{"id":74,"date":"2002-01-02T07:47:00","date_gmt":"2002-01-02T04:47:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.remgo.com\/11\/?p=74"},"modified":"2023-03-09T19:01:38","modified_gmt":"2023-03-09T16:01:38","slug":"pakistan-hindistan-gerginliginde-abdnin-rolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/pakistan-hindistan-gerginliginde-abdnin-rolu\/","title":{"rendered":"Pakistan, Hindistan gerginli\u011finde ABD\u2019nin rol\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p>Pakistan ile Hindistan aras\u0131nda ya\u015fanan gerginlik G\u00fcney Asya\u2019n\u0131n belki de d\u00fcnyan\u0131n gelece\u011fini de\u011fi\u015ftirebilecek geli\u015fmeleri de g\u00fcndeme getiriyor. 13 Aral\u0131k g\u00fcn\u00fc Pakistan kaynakl\u0131 terror \u00f6rg\u00fct\u00fcnce Hindistan parlementosuna d\u00fczenlenen sald\u0131r\u0131n\u0131n ard\u0131ndan sava\u015f s\u00fcrecine girilen b\u00f6lgedeki geli\u015fmeler Washington\u2019u da yak\u0131ndan ilgilendiriyor.<br>Muhtemel bir sava\u015f tehlikesinde ABD\u2019nin tak\u0131naca\u011f\u0131 tavr\u0131, Pakistan Devlet Ba\u015fkan\u0131 M\u00fc\u015ferref\u2019in sava\u015f sonras\u0131 Afganistan\u2019dan ka\u00e7arak Pakistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nan Taliban ve El Kaide \u00fcyeleriyle ilgili verece\u011fi karar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiliyecek. M\u00fc\u015ferref ya ABD\u2019ye verdi\u011fi destek s\u00f6z\u00fcn\u00fc ger\u00e7ek anlamda uygulamaya sokacak ya da sorunlu kom\u015fusu Hindistan\u2019la girece\u011fi s\u0131cak sava\u015fta ABD\u2019yi kar\u015f\u0131s\u0131na alacak. Pakistan\u2019\u0131n i\u00e7 dengeleri hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ilk ihtimalin ger\u00e7ekle\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n zay\u0131f oldu\u011fu ABD yetkililerince de bilinen bir ger\u00e7ek. Afganistan\u2019a uygulanan ve Taliban\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sona erdirmeyi hedefleyen hava harekat\u0131 s\u0131ras\u0131nda bu \u00fclkeyi terkeden ve Pakistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nan binlerce Taliban ve dolay\u0131s\u0131yla El Kaide \u00fcyelesinin varl\u0131\u011f\u0131 \u015fu g\u00fcnlerde Washington\u2019u rahats\u0131z eden konular\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. Afganistan s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclen operasyonda Taliban\u2019\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 silinse de tam anlam\u0131yla yok edilmedi\u011fi ger\u00e7e\u011fi yeni planlar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla yeni dengeleri yap\u0131land\u0131r\u0131yor. ABD\u2019nin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc bu operasyonda Taliban etkisiz hale getirildi. Ancak \u00f6rg\u00fct\u00fcn \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netim kadrosuyla birlikte ortal\u0131ktan kaybolan bin Ladin fakt\u00f6r\u00fc dikkatlerin Pakistan\u2019a \u00e7evrilmesine neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p>11 Eyl\u00fcl\u2019\u00fcn hemen ard\u0131ndan Ba\u015fkan Bush\u2019un ter\u00f6re destek veren \u00fclkelerin kara listeye al\u0131naca\u011f\u0131 yolundaki a\u00e7\u0131klamas\u0131 da bu a\u015famada Pakistan\u2019\u0131 yak\u0131ndan ilgilendiriyor. Bir s\u00fcre \u00f6ncesine kadar