{"id":37,"date":"1998-04-26T10:54:00","date_gmt":"1998-04-26T07:54:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.remgo.com\/11\/?p=37"},"modified":"2023-02-23T16:28:55","modified_gmt":"2023-02-23T13:28:55","slug":"akdenizin-aidsi-kapimizda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/akdenizin-aidsi-kapimizda\/","title":{"rendered":"Akdeniz’in AIDS’i kap\u0131m\u0131zda"},"content":{"rendered":"\n

Fransa, \u0130talya ve H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 kaplayan Caulerpa taxifolia <\/em>adl\u0131 katil yosun T\u00fcrkiye sahillerine yakla\u015f\u0131yor. Canl\u0131lara ya\u015fam alan\u0131 b\u0131rakmayan yosun ekolojik dengeyi de alt\u00fcst ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Olay 1984 y\u0131l\u0131nda Monaco Akvaryumunda yap\u0131lan bir hata ile ba\u015flad\u0131. Bilim-kurgu filmlerinden a\u015fina oldu\u011fumuz bir senaryo gibi geli\u015fti. Akvaryumda g\u00f6revli bir yetkilinin su de\u015farj\u0131 s\u0131ras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 hata fark edildi\u011finde art\u0131k i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015fti. Akvaryumun dekoratif s\u00fcs\u00fc olan “caulerpa taxifolia”<\/em> adl\u0131 zehirli yosun akvaryumun kanallar\u0131ndan denize ula\u015ft\u0131. \u00d6nceleri do\u011fa dengesini tehdit edecek boyutlarda yay\u0131lma e\u011filimi g\u00f6stermedi\u011fi i\u00e7in dikkat \u00e7ekmeyen yosun Akdeniz’de kendine uygun bir ortam bulup rahat\u00e7a \u00e7o\u011fald\u0131. Bu sinsi yay\u0131lma bir anda Fransa k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 tehdit etme ye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Birka\u00e7 metrekarelik bir alandan on y\u0131l i\u00e7inde binlerce hektarl\u0131k alam kaplayacak kadar yay\u0131lan katil yosun, zehirli oldu\u011fu i\u00e7in di\u011fer canl\u0131lar\u0131n beslenme zincirine dahil olmuyor; bu da h\u0131zla \u00fcremesine yol a\u00e7\u0131yor. Di\u011fer taraftan bu yosun son derece inat\u00e7\u0131, dayan\u0131kl\u0131 ve hemen her ortamla uyumlu bir tabiat sergiliyor; sudaki oksijeni t\u00fcketerek i\u015fgal etti\u011fi alanlarda di\u011fer canl\u0131lara ya\u015fam ve \u00fcreme hakk\u0131 tan\u0131m\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Hollywood filmlerine ilham kayna\u011f\u0131 olabilecek bu hik\u00e2ye bug\u00fcn Akdeniz’e k\u0131y\u0131s\u0131 bulunan \u00fclkeler i\u00e7in ciddi bir tehlikeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Yosuna “katil” s\u0131fat\u0131na uygun g\u00f6ren bilim adamlar\u0131 uyar\u0131lar\u0131 ni yapt\u0131, gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nabilmesi i\u00e7in yetkilileri harekete ge\u00e7indi; ancak t\u00fcm giri\u015fimler katil yosunun Akdeniz’i istilas\u0131n\u0131 \u00f6nleyemedi.<\/p>\n\n\n\n

Yay\u0131lma o kadar h\u0131zl\u0131 oldu ki, 1986 y\u0131l\u0131na sadece Monaco k\u0131y\u0131lar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen yosun, 1990’da Fransa’ya, 1992’de \u0130talya ve \u0130spanya\u2019ya ve ge\u00e7ti\u011fimiz temmuz ay\u0131nda da H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131lar\u0131na kadar ula\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Fransa’da 14 y\u0131l \u00f6nce ba\u015flayan bu tehlike art\u0131k T\u00fcrkiye’yi de ilgilendiriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc karil yosun b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla T\u00fcrkiye sahillerine yakla\u015f\u0131yor. \u00dcreme d\u0131\u015f\u0131nda, “ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131larla da yay\u0131l\u0131yor bu yosun… \u00d6zellikle bal\u0131k\u00e7\u0131 motorlar\u0131 ve yatlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla… \u00d6rne\u011fin Marsilya’dan demir alan bir yat\u0131n \u00e7apas\u0131na ya da zincirine tak\u0131lan yosun. Bu yatla Bodrum’a kadar gelebiliyor ve yat\u0131n limana demir atmas\u0131yla da Bodrum’un sular\u0131nda a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan sonra Do\u011fu Akdeniz’de yay\u0131lma e\u011filimi g\u00f6steren caulerpa racemose gibi yosunlar da T\u00fcrk delegasyonumum bask\u0131s\u0131 ve i kazlar\u0131 sonucu tehlikeli ve yay\u0131l\u0131mc\u0131 bir deniz canl\u0131s\u0131 olarak kabul edildi.<\/p>\n\n\n\n

