{"id":65602,"date":"1993-03-27T10:57:00","date_gmt":"1993-03-27T07:57:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/?p=65602"},"modified":"2023-03-08T11:01:05","modified_gmt":"2023-03-08T08:01:05","slug":"istanbulun-kurtaricisi-sozen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/istanbulun-kurtaricisi-sozen\/","title":{"rendered":"\u0130stanbul’un kurtar\u0131c\u0131s\u0131 S\u00f6zen"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Mart 1989 se\u00e7imleriyle i\u015fba\u015f\u0131na gelen yerel y\u00f6netimler d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131n\u0131 doldurdu. SHP’nin b\u00fcy\u00fck bir \u00fcst\u00fcnl\u00fckle \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yerel se\u00e7imler sonras\u0131 belediyeleri bekleyen sorunlar 26 Mart’\u0131n ilk aylar\u0131nda belirginle\u015fti. \u00d6zellikle, merkezi iktidar\u0131 elinde bulunduran ANAP ile, yerel iktidarda birinci parti konumundaki SHP aras\u0131nda ba\u015flayan kavga daha sonraki g\u00fcnlerde iyice belirginle\u015fti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Programlar\u0131n\u0131 uygulamaya koyan belediyeler, 12 Eyl\u00fcl’de kesintiye u\u011frayan demokrasinin yerle\u015fmesi ve geli\u015fmesi amac\u0131yla hizmet vereceklerini s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. T\u00fcrkiye’nin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde SHP’yi tercih ederek yerel iktidar\u0131 bu anlay\u0131\u015fa emanet eden vatanda\u015flar\u0131n \u00fczerine merkezi iktidar adeta halk\u0131 cezaland\u0131r\u0131yor, vergi gelirlerini neredeyse yar\u0131 yar\u0131ya kesiyor, merkezi h\u00fck\u00fcmetten almaya hakk\u0131 olan t\u00fcm gelirlere de set \u00e7ekiyordu. \u00d6nceleri merkezi y\u00f6netimin ekonomik k\u0131skac\u0131nda bulunan belediyeler maddi olanaks\u0131zl\u0131klar\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc. Baz\u0131 belediyeler de kendi aralar\u0131nda iti\u015fip kak\u0131\u015fmaktan hizmeti ikinci plana itti.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015far\u0131l\u0131 oldular m\u0131? Verilen s\u00f6zler tutuldu mi? Ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar da var, verilen s\u00f6zleri unutanlar da\u2026 Bug\u00fcnden ba\u015flayarak belediyelerin 4 y\u0131lda yapt\u0131klar\u0131na, yapamad\u0131klar\u0131na, en \u00e7ok ele\u015ftiri ald\u0131klar\u0131 konulara ve ba\u015fkanlar\u0131n savunular\u0131na yer verece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n

Yerel Y\u00f6netimlerin 4 y\u0131l\u0131<\/h2>\n\n\n\n

\u00d6nce \u0130nsan” slogan\u0131 ile 26 Mart 1989’da g\u00f6reve gelen SHP’li belediye y\u00f6netimi d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131n\u0131 d\u00fcn doldurdu. 10 O milyona yakla\u015fan n\u00fcfusuyla sorunlar yuma\u011f\u0131 olan \u0130stanbul’da Nurettin S\u00f6zen y\u00f6netimi bu sorunlar\u0131n hangisini \u00e7\u00f6zd\u00fc, hangisinde ba\u015far\u0131s\u0131z oldu? 4 y\u0131l i\u00e7inde verilen s\u00f6zler ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yerine getirildi?<\/p>\n\n\n\n

26 Mart se\u00e7imleri her \u015feyden \u00f6nce ge\u00e7mi\u015f sekiz y\u0131lki egemen olan anlay\u0131\u015f\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geliyordu. “Dalan d\u00f6nemi” olarak adland\u0131r\u0131lan bu anlay\u0131\u015f\u0131n bi\u00e7imlendirdi\u011fi \u0130stanbul, “\u00d6nce \u0130nsan” slogan\u0131 ile y\u00f6netime gelen Nurettin S\u00f6zen’in elinde yo\u011frulmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

“Kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir belediyecilik anlay\u0131\u015f\u0131” ile \u00f6ncelikler s\u0131ralamas\u0131 ve uygulama alanlar\u0131n\u0131 saptad\u0131. \u00d6ncelikle ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemde y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar tek tek ele al\u0131nd\u0131. Yap\u0131lan usuls\u00fczl\u00fcklerin ortaya \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla komisyonlar kuruldu, raporlar olu\u015fturuldu.<\/p>\n\n\n\n

Dalan kompleksi:<\/strong> Yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 baz\u0131lar\u0131 “Dalan kompleksi” olarak yorumlarken kimileri de “meyveli a\u011fac\u0131n ta\u015flanmas\u0131” olarak nitelendirdi.<\/p>\n\n\n\n

S\u00f6zen ile Dalan aras\u0131nda se\u00e7im kampanyas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ba\u015flayan kavga d\u00f6rt y\u0131l boyunca hi\u00e7 dinmedi. Aksine alevlendi, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sert tart\u0131\u015fmalara neden oldu.<\/p>\n\n\n\n

\u0130stanbul’un halefi ile selefini birbirine d\u00fc\u015f\u00fcren ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011fu i\u00e7in d\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce ba\u015flayan m\u00fccadele bug\u00fcn de s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce S\u00f6zen’in vaat etti\u011fi yeniliklerden bug\u00fcne dek hangileri ger\u00e7ekle\u015ftirildi. S\u00f6zen en \u00e7ok hangi konularda \u015fim\u015fekleri \u00fczerine \u00e7ekti? 1994 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde yap\u0131lacak yerel se\u00e7imler \u00f6ncesi \u0130stanbul’da ger\u00e7ekle\u015ftirilen yeni yat\u0131r\u0131mlar \u015funlar:<\/p>\n\n\n\n

Ula\u015f\u0131m: <\/strong>\u0130stanbul’un 100 y\u0131ll\u0131k \u00f6zlemi olan metro konusunda ilk ciddi ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Bug\u00fcn 6 ayn\u0131 noktada s\u00fcren kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile g\u00fcnl\u00fck ortalama 10 metrelik t\u00fcnel kaz\u0131l\u0131yor. T\u00fcnel kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 1994 y\u0131l\u0131nda bitecek, metronun tamam\u0131 1995 y\u0131l\u0131nda hizmete girecek. \u0130stanbul’un bu y\u00fcz y\u0131ll\u0131k r\u00fcyas\u0131n\u0131n maliyeti 1.3 trilyon lira olacak.<\/p>\n\n\n\n

3 Eyl\u00fcl 1989’da resmen i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lan H\u0131zl\u0131 Tramvay\u0131n birinci a\u015famas\u0131 olan Aksaray Esenler b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde g\u00fcnde 60 bin yolcu seyahat ediyor. Bu y\u0131l\u0131n sonlar\u0131nda hizmete girecek olan Otogar-Havaalan\u0131 aras\u0131ndaki ikinci k\u0131s\u0131m 680 milyon \u0130svi\u00e7re Frang\u0131na mal olacak.<\/p>\n\n\n\n

