Kasabaya saat 17:00\u2019ye do\u011fru girdik. Central Avenue \u00fczerinde arac\u0131m\u0131zla ilerlerken Los Alamos\u2019un \u00fcst\u00fcnde biriken kara bulutlar yakla\u015fan f\u0131rt\u0131nan\u0131n habercisiydi. \u0130\u00e7imizdeki karamsarl\u0131\u011f\u0131n havadaki kara bulutlardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131z zannetmiyorum. Caddeler aras\u0131nda ilerlerken ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu farkl\u0131 duygu bizi izledi durdu. Nedenini anlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, tarifi biraz zor bir i\u00e7 s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131yd\u0131 sanki. Onca yol, onca mekanda hi\u00e7 hissetmedi\u011fimiz bu karma\u015f\u0131k duygular Los Alamos\u2019ta ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Nedeni belki de kasaban\u0131n \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda oynad\u0131\u011f\u0131 kilit rold\u00fc. \u00d6l\u00fcm\u00fcn icat edildi\u011fi bir kasabayd\u0131 buras\u0131, atom bombas\u0131n\u0131n ke\u015ffiyle u\u011fra\u015fan ve kod ad\u0131 Manhattan Project olan \u00e7al\u0131\u015fmalar bu kasaban\u0131n sessiz s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n
Yakla\u015f\u0131k 65 y\u0131l \u00f6nce bir grup insan bu kasaban\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131na kapanm\u0131\u015f har\u0131l har\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Yapt\u0131klar\u0131 bu \u00e7al\u0131\u015fmadan kendilerinin d\u0131\u015f\u0131nda kimsenin haberi yoktu. Asl\u0131nda haritalarda b\u00f6yle bir kasaba da bulunmuyordu. Atom bombas\u0131n\u0131n ka\u015fiflerince Los Alamos\u2019un canyonlar\u0131na gizli labaratuarlarda ba\u015flayan yolculuk Japonya\u2019n\u0131n iki kentrinde patlayan atom bombalar\u0131yla devam edecekti.<\/p>\n
\u00d6l\u00fcm\u00fcn karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcyle \u00f6zde\u015fmi\u015f bu kasabaya giri\u015fte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z tuhaf duygular\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Central Ave. ile 15th Street kesi\u015fiminde Bradbury Science Museum ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Kapanma saati yakla\u015f\u0131yor m\u00fczeyi gezmek i\u00e7in acele ediyorduk. Arabam\u0131z\u0131 m\u00fczenin park\u0131na b\u0131rak\u0131p ko\u015far ad\u0131mlarla kap\u0131ya y\u00f6neldik. M\u00fczeden i\u00e7eri girdi\u011fimizde ilk dikkatimizi \u00e7eken Fat Man oldu. Nagazaki\u2019ye at\u0131lan atom bombas\u0131n\u0131n bire bir kopyas\u0131. Hemen yan\u0131nda Hiro\u015fima\u2019ya at\u0131lan Little Boy duruyordu. Los Alamos National Library\u2019nin ge\u00e7mi\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ilgili tarihsel geli\u015fimin detayl\u0131 bir bi\u00e7imde sergilendi\u011fi m\u00fczede uzay ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, silah test \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, n\u00fckleer silah teknolojisi gibi b\u00f6l\u00fcmlerin yan\u0131 s\u0131ra Manhattan Projesi\u2019ne ayr\u0131lm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm de bulunuyor.<\/p>\n