Washington\u2019un Afganistan\u2019dan sonra vuraca\u011f\u0131 \u00fclkeler listesinde bulunmayan Pakistan \u00f6zellikle Bin Ladin\u2019in en son yay\u0131nlanan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinden sonra muhtemel hedef \u00fclkeler listesinde yerini ald\u0131. Bu \u00fclkelerden bug\u00fcne dek en \u00e7ok dikkati \u00e7ekenler Irak, Sudan ve Yemen\u2019di. ABD, bu \u00fclkelere yap\u0131lacak bir m\u00fcdahale olmaks\u0131z\u0131n El Kaide\u2019nin, dolay\u0131s\u0131yla uluslararas\u0131 ter\u00f6r\u00fcn k\u00f6k\u00fcn\u00fcn kaz\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 tezini savunuyor. Ancak Yemen ya da Sudan\u2019a yap\u0131lacak sald\u0131r\u0131dan \u00f6nce Pakistan\u2019a \u00e7eki d\u00fczen verilmesi de Washington\u2019un g\u00f6zard\u0131 etmedi\u011fi bir ger\u00e7ek.<\/p>\n\n\n\n<p>11 Eyl\u00fcl\u2019den 7 Ekim\u2019e giden s\u00fcre\u00e7te ya\u015fanan geli\u015fmeler hat\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda ABD ile Pakistan aras\u0131ndaki ili\u015fkiler zoraki dans olarak yorumlanabilir. Ba\u015fkan Bush\u2019un Taliban\u2019a verdi\u011fi ultimatom s\u0131ras\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n ilgisi Afganistan ile yak\u0131n ili\u015fkileri olan, ayn\u0131 zamanda ABD ile stratejik ili\u015fkileri bulunan Pakistan\u2019a \u00e7evrilmi\u015fti. \u00ddlk planlara g\u00f6re ABD\u2019nin Pakistan\u2019da askeri bir \u00fcs kurmas\u0131 ve buradan Afganistan\u2019a m\u00fcdahalesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc. Ancak Pakistan\u2019\u0131n i\u00e7 dengeleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda plan de\u011fi\u015fti ve ABD\u2019nin kara birlikleri i\u00e7in se\u00e7ti\u011fi \u00fclkeler Tacikistan ve \u00d6zbekistan oldu. ABD, askeri g\u00fc\u00e7lerini g\u00f6ndermeye \u00e7ekindi\u011fi Pakistan\u2019a istihbarat birimlerini s\u0131zd\u0131rd\u0131rmay\u0131 ihmal etmedi. Bu birimlerden gelen ilk bilgiler Pakistan\u2019da Taliban yanl\u0131s\u0131 bir altyap\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyordu. Pakistan ile Afganistan aras\u0131ndaki ili\u015fkiler dostluk ve karde\u015flik havas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde devam ediyor, Pakistan di\u011fer kom\u015fusu Hindistan ile olan k\u00f6t\u00fc ili\u015fkileri nedeniyle bat\u0131 s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 tehlikeye sokabilecek giri\u015fimlerden uzak duruyor, Taliban da Afganistan\u2019da El Kaide\u2019ye kucak a\u00e7arken Pakistan\u2019la da ili\u015fkilerini bozmadan devam ediyordu. El Kaide fakt\u00f6r\u00fc uzun zamand\u0131r Pakistan taraf\u0131ndan biliniyor hatta \u00fclkenin gizli servisi \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde Taliban ile ili\u015fkiler aksat\u0131lmadan devam ettiriliyordu. Bir ba\u015fka deyi\u015fle Pakistan Gizli servisi ISI, Taliban\u2019\u0131n sayg\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi ve s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinledi\u011fi bir yap\u0131lanma \u00f6zelli\u011fini hi\u00e7 bir sorun ya\u015famadan y\u0131llard\u0131r s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Ta ki 11 Eyl\u00fcl\u2019de Washington ve New York sald\u0131r\u0131lar\u0131na kadar. Pakistan\u2019\u0131n 11 Eyl\u00fcl sonras\u0131 ABD yan\u0131nda yer