Aksaray-Beyaz\u0131t aras\u0131ndaki “\u00c7a\u011fda\u015f Tramvay”\u0131n birinci a\u015famas\u0131 9 Haziran 1992’de, ikinci a\u015famas\u0131 olan Aksaray Sirkeci hatt\u0131 10 Temmuz 1992\u2019de hizmete girdi. Bu hatlarda halen \u00fccretsiz hizmet veriliyor ve g\u00fcnde 250 bini a\u015fk\u0131n yolcu ta\u015f\u0131n\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Hizmet d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n 30. y\u0131l\u0131nda Taksim-T\u00fcnel aras\u0131nda “nostaljik tramvay” y” hizmete girdi. Beyo\u011flu Yayala\u015ft\u0131rma Projesi’nin en \u00f6nemli par\u00e7alar\u0131ndan biri olan tramvay tek hatta gidi\u015f geli\u015f olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Rayl\u0131 sisteme a\u011f\u0131rl\u0131k veren belediye bir yandan da \u0130ETT filosunu g\u00fc\u00e7lendirmeye Filoyu yenilemeye \u00e7al\u0131\u015fan belediye Macaristan ve Yugoslavya’dan 300’\u00fc k\u00f6r\u00fckl\u00fc, 1195’i solo olmak \u00fczere 1495 otob\u00fcs sipari\u015fi verdi. Bunlardan 615’i hizmete girdi. Otob\u00fcslerin tamam\u0131 geldi\u011finde kent i\u00e7inde seyir halindeki otob\u00fcs say\u0131s\u0131 2400’e ula\u015facak.<\/p>\n\n\n\n

\u0130SK\u0130<\/strong>: Yakla\u015f\u0131k 6.3 trilyon lira tutar\u0131ndaki b\u00fct\u00e7eye sahip ISKI, 4 y\u0131l i\u00e7inde neler yapt\u0131? S\u00f6zen’in y\u00f6netime geldi\u011fi ilk g\u00fcnlerde belediyenin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda su geliyordu. Barajlar\u0131ndaki su rezervleri g\u00fcnden g\u00fcne azal\u0131rken kente yeterli oranda su verilemiyor, kritik g\u00fcnler ya\u015fan\u0131yordu. Belediye y\u00f6netimi 1990 y\u0131l\u0131 yaz aylar\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 bir kararla k\u0131sa, orta ve uzun vadeli \u00f6nlemler paketini haz\u0131rlad\u0131 ve k\u0131sa vadeli program\u0131 devreye soktu. Bu k\u0131sa vadeli \u00f6nlemler aras\u0131nda Yalova’dan su getirme, Karadeniz sular\u0131n\u0131 Terkos’a aktarma ve ya\u011fmur bombas\u0131 gibi \u00f6nlemler vard\u0131. Bu \u00f6nlemler uygulamaya sokuldu. 1990 y\u0131l\u0131n\u0131n ekim ay\u0131nda ba\u015flayan \u00e7al\u0131\u015fmalara hava ko\u015fullar\u0131nda yard\u0131m etmesiyle kuruyan barajlar \u00f6nce nemlendi sonra suyla doldu.<\/p>\n\n\n\n

\u0130SK\u0130 taraf\u0131ndan temeli at\u0131lan Kamu Ortakl\u0131\u011f\u0131 \u0130daresi’nden finanse edilen Sazl\u0131dere Baraj\u0131, gelecek y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda Kuzey Ist\u0131ranca dereleri reg\u00fclat\u00f6rleri kapsam\u0131ndaki 7 adet su alma yap\u0131s\u0131 ise hizmete girecek. “Marmara Ya\u015fayacak Projesi”, slogan\u0131 ile ba\u015flat\u0131lan proje kapsam\u0131nda kentin 15 ayn\u0131 yerinde yeni ar\u0131tma tesislerinin kurulmas\u0131 planlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Y\u00fczde 33’lere varan su kay\u0131plar\u0131 her y\u0131l ortalama bin kilometre d\u00f6\u015fenen su borular\u0131yla y\u00fczde 25’lere \u00e7ekildi.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011falgaz<\/strong>: D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck do\u011falgaz projelerinden biri olarak kabul edilen \u0130stanbul Do\u011falgaz Projesi’nin y\u00fczde 95’i tamamland\u0131. Projenin tamam\u0131 295 milyon dolara mal olacak. 70 bin servis hatt\u0131n\u0131n 60 bini tamamland\u0131. Ancak pazarlama konusunda ba\u015far\u0131l\u0131 olamayan belediye sadece 15 bin aileye gaz verebiliyor. 1993 y\u0131l\u0131nda do\u011falgaz kullan\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131rmay\u0131 hedefleyen belediye y\u00f6netimi, yeni yap\u0131lacak binalarda da do\u011falgaz kullan\u0131m\u0131n\u0131 zorunlu hale getirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