Hayalet Kasaba Los Alamos ve Bomba<\/strong><\/p>\n 1939 y\u0131l\u0131nda Albert Einstein, atom bombas\u0131 fikrini d\u00f6nemin ABD ba\u015fkan\u0131 Roosevelt\u2019e a\u00e7m\u0131\u015f hemen ard\u0131ndan ba\u015flayan ara\u015ft\u0131rmalarda Enrico Fermi taraf\u0131ndan Chicago\u2019da yap\u0131lan denemelerden olumlu sonu\u00e7lar al\u0131nmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. 1942 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde \u0130ngiliz ve Amerikan h\u00fck\u00fcmetleri atom bombas\u0131n\u0131 icat etme yar\u0131\u015f\u0131nda dokuz b\u00fcy\u00fck ara\u015ft\u0131rmay\u0131 geride b\u0131rakm\u0131\u015flard\u0131. Ancak ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 devam ettirecekleri gizli bir alana ihtiya\u00e7 duyuluyordu. Bu alan\u0131n \u00f6zelliklerinin ba\u015f\u0131nda herkesten uzak bir b\u00f6lgede yer almas\u0131, do\u011fal \u015fartlar\u0131n y\u0131l boyu ara\u015ft\u0131rmay\u0131 engellememesi ve denizden uzak olmas\u0131 geliyordu. Manhattan Projesinin mimar\u0131 L. Robert Oppenheimer, sava\u015f \u00f6ncesi New Mexico\u2019da herkesten uzakta ge\u00e7irdi\u011fi bir tatili hat\u0131rlad\u0131. Proje i\u00e7in bu b\u00f6lge ideal bir yerdi. Kimsenin bilmedi\u011fi, zor bir toprak yolla ula\u015f\u0131labilen, ayakalt\u0131nda olmayan, geni\u015f bir orman ve derin kanyonlarla \u00e7evrili Los Alamos Oppenheimer\u2019\u0131n \u00f6nerisiyle gizli proje \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n merkez\u00fcss\u00fc ilan edildi. B\u00f6lgedeki okul 1943 y\u0131l\u0131nda son mezunlar\u0131n\u0131 verdi ve Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nd\u0131. \u0130ki y\u0131l boyunca s\u00fcren \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n en \u00f6nemli ilkesi gizililikti.<\/p>\n Kasabaya k\u0131saca herkes \u2018tepe\u2019 ad\u0131n\u0131 vermi\u015fti. Amerika\u2019n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan se\u00e7ilen bilim adamlar\u0131 b\u00fcy\u00fck bir gizlilik i\u00e7inde \u2018tepe\u2019ye ta\u015f\u0131nd\u0131. Gelenlerin ya\u015fayacaklar\u0131 yerlere dair bir adresi yoktu. Kasaban\u0131n postanesi bulunmuyordu. Etraf\u0131 tellerle \u00e7evrili askerin 24 saat denetimi alt\u0131ndaki b\u00f6yle bir kasabadan Santa Fe\u2019de ya\u015fayanlar\u0131n dahi haberi olmad\u0131.<\/p>\n Amerikan\u0131n \u00fcnl\u00fc \u00fcniversitelerinde g\u00f6rev alan bilim adamlar\u0131n\u0131n Los Alamos\u2019a ula\u015fmadan \u00f6nceki duraklar\u0131 Santa Fe kentiydi. Asl\u0131nda hi\u00e7birinin Los Alamos ad\u0131nda bir yerden haberi yoktu. Onlara Santa Fe kentine gitmeleri ve trenden indikten sonra 109 E. Palace Street adresine kay\u0131t yapmalar\u0131 s\u00f6ylenmi\u015fti. Bilim adamlar\u0131na kay\u0131t yapmalar\u0131 i\u00e7in s\u00f6ylenen adreste bir pastane bulunuyordu. O g\u00fcnlerin tan\u0131klar\u0131ndan Phyliss Fisher, pastaneye girdiklerinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sessizli\u011fi y\u0131llar boyunca unutamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 an\u0131lar\u0131nda anlat\u0131yor. Pastaneye gelen bilim adamlar\u0131 kim olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediklerinde kendilerine gizlice verilen bir kodla d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor ve kendilerini bekleyen ara\u00e7larla bilinmeyen bir yolculuk ba\u015fl\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Tepe\u2019ye kendileri i\u00e7in haz\u0131rlanan barakalara yerle\u015ftiklerinde