az s\u00fcrmesi gerekiyordu. Kalk\u0131\u015ftan yakla\u015f\u0131k 25 dakika sonra, 86 yolcu kapasiteli u\u00e7ak bir f\u0131rt\u0131nan\u0131n i\u00e7ine girdi ve sallanmaya ba\u015flad\u0131. Tam o anda u\u00e7a\u011f\u0131n sa\u011f kanad\u0131na \u015fim\u015fek isabet etti. U\u00e7ak par\u00e7aland\u0131, Juliane’in kemerinin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu koltuk u\u00e7a\u011f\u0131n ana g\u00f6vdesinden ayr\u0131ld\u0131. Par\u00e7alanan u\u00e7ak 3.000 metre y\u00fckseklikten d\u00fc\u015f\u00fcyordu. O an bay\u0131ld\u0131. Ertesi sabah kendine geldi\u011finde kazadan kurtulan tek ki\u015fiydi, annesi de dahil olmak \u00fczere 85 ki\u015fi kurtulamad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Juliane varolu\u015fsal \u015fansa sahipti. Ku\u015fbilim ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 olan ailesi onu Amazon’da yeti\u015ftirmi\u015fti. B\u00f6lgeye ve do\u011fas\u0131na yabanc\u0131 de\u011fildi. Korkun\u00e7 kazaya ra\u011fmen hayatta kalabilmek i\u00e7in 11 g\u00fcn boyunca ormanda yol alabilme becerisine sahipti.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsanlar sahip olduklar\u0131 herhangi bir ba\u015far\u0131yla \u00f6v\u00fcn\u00fcrken, esasen varolu\u015fsal \u015fanslar\u0131 i\u00e7in minnettar olmal\u0131lar. \u00c7abalar\u0131n\u0131n ve edindikleri becerilerin rol\u00fcn\u00fc hesaba katmal\u0131lar ama \u015fans\u0131n pay\u0131n\u0131 da teslim etmeleri gerekiyor. Bu t\u00fcr tevazu ki\u015fisel d\u00fczeyde de\u011ferli bir hazine olabilir. <\/p>\n\n\n\n

Juliane ya\u011fmur ormanlar\u0131na a\u015fina olabilir, hayatta kalma becerileri g\u00fc\u00e7l\u00fc olabilir ama \u015fim\u015fe\u011fin isabet etti\u011fi an o koltukta de\u011fil de yanda ya da bir \u00f6ndeki koltukta otursayd\u0131 bug\u00fcn bu hikayeyi bize anlatabilecek miydi?<\/p>\n\n\n\n

Bir \u00f6rnek de benden<\/h2>\n\n\n\n

1993 y\u0131l\u0131n\u0131n so\u011fuk bir k\u0131\u015f ak\u015fam\u0131 Ankara’dan \u0130stanbul’a otob\u00fcsle geliyordum. Ankara’daki yedek subayl\u0131k g\u00fcnlerimde<\/a> \u0130stanbul’a yapt\u0131\u011f\u0131m say\u0131s\u0131z yolculuklardan biriydi. \u0130stanbul’a gidecek ilk otob\u00fcste yer buldum. Koltu\u011fum, orta s\u0131ralarda koridor kenar\u0131yd\u0131. Hareket ettikten bir s\u00fcre sonra yan\u0131mdaki adam, en arka koltukta oturan arkada\u015f\u0131yla yer de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fimi sordu. Kabul ettim ve en arka s\u0131raya ge\u00e7ip oturdum. Bolu’ya yakla\u015f\u0131rken otob\u00fcs b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle sars\u0131ld\u0131. Ba\u011fr\u0131\u015flar \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar, duman, barut kokusu… Bagaja yerle\u015ftirilen bir bomba patlam\u0131\u015ft\u0131. Ter\u00f6r\u00fcn en yo\u011fun oldu\u011fu, 90’lar\u0131n en karanl\u0131k d\u00f6nemiydi ve PKK her yerde rastgele bombalar\u0131n\u0131 patlat\u0131yordu. O bombalardan biri benim seyahat etti\u011fim otob\u00fcse denk gelmi\u015fti ama olaydan yara almadan kurtulan yolculardand\u0131m. Bunun nedeni yan\u0131mdaki o adam\u0131n teklifiydi. Bagaj\u0131n tam \u00fcst\u00fcnde bulunan yerimi arkada\u015f\u0131yla de\u011fi\u015ftirmeseydim ambulansla hastaneye yeti\u015ftirilen yaral\u0131lardan biri olacakt\u0131m. O yolcu ve arkada\u015f\u0131 a\u011f\u0131r yaralanm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Bu olay\u0131 hep d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm. Buna benzer y\u00fczlerce olay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm gibi. Her an\u0131m\u0131z say\u0131s\u0131z tesad\u00fcflerle, bizim m\u00fcdahale edemeyece\u011fimiz olaylarla \u015fekilleniyor ve biz buna \u015fans, kader, k\u0131smet diyoruz. Olumlu durumlarda bu kavramlar\u0131 pek dile getirmesek de olumsuzluklarda \u015fans\u0131m\u0131z\u0131 ya da k\u00f6r talihimizi sorguluyoruz. <\/p>\n\n\n\n

Kozmik \u015fansa biraz sayg\u0131\u2026<\/h2>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yazmama bir belgesel neden oldu: UNKNOWN: Cosmic Time Machine<\/a><\/p>\n\n\n\n