alan tavr\u0131 G\u00fcney Asya\u2019daki sava\u015f\u0131n dengesini ve \u015fartlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. Washington potansiyel tehlike olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Pakistan\u2019\u0131 yan\u0131na al\u0131p ger\u00e7ek d\u00fc\u015fmana, Taliban\u2019a y\u00f6neldi. Bunu yapmadan \u00f6nce de Ba\u015fkan M\u00fc\u015ferref\u2019ten kendi yan\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6steren bir ad\u0131m atmas\u0131n\u0131, kabinesindeki Taliban sempatizanlar\u0131n\u0131 temizlemesini istedi. Bu iste\u011fi hemen yerine getirildi. Ancak Washington\u2019un Pakistan \u00fczerindeki bask\u0131s\u0131n\u0131n dozu \u00fclkenin dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6lgenin gelece\u015fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemliydi. A\u015f\u0131r\u0131 bask\u0131 \u00fclkede bir kaosa neden olabir ve radikal dinci grup iktidar\u0131 ele ge\u00e7irebilirdi. Bu nedenle El Kaide sorunu bitene kadar Pakistan\u2019\u0131n istikrar\u0131 ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyordu.<br>ABD\u2019nin Afganistan\u2019a ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 yo\u011fun hava sald\u0131r\u0131s\u0131ndan sonra binlerce Taliban\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7ip Pakistan\u2019a s\u0131zd\u0131\u011f\u0131 ve hatta Pakistan gizli servisince korumaya al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgedeki CIA yetkilileri taraf\u0131ndan Washington\u2019 a iletildi\u011finde Pakistan ABD ile s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc iyi ili\u015fkilerini bozmamak i\u00e7in baz\u0131 giri\u015fimlerde bulundu ve birka\u00e7 Taliban medya kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p Pakistan\u2019\u0131n verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc tuttu\u011fu ve \u00fclkesinde Taliban\u2019a ya\u015fam hakk\u0131 tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Ancak bu giri\u015fimin ne derece samimi oldu\u011fu soru i\u015faretiydi. \u00dclkede Taliban\u2019a duyulan a\u015f\u0131r\u0131 bir sempatinin varl\u0131\u011f\u0131 ABD taraf\u0131ndan biliniyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>El Kaide\u2019yi imha etmek isteyen ve bunun i\u00e7in her yola ba\u015fvuraca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k olan ABD\u2019nin Yemen, Sudan ya da Irak\u2019tan \u00f6nce hedef almas\u0131 gereken \u00fclkenin Pakistan oldu\u011fu Washington\u2019un kurmaylar\u0131nca y\u00fcksek sesle konu\u015fulmaya ba\u015fland\u0131. ABD, kendi elini bula\u015ft\u0131rmadan Pakistan sorununu dolay\u0131s\u0131yla bu \u00fclkeye s\u0131zan binlerce Taliban ve El Kaide \u00fcyelerinin yakalan\u0131p gere\u011finin yap\u0131lmas\u0131 konusunda Ba\u015fkan M\u00fc\u015ferref\u2019ten olumlu bir ad\u0131m bekledi. Ancak bu iste\u011fe M\u00fc\u015ferref\u2019in ne derece uyaca\u011f\u0131, uysa da s\u00f6z\u00fcn\u00fc istihbarat g\u00fc\u00e7lerinbe ne derece ge\u00e7irece\u011fi ak\u0131llara tak\u0131lan bir ba\u015fka soru i\u015fareti.