bundan sonra radyosuz, telefonsuz, hatta mektupsuz g\u00fcnlerin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da fark\u0131nda de\u011fillerdi. Gizlilik Los Alamos\u2019un ilk kural\u0131yd\u0131. Bilim adamlar\u0131na ve ailelerine projeyle ilgili hi\u00e7bir detay\u0131n d\u0131\u015far\u0131ya s\u0131zd\u0131r\u0131lmamas\u0131 konusu s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya tenbih edilmi\u015fti fakat o g\u00fcnlerde Los Alamos\u2019ta ya\u015fayanlar zaten nerede ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 dahi bilmiyordu. Caddelerde kald\u0131r\u0131m evlerin bah\u00e7elerinde ye\u015fil alan yoktu. Ailelerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 evler askeri ye\u015file boyanm\u0131\u015ft\u0131. Evlerin aras\u0131nda a\u011fa\u00e7 ya da ba\u015fkabir bitki bulunmuyordu. Zaman zaman i\u015fitilen gizemli patlamalara neyin neden oldu\u011fu aileler aras\u0131nda konu\u015fulam\u0131yordu bile.<\/p>\n Manhattan Projesi\u2019yle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l boyunca bu gizlilikle devam etti. ABD, 16 Haziran 1945 tarihinde ilk atom bombas\u0131 testini ba\u015far\u0131yla tamamlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya duyurduktan sonra gizli kasaba Los Alamos\u2019tan herkesin haberi olmu\u015ftu. Kasabada ya\u015fayan aileler de bu a\u00e7\u0131klamadan sonra \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 projenin ne oldu\u011funu \u00f6\u011frendiler. Testten iki hafta sonra 6 A\u011fustos\u2019ta Hiro\u015fima\u2019ya, 9 A\u011fustos\u2019ta da Nagazaki\u2019ye Los Alamos\u2019ta icat edilen bombalar at\u0131ld\u0131.<\/p>\n Atom bombalar\u0131 Amerika\u2019y\u0131 amac\u0131na ula\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, Japonya teslim olmu\u015f, 2.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sona ermi\u015fti. Los Alamos g\u00f6revini yapm\u0131\u015f bir kasabayd\u0131 art\u0131k. Eski labaratuarlar So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda buradaki bilgilerin Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin eline ge\u00e7memesi nedniyle yerle bir edildi. Los Alamos\u2019a giri\u015f yasa\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren levhalar 1957 y\u0131l\u0131nda Santa Fe yolundaki yerlerinden kald\u0131r\u0131ld\u0131 ve b\u00f6lgede \u00f6zel m\u00fclkiyete 1962 y\u0131l\u0131nda izin verildi.<\/p>\n M\u00fczeden \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra \u00fcnl\u00fc Manhattan Projesi\u2019nin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi b\u00f6lgeye y\u00f6neldik. Orjinal labaratuar 1960\u2019larda y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ve bug\u00fcnk\u00fc kasaban\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki modern labaratuar\u0131n yerine ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f. Manhattan Projesi\u2019ne ait g\u00f6rsel kan\u0131tlar sistemli bir bi\u00e7imde yok edilmi\u015f. Ama ge\u00e7mi\u015fe ait baz\u0131 ipu\u00e7lar\u0131na kasaban\u0131n sokaklar\u0131nda rastlamak m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n Elimizdeki Los Alamos haritas\u0131yla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fcn ilk dura\u011f\u0131 Fuller Lodge oldu. Bu binan\u0131n Los Alamos tarihinde \u00f6nemli bir yeri var. Bilim adamlar\u0131 ve askeri uzmanlar b\u00f6lgeyi Manhattan Projesi i\u00e7in se\u00e7meden \u00f6nce burada orman i\u00e7inde temiz havas\u0131 ve do\u011fas\u0131yla \u00fcnl\u00fc bir \u00e7iftlik okulu varm\u0131\u015f. Amerika genelinden buraya e\u011fitim amac\u0131yla gelen \u00f6\u011frenciler bir y\u0131l boyunca burada e\u011fitim g\u00f6rd\u00fckten sonra do\u011fa hakk\u0131nda \u00f6\u011frendikleri bilgilerle evlerine d\u00f6nerlermi\u015f.