NASA’n\u0131n James Webb Uzay Teleskobu<\/a>‘nu (Jwst) f\u0131rlatmaya y\u00f6nelik iddial\u0131 g\u00f6revinin perde arkas\u0131n\u0131n anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belgeselde evreni anlama aray\u0131\u015f\u0131m\u0131zdaki dev ad\u0131m anlat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Jwst <\/strong>\u015fimdiye kadar yap\u0131lm\u0131\u015f en g\u00fc\u00e7l\u00fc uzay teleskopu. Evrenin en uzak noktalar\u0131na bakarak B\u00fcy\u00fck Patlama’dan sadece birka\u00e7 y\u00fcz milyon y\u0131l sonra olu\u015fmu\u015f nesneleri g\u00f6rmemizi sa\u011flayacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f. Belgeselde teleskobu yapan ve uzaya f\u0131rlatan m\u00fchendis ve bilim insanlar\u0131ndan olu\u015fan ekip projenin perde arkas\u0131n\u0131 konu\u015fuyor. \u0130\u015fte o konu\u015fmalardan birinde \u015fans\u0131n \u00f6nemi vurgulan\u0131yor. Onca eme\u011fin, paran\u0131n ve zaman\u0131n harcand\u0131\u011f\u0131 projenin ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131 i\u00e7in y\u00fczlerce neden vard\u0131 ama hi\u00e7biri ger\u015fekle\u015fmedi. Bilim adamlar\u0131 bile bunu \u015fansa ba\u011fl\u0131yor. Proje ba\u015fkan\u0131 \u015fu c\u00fcmlesi unutulmaz: “Bu projede \u00e7al\u0131\u015f\u0131p i\u015fin i\u00e7inde \u015fans oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen her ba\u015far\u0131l\u0131 m\u00fchendis aptal ya da yalanc\u0131d\u0131r.”<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n

Tesad\u00fcfleri kabul etmek ya da etmemek<\/h2>\n\n\n\n

Hepimiz, farkl\u0131 sonu\u00e7lanabilecek ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir dizi \u015fans olay\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k. Baz\u0131lar\u0131m\u0131z yer ve aile bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir \u015fansa sahipti, baz\u0131lar\u0131 do\u011fru zamanda do\u011fru yerdeydi ya da tam tersi.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda sahip oldu\u011fumuz ya da olamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fans\u0131 derinlemesine d\u00fc\u015f\u00fcnmek bizi \u00e7\u0131kmaz yola sokabilir. <\/p>\n\n\n\n

Gezegenimiz milyarlarca y\u0131l boyunca tesad\u00fcfen istikrarl\u0131 olmasayd\u0131, D\u00fcnya’daki ya\u015fam ortaya \u00e7\u0131kmayacakt\u0131. B\u00fcy\u00fck patlamadan sonra her \u015feyin bir araya gelmesi yani ak\u0131l almaz<\/strong> madde-antimadde oran\u0131 ya da \u201ckozmik \u015fans\u201d<\/strong> sayesinde gezegenimiz olu\u015ftu. Ve yine say\u0131s\u0131z ak\u0131l almaz tesad\u00fcflerden sonra d\u00fcnyada canl\u0131 t\u00fcrleri tutundu. Bu kozmik \u015fans ya da ilahi tesad\u00fcfler insano\u011flunun olu\u015fumuna kadar zincirleme devam etti. Yani 66 milyon y\u0131l \u00f6nce bir asteroid d\u00fcnyaya \u00e7arp\u0131p iklimi de\u011fi\u015ftirmeseydi ve ku\u015f olmayan dinozorlar\u0131 yok ederek memelilerin geli\u015fmesine olanak sa\u011flamasayd\u0131, insanl\u0131k muhtemelen var olmayacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Elbette, bu olaylar zinciri ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f olsayd\u0131, iyi ya da k\u00f6t\u00fc talihimiz \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in burada olmayacakt\u0131k. \u015eu an ya\u015f\u0131yor olmam\u0131z sahip oldu\u011fumuz \u015fans\u0131 derinlemesine d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in yeterli de\u011fil mi? \u015eans\u0131n k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 nefes al\u0131p vermemizi sa\u011flam\u0131yor mu? Kendimiz hakk\u0131nda biraz tevazu g\u00f6sterip hayata kar\u015f\u0131 minnettar olmam\u0131z gerekmiyor mu?<\/p>\n\n\n\n

Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z kozmik \u015fans\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek ger\u00e7ekten \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc ama ayn\u0131 zamada umut verici. Masaday\u0131z ve bize da\u011f\u0131t\u0131lan ka\u011f\u0131tlardan en iyi oyunu \u00e7\u0131kartmak durumunday\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015eu an ya\u015f\u0131yor olmam\u0131z sahip oldu\u011fumuz \u015fans\u0131 derinlemesine d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in yeterli de\u011fil mi? \u015eans\u0131n k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131 nefes al\u0131p vermemizi sa\u011flam\u0131yor mu? Kendimiz hakk\u0131nda biraz tevazu g\u00f6sterip hayattan minnettar olmam\u0131z gerekmiyor mu?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":103550,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[1462,1457,1454,1461,1458,1459,1456,1455,1460],"class_list":["post-98449","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notlar","tag-james-webb-uzay-teleskobu","tag-juliane-koepcke-hikayesi","tag-kader","tag-kismet","tag-konjonkturel-sans","tag-kozmik-sansa","tag-sans","tag-tesadufler","tag-varolussal-sans"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98449"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98449\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media\/103550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=98449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=98449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}