PORTRE\/NURETT\u0130N S\u00d6ZEN<\/h2>\n\n\n\n

1937 y\u0131l\u0131nda Sivas’\u0131n G\u00fcr\u00fcn il\u00e7esinde do\u011fdu. \u0130stanbul Erkek Lisesi’ni ve \u0130stanbul T\u0131p Fak\u00fcltesi’ni bitirdi. 1964’te \u0130stanbul \u00dcniversitesi Cerrahpa\u015fa T\u0131p Fak\u00fcltesi’nde asistan, 1967’de uzman, 1973’te do\u00e7ent, 1978’de profes\u00f6r oldu. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u0130ngiltere’de s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. 1970 y\u0131l\u0131nda evlendi\u011fi e\u015fi vefat etti. 23 ya\u015f\u0131nda bir o\u011flu var. S\u00f6zen, 1954’te ba\u015flayan siyasi hayat\u0131nda ise s\u0131ras\u0131yla CHP Gedikpa\u015fa Oca\u011f\u0131 kolu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, il gen\u00e7lik kolu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, \u0130stanbul il y\u00f6netim kurulu \u00fcyeliklerinde bulundu. S\u00f6zen’i d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 koltu\u011funda en \u00e7ok zorlayan konulardan biri de Park Otel’in \u00f6nlenemeyen y\u00fckseli\u015fiydi. S\u00f6zen’in “Kentin ba\u011fr\u0131na saplanm\u0131\u015f han\u00e7er” olarak nitelendirdi\u011fi Park Otel kente Dalan\u2019\u0131n miras\u0131yd\u0131 ancak kendi d\u00f6neminde y\u00fckseliyordu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

27 Mart 1993 Sayfa 4<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mart 1989 se\u00e7imleriyle i\u015fba\u015f\u0131na gelen yerel y\u00f6netimler d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131n\u0131 doldurdu. SHP’nin b\u00fcy\u00fck bir \u00fcst\u00fcnl\u00fckle \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yerel se\u00e7imler sonras\u0131 belediyeleri bekleyen sorunlar 26 Mart’\u0131n ilk aylar\u0131nda belirginle\u015fti. \u00d6zellikle, merkezi iktidar\u0131 elinde bulunduran ANAP ile, yerel iktidarda birinci parti konumundaki SHP aras\u0131nda ba\u015flayan kavga daha sonraki g\u00fcnlerde iyice belirginle\u015fti. Programlar\u0131n\u0131 uygulamaya koyan belediyeler, 12 Eyl\u00fcl’de kesintiye u\u011frayan demokrasinin yerle\u015fmesi ve geli\u015fmesi amac\u0131yla hizmet vereceklerini s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. T\u00fcrkiye’nin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde SHP’yi tercih ederek yerel iktidar\u0131 bu anlay\u0131\u015fa emanet eden vatanda\u015flar\u0131n \u00fczerine merkezi iktidar adeta halk\u0131 cezaland\u0131r\u0131yor, vergi gelirlerini neredeyse yar\u0131 yar\u0131ya kesiyor, merkezi h\u00fck\u00fcmetten almaya hakk\u0131 olan t\u00fcm gelirlere de set \u00e7ekiyordu. \u00d6nceleri<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":65103,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1320],"tags":[1322],"class_list":["post-65602","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-remzi-gokdag-cumhuriyet-haber-arsivi-1993","tag-1322"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65602","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65602"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/65602\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media\/65103"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65602"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=65602"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=65602"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}