<\/p>\n Manhattan Projesi\u2019nin burada ba\u015flamas\u0131na karar verildikten sonra bu okul ve etraf\u0131ndaki geni\u015f bir alan Amerikan Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f. Binalar oldu\u011fu gibi korunup kasabaya gelen bilim adamlar\u0131n\u0131n bar\u0131nmalar\u0131n\u0131 saglayacak ek binalar b\u00f6lgeye in\u015fa edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015f. Proje \u00f6ncesinde buradaki okula gelen \u00f6\u011frencilerin sosyal etkinliklerinde kulland\u0131klar\u0131 Fuller Lodge daha sonra bilim adamlar\u0131nca da ayn\u0131 faaliyetlerde kullan\u0131lmaya devam edilmi\u015f. D\u0131\u015f cepshesi a\u011fa\u00e7lardan olu\u015fan 3 katl\u0131 bina etraf\u0131ndaki y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz s\u0131ras\u0131nda 65 y\u0131l \u00f6ncesinin atmosferinin de aynen korundu\u011funu, binaya o g\u00fcnden sonra yeni eklemeler yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendik. Binan\u0131n in\u015fa tarihi 1918, kasaban\u0131n en eski binas\u0131 olarak an\u0131l\u0131yor. 1943-47 tarihleri aras\u0131nda labaratuarda \u00e7al\u0131\u015fan sivil ve askeri personel taraf\u0131ndan kullan\u0131lan bina bug\u00fcn \u00f6d\u00fcll\u00fc bir m\u00fcze.<\/p>\n Ge\u00e7 saatte geldi\u011fimizden bu m\u00fczeyi gezme f\u0131rsat\u0131 bulamad\u0131k ama Manhattan Projesi\u2019ne ev sahipli\u011fi yapan kasaban\u0131n karanl\u0131k kald\u0131r\u0131mlar\u0131nda ge\u00e7mi\u015fe yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yolculu\u011fumuza devam ettik. Bu binan\u0131n hemen yan\u0131nda etraf\u0131 g\u00fcl fidanlar\u0131yla kapl\u0131 ye\u015fil bir d\u00fczl\u00fck g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yordu. Bir evin bah\u00e7esi b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki bu alan\u0131n ad\u0131n\u0131n G\u00fcl Bah\u00e7esi oldu\u011funu \u00f6\u011frendik. Projeye imza atan \u00e7al\u0131\u015fanlar Los Alamos\u2019a geldiklerinde hayatlar\u0131n\u0131n bir daha ayn\u0131 olmayaca\u011f\u0131n\u0131, ge\u00e7mi\u015fle olan ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n tamamen koptu\u011funun belki de fark\u0131nda de\u011fillerdi. Gizli Projeyle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda yeni kurulan bu kasabada herhangi bir mezarl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 farkettiler. Asl\u0131nda kasaba da resmi olarak yoktu, \u00e7al\u0131\u015fanlar da. Hepsi gizli bir projenin birer par\u00e7as\u0131yd\u0131. Zaman i\u00e7inde \u00f6lenlerin cenazeleri ya do\u011fduklar\u0131 yere ya da Amerika\u2019n\u0131n bir ba\u015fka kentine g\u00f6nderilip g\u00f6m\u00fcl\u00fcyordu. Gizlili\u011fin cenaze t\u00f6renlerine dahi izin vermedi\u011fi bu \u00f6l\u00fcm kasabas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar \u00f6lenler an\u0131s\u0131na bu g\u00fcl bah\u00e7esini icat etmi\u015flerdi. Her \u00f6len bilim adam\u0131 ya da aile mensubunun ard\u0131ndan burada bir g\u00fcl dikilmeye ba\u015fland\u0131. Bu gelenek sonraki y\u0131llarda da devam etti ve bu ye\u015fil d\u00fcz bah\u00e7e Los Alamos\u2019un resmi olmayan mezarl\u0131\u011f\u0131 olarak kabul edildi.