<\/p>\n\n\n\n<p>13 Aral\u0131k\u2019ta Hindistan parlementosuna yap\u0131lan kanl\u0131 sald\u0131r\u0131n\u0131 arkas\u0131nda Pakistanl\u0131 islami militanlar\u0131n bulundu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Hindistan, parlamento sald\u0131r\u0131s\u0131ndan Pakistan&#8217;daki Le\u015fker-i Tayba ve Ce\u015f-i Muhammed \u00f6rg\u00fctlerini sorumlu tuttu. Pakistan ise Le\u015fker-i Tayba&#8217;n\u0131n hesaplar\u0131n\u0131 donduruldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu sald\u0131r\u0131 ile Pakistan\u2019\u0131n gelecekte b\u00f6lgede ve ABD\u2019nin d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde potansiyel bir tehlike olaca\u011f\u0131 izlenimini bir kez daha ortaya koydu. Sald\u0131r\u0131 sadece Pakistan ve Hindistan aras\u0131ndaki ili\u015fkileri gerginle\u015ftirmekle kalmad\u0131 ayn\u0131 zamanda ABD i\u00e7in de stratejik bir krizin ortam\u0131n\u0131 yaratt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Afganistan\u2019a benzemeyecek<\/p>\n\n\n\n<p>Taliban ve El Kaide\u2019ye y\u00f6nelik operasyonun uzant\u0131s\u0131nda Pakistan\u2019a yap\u0131labilecek olas\u0131 bir ABD m\u00fcdahalesi Afganistan planlar\u0131na benzemeyecek. Pakistan\u2019\u0131n n\u00fckleer g\u00fcc\u00fc ABD\u2019nin \u00f6ncelikle hesaba katt\u0131\u011f\u0131 bir konu. Bu nedenle direkt bir m\u00fcdahale yerine ba\u015fka planlar\u0131n uygulanmas\u0131 muhtemel. Bu plan\u0131n ilk ad\u0131m\u0131 13 Aral\u0131k\u2019ta belki de kendli\u011finden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Pakistanl\u0131 militanlarca Hindistan parlementosduna d\u00fczenlenen sald\u0131r\u0131 b\u00f6lgenin iki n\u00fckleer g\u00fcc\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirdi. Hidistan s\u00f6zkonusu sald\u0131r\u0131ya dayanarak y\u0131llarca iki \u00fclke aras\u0131nda sorun olan Ka\u015fmir\u2019i de a\u015f\u0131p tarihi sorunlar\u0131 masaya yat\u0131rd\u0131. Ancak Pakistan\u2019\u0131n 11 Eyl\u00fcl\u2019den sonra ABD ile yak\u0131nla\u015fmas\u0131 Hindistan\u2019\u0131n muhtemel bir sava\u015f\u0131 ABD\u2019ye ra\u011fmen g\u00f6ze al\u0131p alamayaca\u011f\u0131n\u0131 bilinmiyor. Ancak ABD\u2019nin bu ortamda g\u00f6zard\u0131 edemeyece\u011fi bir ger\u00e7ek de Pakistan\u2019\u0131n Taliban ve El Kaide\u2019ye yatakl\u0131k yap\u0131yor olmas\u0131. Ba\u015fkan Bush\u2019un deyimiyle bunun cezas\u0131 kara listeye al\u0131nmak. ABD Pakistan\u2019a y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131y\u0131 Hindistan\u2019\u0131n yard\u0131m\u0131 olmadan ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi g\u00f6ze alamayabilir.<br>Bu nedenle 13 Aral\u0131k sald\u0131r\u0131s\u0131 bu \u00fclke ile yak\u0131nla\u015fman\u0131n ortam\u0131n\u0131 yaratt\u0131. Hindistan\u2019\u0131n ba\u015ftan beri iletti\u011fi ter\u00f6rizmle micadele teklifini \u015fu anda ABD daha dikkatli bir \u015fekilde de\u011ferlendirmek durumunda. Washington Hindistan ile Pakistan aras\u0131nda muhtemel bir sava\u015fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor ancak ter\u00f6r ile m\u00fccadele kampanyas\u0131nda Pakistan\u2019\u0131n etkisiz hale getirilmesi i\u00e7in de b\u00f6yle bir ihtimalin sorunu kendili\u011finden \u00e7\u00f6zebilece\u011fine inan\u0131yor. Pakistan i\u00e7in bu sava\u015f ABD\u2019yi kar\u015f\u0131s\u0131na almak ve m\u00fccadeleyi tek ba\u015f\u0131na s\u00fcrd\u00fcrmek anlam\u0131na geliyor. Bu a\u015famada Ba\u015fkan M\u00fc\u015ferref\u2019e b\u00fcy\u00fck rol d\u00fc\u015f\u00fcyor. Ya ABD\u2019ye verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc tutacak ve Taliban ile El Kaide\u2019nin pe\u015fine d\u00fc\u015fecek ya da olas\u0131 bir sava\u015fta Hindistan ile birlikte kar\u015f\u0131s\u0131nda ABD\u2019yi bulacak.