Zirveye T\u00fcrk \u00fcniversitelerini temsilen kat\u0131lan Dr. Mustafa Tolay, s\u00f6z konusu yosun turunun k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye sahillerine de ula\u015f\u0131lmas\u0131ndan endi \u015fe edildi\u011fini belirtti. G\u00fcney ve Ege sahillerindeki sualt\u0131 zenginli\u011finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne ve turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n tehlikeye girmesine neden olacak bu yosun i\u00e7in \u015fimdiden gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine dikkat \u00e7eken Tolay, bal\u0131klar\u0131n yemedi\u011fi yosunun inan\u0131lmaz bir h\u0131zla yay\u0131lmaya devam etti\u011fini s\u00f6yledi. Tolay, “Bu yosun t\u00fcr\u00fcyle m\u00fccadelede en etkili y\u00f6ntem olarak bu yo sunu yiyen iki t\u00fcr salyangoz \u00fczerin de durulmaktad\u0131r” dedi.<\/p>\n\n\n\n

Katil yosunla ilgili olarak bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Dokuz Eylul Universitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstit\u00fcs\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. \u015e\u00fckran Cirik, katil yosunu deniz dibindeki ate\u015fe benzeterek \u015fu a\u00e7\u0131klamalarda bulundu:<\/p>\n\n\n\n

“Bu yosun h\u0131zla \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sudaki oksijeni t\u00fcketerek di\u011fer canl\u0131lar\u0131n toplu \u00f6l\u00fcmlerine yol a\u00e7\u0131yor. Deniz dibinde adeta bir orman yang\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kartarak t\u00fcm canl\u0131lar\u0131 yok ediyor. \u0130nsanla direkt temas\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir tehlike olu\u015fturmama s\u0131na ra\u011fmen g\u0131da zincirine girerek, toksik \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 insanlarda zehirlenmelere neden oluyor. Bu yosun AIDS gibi, Ebola vir\u00fcs\u00fc gibi denizlerin ba\u015f belas\u0131 olmu\u015ftur. Akdeniz’in ekolojik dengesine uymayan bir tinin di\u011fer t\u00fcrlerle birlikte ya\u015fayamamas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bu facia meydana gelmi\u015ftir.”<\/em><\/p>\n\n\n\n

Evet, bilim adamlar\u0131n\u0131n uyar\u0131lar\u0131 b\u00f6yle… T\u00fcrkiye do\u011fas\u0131n\u0131, turizmini ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak istiyorsa, bir an \u00f6nce harekete ge\u00e7ip gerekli tedbirleri almak zorunda… Yumurta kap\u0131ya dayanmadan…<\/p>\n\n\n\n

Bal\u0131k\u00e7\u0131lar dikkat!<\/h2>\n\n\n\n

Denizbilimciler, yosunla kar\u015f\u0131la\u015fan denizci, bal\u0131k\u00e7\u0131 ve bal\u0131kadamlar\u0131n, yosunun ba\u015fka b\u00f6lgelere, kulland\u0131klar\u0131 te\u00e7hizata tak\u0131larak ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi i\u00e7in \u015fu \u00f6nlemleri almas\u0131n\u0131 istiyor:<\/p>\n\n\n\n

Denizciler ve tekne sahiplerinin, demir alacaklar\u0131 zaman \u00e7apa, zincir ve halatlar\u0131n\u0131 \u00e7ok dikkatli kontrol etmeli, teknelerin sualt\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli temiz tutmalar\u0131 gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bal\u0131k\u00e7\u0131lar denizden \u00e7ektikleri a\u011f ve donan\u0131mlar\u0131n\u0131 dikkatle kontrol etmeliler.<\/p>\n\n\n\n

Bal\u0131kadamlar her dal\u0131\u015ftan sonra dal\u0131\u015f malzemelerini mutlaka g\u00f6zden ge\u00e7irmeliler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Fransa, \u0130talya ve H\u0131rvatistan k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 kaplayan Caulerpa taxifolia adl\u0131 katil yosun T\u00fcrkiye sahillerine yakla\u015f\u0131yor. Canl\u0131lara ya\u015fam alan\u0131 b\u0131rakmayan yosun ekolojik dengeyi de alt\u00fcst ediyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":762,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[159,58],"class_list":["post-37","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arti-haber","tag-akdeniz","tag-artihaber"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media\/762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}