<\/p>\n 65 y\u0131l \u00f6ncesine yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu gizemli y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn sonraki dura\u011f\u0131 Bathtub Row oldu. O y\u0131llarda buraya gelen bilim adamlar\u0131 i\u00e7in olu\u015fturulan prefabrik evlerde ya\u015fama al\u0131\u015fmak siviller i\u00e7in kolay olmad\u0131. Alelacele yap\u0131lan bu evlerin yan\u0131 s\u0131ra Fuller Lodge binas\u0131n\u0131n yan\u0131nda ek binalar da in\u015fa edilmi\u015fti. Di\u011ferlerine g\u00f6re daha rahat olan bu evlerde ba\u015fka evlerde olmayan bir l\u00fcks vard\u0131. Her evin banyosunda bir k\u00fcvet bulunuyordu. 1943\u2019\u00fcn Los Alamos \u015fartlar\u0131na g\u00f6re bu l\u00fcks evlerde ba\u015fta Manhattan Projesi\u2019nin mimar\u0131 J. Robert Oppenheimer\u2019\u0131n da aralar\u0131nda bulundu\u011fu \u00fcst d\u00fczey ekip ya\u015fad\u0131. Bug\u00fcn de oldu\u011fu gibi korunan bu evlerde ad\u0131n\u0131 bilmedi\u011fimiz ba\u015fka aileler ya\u015f\u0131yor. Soka\u011f\u0131n tam kar\u015f\u0131s\u0131nda sava\u015f g\u00fcnlerinde Los Alamos\u2019un tek e\u011flence merkezi The Performing Art Center binas\u0131 bulunuyor. Bug\u00fcn b\u00f6lgede kurulan okulun kapal\u0131 spor salonu olarak kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Manhattan Projesi yolculu\u011fumuzda bizi yakla\u015f\u0131k 800 y\u0131l geriye g\u00f6t\u00fcren kal\u0131nt\u0131larla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda olduk\u00e7a \u015fa\u015f\u0131rd\u0131k. Beyaz adam\u0131n hen\u00fcz k\u0131taya ayak basmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6neme ait bu kal\u0131nt\u0131lar bu kanyonda ya\u015fayan Pueblo yerlilerinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kalan tek miras\u0131. Volkanik k\u00fcllerden in\u015fa edilen bu binan\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131 1918\u2019de in\u015fa edilen okulun ek binalar\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n Bu kasabadaki y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fcn son dura\u011f\u0131 Asley Pond oldu. Los Alamos kanyonundan getirilen suyla olu\u015fturulan yapma g\u00f6l\u00fcn hemen yan\u0131nda eskiden bir buz deposu bulunuyormu\u015f. Manhattan Projesinin mimarlar\u0131 atom bombas\u0131n\u0131 ke\u015ffettiklerinde test i\u00e7in kullan\u0131lacak Trinity bombas\u0131n\u0131 bu noktadan u\u011furlam\u0131\u015f. 42 model Plymouth marka bir araban\u0131n arkas\u0131na yerle\u015ftirilen Fat Man takma adl\u0131 bomba 255 mil g\u00fcneydeki Socorro kasabas\u0131 yak\u0131nlar\u0131ndaki test alan\u0131na u\u011furlanm\u0131\u015f. Bug\u00fcn bu u\u011furlama alan\u0131nda ah\u015fap bir yap\u0131 o g\u00fcn\u00fcn an\u0131s\u0131na in\u015fa edilmi\u015f. Hemen yan\u0131nda bulunan iki kayaya da o g\u00fcne ait Los Alamos ve Manhattan Projesi hakk\u0131nda bilgiler yer al\u0131yor.