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada b\u00f6lgedeki bir ba\u015fka g\u00fcc\u00fcn, \u00c7in\u2019in varl\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Ba\u015fkan M\u00fc\u015ferref\u2019in ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Pekin\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret de bu anlamda \u00f6nem kazan\u0131yor. \u00c7in, 11 Eyl\u00fcl\u2019den sonra ter\u00f6rle m\u00fccadele konusunda ABD\u2019ye destek s\u00f6z\u00fcne bug\u00fcne kadar ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor, ancak bu Hindistan ile olan geleneksel so\u011fuklu\u011fu ve Pakistana duydu\u011fu sempatisini de\u011fi\u015ftirmeye yetecek mi.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcney Asya\u2019da yeni bir d\u00f6neme giriliyor. Afganistan\u2019dan sonra Taliban\u2019\u0131n izini s\u00fcren ABD\u2019nin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan adres Pakistan. Bu \u00fclkeye tek ba\u015f\u0131na yap\u0131labilecek m\u00fcdahaleden \u00e7ekinen ABD\u2019nin b\u00f6lgedeki en \u00f6nemli kozu Hindistan. Ancak Pakistan\u2019\u0131n yan\u0131ndaki \u00c7in kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ya\u015fanacak b\u00f6ylesi bir geli\u015fmeye verece\u011fi yan\u0131t Pakistan Hindistan \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck bir sorunu g\u00fcndeme getirebilir.<\/p>\n\n\n\n<p><em>2 Ocak 2002<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pakistan ile Hindistan aras\u0131nda ya\u015fanan gerginlik G\u00fcney Asya\u2019n\u0131n belki de d\u00fcnyan\u0131n gelece\u011fini de\u011fi\u015ftirebilecek geli\u015fmeleri de g\u00fcndeme getiriyor. 13 Aral\u0131k g\u00fcn\u00fc Pakistan kaynakl\u0131 terror \u00f6rg\u00fct\u00fcnce Hindistan parlementosuna d\u00fczenlenen sald\u0131r\u0131n\u0131n ard\u0131ndan sava\u015f s\u00fcrecine girilen b\u00f6lgedeki geli\u015fmeler Washington\u2019u da yak\u0131ndan ilgilendiriyor.Muhtemel bir sava\u015f tehlikesinde ABD\u2019nin tak\u0131naca\u011f\u0131 tavr\u0131, Pakistan Devlet Ba\u015fkan\u0131 M\u00fc\u015ferref\u2019in sava\u015f sonras\u0131 Afganistan\u2019dan ka\u00e7arak Pakistan\u2019a s\u0131\u011f\u0131nan Taliban ve El Kaide \u00fcyeleriyle ilgili verece\u011fi karar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiliyecek. M\u00fc\u015ferref ya ABD\u2019ye verdi\u011fi destek s\u00f6z\u00fcn\u00fc ger\u00e7ek anlamda uygulamaya sokacak ya da sorunlu kom\u015fusu Hindistan\u2019la girece\u011fi s\u0131cak sava\u015fta ABD\u2019yi kar\u015f\u0131s\u0131na alacak. Pakistan\u2019\u0131n i\u00e7 dengeleri hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ilk ihtimalin ger\u00e7ekle\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n zay\u0131f oldu\u011fu ABD yetkililerince de<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":64032,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[40,162],"class_list":["post-74","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-radikal","tag-abd","tag-radikal"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media\/64032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}