<\/p>\n Manhattan projesinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uzanan kal\u0131nt\u0131lar\u0131 bunlardan ibaret. Di\u011fer binalar, labaratuar\u0131n kendisi ve kasaban\u0131n tamam\u0131na yak\u0131n\u0131 proje resmi olarak halka a\u00e7\u0131kland\u0131ktan sonra y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n Los Alamos\u2019a girerken kasabaya \u00e7\u00f6ken kasvetten bu gezi sonras\u0131 kurtulamam\u0131\u015ft\u0131k. \u00d6l\u00fcm kasabas\u0131ndaki \u0131ss\u0131zl\u0131k ve nedenini bilemedi\u011fimiz bunalt\u0131c\u0131 hava gezi boyunca pe\u015fimizi b\u0131rakmad\u0131. Hava kararmaya yak\u0131n olmas\u0131na ra\u011fmen bu kasabada kalmamaya karar verdik. Ge\u00e7mi\u015fin izlerini ta\u015f\u0131yan Los Alamos 5 g\u00fcnl\u00fck New Mexico gezimizin en ilgin\u00e7 duraklar\u0131ndan biriydi.<\/p>\n Kasabadan ayr\u0131l\u0131rken bir ba\u015fka s\u00fcrprizle daha kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. Fark\u0131nda olmadan yolumuz bug\u00fcnk\u00fc bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 labaratuar alan\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc. Asl\u0131nda yol \u00fcst\u00fcnde hi\u00e7bir tabelayla kar\u015f\u0131la\u015fmadan bu b\u00f6lge belirdi. H\u0131z\u0131m\u0131z\u0131 15 mile d\u00fc\u015f\u00fcrmemizi belirten trafik levhalar\u0131 ve keskin birka\u00e7 virajdan sonra k\u00f6pr\u00fclerin para gi\u015felerini and\u0131ran 5 farkl\u0131 g\u00fcvenlik kul\u00fcbesine do\u011fru yakla\u015ft\u0131k. \u0130\u00e7erdeki g\u00f6revli ara\u00e7lar\u0131 tek tek inceliyordu. G\u00f6revli bize bakt\u0131\u011f\u0131nda her ihtimale kar\u015f\u0131 cam\u0131m\u0131z\u0131 indirip g\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fcklerimizi de \u00e7\u0131kartm\u0131\u015ft\u0131k. Ge\u00e7i\u015f izni ald\u0131ktan sonra yolumuza devam ettik. Yol \u00fczerinde hi\u00e7bir \u015fekilde durulmamas\u0131 gerekti\u011fini belirten uyar\u0131 levhalar\u0131ndan g\u00fcvenli\u011fi bir hayli s\u0131k\u0131 bir alana girdi\u011fimizi hissettik. Yolun solunda Los Alamos Ulusal Labaratuarlar\u0131 yer al\u0131yordu. Hi\u00e7bir \u015fekilde durmak niyetimiz olmad\u0131\u011f\u0131ndan yolumuza devam ettik. Bir yandan da arac\u0131m\u0131z\u0131n teknik ar\u0131za nedeniyle bozulmamas\u0131 ya da lasti\u011fimiz patlamadan bu garip b\u00f6lgeyi terketmek i\u00e7in dua ediyorduk.<\/p>\n Los Alamos\u2019u geride burakt\u0131ktan sonra muhte\u015fem ormanlar\u0131yla \u00fcnl\u00fc Bandelier Milli Park\u0131\u2019na girdik. Amerika\u2019n\u0131n ilk yerlileri bu alanda ya\u015fam\u0131\u015f ve geride hayranl\u0131k uyand\u0131ran izler b\u0131rakm\u0131\u015f. Bunlar\u0131n i\u00e7inde en \u00fcnl\u00fcs\u00fc kaya resimeri. Bu resimleri yapanlar yakla\u015f\u0131k bin y\u0131l \u00f6nce bilinmeyen bir nedenle ortadan kaybolmu\u015f. Bilimadamlar\u0131 bu esrarengiz yokolu\u015fun net cevaplar\u0131n\u0131 bug\u00fcn dahi veremiyor.<\/p>\n Jemez Pueblo\u2019ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda g\u00fcne\u015f batm\u0131\u015ft\u0131. Buraya k\u0131vr\u0131la k\u0131vr\u0131la uzanan k\u0131z\u0131l kanyonlar aras\u0131ndaki yolu takip edip ula\u015ft\u0131k. Manzaray\u0131 g\u00f6r\u00fcnce Jemez yerlilerinin neden kendilerine Walatowa (Kanyonlar\u0131n Halk\u0131) dediklerini de anlad\u0131k. \u00c7evrede g\u00f6r\u00fclmesi gereken \u00e7ok yer vard\u0131 ama bu g\u00fcne ancak bu kadar\u0131n\u0131 s\u0131\u011fd\u0131rabildik ve Jemez Pueblo\u2019y\u0131 detayl\u0131 gezme f\u0131rsat\u0131 bulamad\u0131k.<\/p>\n San Ysidro\u2019daki yol ayr\u0131m\u0131na geldi\u011fimizde yar\u0131nki yolculu\u011fumuzun da plan\u0131n\u0131 yap\u0131yorduk. \u00d6n\u00fcm\u00fczde iki se\u00e7enek vard\u0131. 3. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc eyaletin kuzeyinde ge\u00e7irmek ya da g\u00fcneye y\u00f6nelmek. \u0130lk se\u00e7ene\u011fe karar verirsek bu yol ayr\u0131m\u0131ndan sa\u011fa d\u00f6n\u00fcp kuzeye y\u00f6nelecek, geceyi Cuba\u2019da ge\u00e7irip yar\u0131n New Mexico\u2019nun Colarado s\u0131n\u0131r\u0131na kadar uzanan bir yolculuk yapacakt\u0131k. \u0130kinci se\u00e7ene\u011fi daha cazip bulup sola sapt\u0131k ve g\u00fcneye y\u00f6neldik. R\u00fczgar\u0131n esti\u011fi y\u00f6ne g\u00f6re planlar\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirebilecek kadar serbesttik bu gezide. Ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z duraklardan \u00e7ok i\u00e7imizden gelen sese g\u00f6re yol al\u0131yor, planlar\u0131m\u0131z\u0131 diledi\u011fimiz zaman diledi\u011fimiz \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebiliyorduk.<\/p>\n Santa Ana ile Bernalillo aras\u0131nda yerliler taraf\u0131ndan i\u015fletilen bir Casino\u2019da ak\u015fam yeme\u011fimizi yedikten sonra Albuquerque\u2019de geceyi ge\u00e7irece\u011fimiz Ramada\u2019ya do\u011fru yol ald\u0131k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kasabaya saat 17:00\u2019ye do\u011fru girdik. Central Avenue \u00fczerinde arac\u0131m\u0131zla ilerlerken Los Alamos\u2019un \u00fcst\u00fcnde biriken kara bulutlar yakla\u015fan f\u0131rt\u0131nan\u0131n habercisiydi. \u0130\u00e7imizdeki karamsarl\u0131\u011f\u0131n havadaki kara bulutlardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131z zannetmiyorum. Caddeler aras\u0131nda ilerlerken ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu farkl\u0131 duygu bizi izledi durdu. Nedenini anlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, tarifi biraz zor bir i\u00e7 s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131yd\u0131 sanki. Onca yol, onca mekanda hi\u00e7 hissetmedi\u011fimiz bu karma\u015f\u0131k duygular Los Alamos\u2019ta ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Nedeni belki de kasaban\u0131n \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda oynad\u0131\u011f\u0131 kilit rold\u00fc. \u00d6l\u00fcm\u00fcn icat edildi\u011fi bir kasabayd\u0131 buras\u0131, atom bombas\u0131n\u0131n ke\u015ffiyle u\u011fra\u015fan ve kod ad\u0131 Manhattan Project olan \u00e7al\u0131\u015fmalar bu kasaban\u0131n sessiz s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. Yakla\u015f\u0131k 65 y\u0131l \u00f6nce bir grup insan bu kasaban\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131na<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":360,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[19,28,27,15,21,26,29],"class_list":["post-140","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezi","tag-albuquerque","tag-atom-bombasi","tag-los-alamos","tag-new-mexico","tag-santa-fe","tag-uzun-yol","tag-yolculuk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=140"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media\/360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}