Bu ba\u015fl\u0131\u011fa bak\u0131p mecazi bir anlam \u00e7\u0131kar\u0131labilir ama i\u015fin asl\u0131 \u00f6yle de\u011fil. Bir zamanlar kahve kelimenin tam anlam\u0131yla san\u0131k konumundayd\u0131 ve yarg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131. Hakk\u0131nda karar verildi. H\u00fck\u00fcm ona kar\u015f\u0131 okundu. Su\u00e7lu bulunup idam\u0131na (ate\u015fte yak\u0131lma) karar verildi. Ve bu karar uyguland\u0131\u2026<\/p>\n\n\n\n
Bu yaz\u0131lanlar\u0131n \u015faka oldu\u011funu zannetmeyin. Olay bizzat Arap yar\u0131madas\u0131nda ya\u015fand\u0131 ve tarihin tozlu sayfalar\u0131nda yerini ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Kahvenin bug\u00fcnk\u00fc konumuna geli\u015fi hi\u00e7 de kolay olmad\u0131. Tarihin tozlu sayfalar\u0131nda kahveyle ilgili al\u0131nm\u0131\u015f \u00e7ok say\u0131da h\u00fck\u00fcm var. Kahve bir zamanlar tehlikeli i\u00e7ecekler s\u0131n\u0131f\u0131ndayd\u0131. B\u0131rak\u0131n i\u00e7meyi bulundurmak bile su\u00e7 say\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n
Kahvenin m\u00fcthi\u015f yolculu\u011funda toplumlar \u00e7ok farkl\u0131 uygulamalara tan\u0131k oldu. Hem M\u00fcsl\u00fcman hem de Hristiyan aleminde kahveye hi\u00e7 de iyi g\u00f6zle bak\u0131lmazd\u0131. Kahve konusunda say\u0131s\u0131z kararlar al\u0131nd\u0131. Bu kararlar kahve konusunu netle\u015ftirmekten \u00e7ok kafalar\u0131 daha \u00e7ok kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sizlere bu sayfalarda kahvenin Arap yar\u0131madas\u0131nda yay\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan yasal bo\u015fluktan bahsetmek istiyorum. Bu bo\u015flu\u011fu daha iyi anlayabilmek i\u00e7in bu konuda al\u0131nan kararlardan bir tanesini hat\u0131rlatmakta fayda var. Bu ayn\u0131 zamanda kahvenin ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en ve unutulmamas\u0131 gereken ger\u00e7ek bir \u00f6yk\u00fc. Kahvenin mahkemede yarg\u0131lanma \u00f6yk\u00fcs\u00fc!<\/p>\n\n\n\n
Bu hikayeye ba\u015flamadan kahvenin Arap yar\u0131madas\u0131ndaki yolculu\u011funa g\u00f6zatal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
Kahve i\u00e7me al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ilk kez on be\u015finci y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131nda Yemen\u2019de pop\u00fcler oldu. O tarihten \u00f6nce din\u00e7le\u015ftirici etkisinden \u00f6t\u00fcr\u00fc kahve taneleri \u00e7i\u011fnenmi\u015f olabilir; fakat kahve tanelerinden bir i\u00e7ki yapma prati\u011fi Yemen\u2019e ait bir yenilikti ve 1470 civar\u0131nda \u00f6len Sufi alim Muhammed el-Dhabhani\u2018ye atfedilir. O s\u0131rada, Sufiler taraf\u0131ndan benimsenen kahve, gece zikirlerinde uykuyu savu\u015fturmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Kahve 1510\u2019da Mekke\u2019ye ve Kahire\u2019ye ula\u015ft\u0131. Geli\u015fi b\u00fcy\u00fck bir tart\u0131\u015fma yaratt\u0131. Arap d\u00fcnyas\u0131 kahvenin fiziksel etkilerini kavramakta biraz zorland\u0131. \u00d6nce yasakland\u0131 sonra serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131. K\u0131sa zamanda sokakta, pazar yerinde ve kahvehanelerde sat\u0131lan sosyal bir i\u00e7ki oldu.<\/p>\n\n\n\n
Bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman taraf\u0131ndan alkol\u00fcn yasal bir alternatifi olarak kucakland\u0131. Hristiyanlar kahveye \u201c\u0130slam\u2019\u0131n \u015earab\u0131\u201d dedi. Alkol satan yasad\u0131\u015f\u0131 tavernalardan farkl\u0131 olarak kahvehaneler, sayg\u0131n ki\u015filere rastlanabilen yerlerdi. Fakat kahvenin yasal stat\u00fcs\u00fc o y\u0131llarda net de\u011fildi.<\/p>\n\n\n\n
Baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcman alimler kahvenin sarho\u015f edici ve dolay\u0131s\u0131yla Hazreti Muhammed\u2019in yasaklad\u0131\u011f\u0131 \u015farap ve di\u011fer alkoll\u00fc i\u00e7eceklerle ayn\u0131 dinsel yasa\u011fa tabi oldu\u011funu savundular.<\/p>\n\n\n\n
Dini liderler 1511 y\u0131l\u0131n\u0131n Haziran ay\u0131nda Mekke\u2019de bu h\u00fckm\u00fc y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymak istediler. Bu ayn\u0131 zamanda kahve t\u00fcketimini yasaklamaya y\u00f6nelik bilinen en eski giri\u015fim olarak kay\u0131tlara ge\u00e7ti.<\/p>\n\n\n\n
Ahlak\u0131 korumakla g\u00f6revli yerel vali Kha\u2019ir Beg, kelimenin tam anlam\u0131yla kahveyi yarg\u0131lad\u0131. Uzmanlardan olu\u015fan bir kurul toplad\u0131 ve b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir tas kahveden olu\u015fan san\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlerine koydu. Sarho\u015f edici etkileri tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131ktan sonra, kurul Kha\u2019ir Beg\u2018le g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fine vararak kahvenin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n ve t\u00fcketiminin yasaklanmas\u0131na karar verdi.<\/p>\n\n\n\n
Karar b\u00fct\u00fcn Mekke\u2019ye duyuruldu. Kahveler toplan\u0131p sokaklarda yak\u0131ld\u0131. Kahve sat\u0131c\u0131lar\u0131 ve baz\u0131 m\u00fc\u015fterileri ceza olarak d\u00f6v\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n
Birka\u00e7 ay sonra Kahire\u2019deki daha y\u00fcksek otoriteler Kha\u2019ir Beg\u2019in Kahire\u2019deki \u00fcstleri kahvenin sat\u0131\u015f\u0131 ve t\u00fcketimi \u00fczerindeki yasa\u011f\u0131n\u0131 kabul etmemekle birlikte onun kahve i\u00e7ilen yerleri ve toplant\u0131lar\u0131 onaylamamas\u0131n\u0131 uygun buldular.<\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131nda Kahire\u2019deki yetkilileri endi\u015felendiren \u015fey kahvenin i\u00e7enler \u00fczerindeki etkilerinden \u00e7ok, hangi ko\u015fullarda i\u00e7ildi\u011fiydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlara g\u00f6re kahvehaneler dedikodu, s\u00f6ylenti, siyasal tart\u0131\u015fma ve hiciv mekanlar\u0131yd\u0131. Ahlaksal a\u00e7\u0131dan ku\u015fkulu g\u00f6r\u00fclen tavlan\u0131n ve satranc\u0131n da pop\u00fcler mekan\u0131yd\u0131lar. Kahire alimleri Kha\u2019ir Beg\u2019in kahve yasa\u011f\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131 kald\u0131rmas\u0131na ama konuyu da bir t\u00fcrl\u00fc netle\u015ftiremedi. Kahve tekrar yasal bi\u00e7imde t\u00fcketilir olurken kahvehanelere iyi g\u00f6zle bak\u0131lmad\u0131. Kahvehane muhaliflerinin bu t\u00fcr yerleri la\u00e7kal\u0131k mekanlar\u0131 ve fesat yuvalar\u0131 olarak alg\u0131lamalar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi.<\/p>\n\n\n\n
Kahire karar\u0131 sonras\u0131nda otoritesi zay\u0131flayan Kha\u2019ir Beg ertesi y\u0131l g\u00f6revden al\u0131nd\u0131. Ancak onun ortaya att\u0131\u011f\u0131 sorular kafalar\u0131 kurcalamaya devam etti. Kahve ger\u00e7ekten sarho\u015f edici miydi? Bu sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 bulmak kolay olmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
M\u00fcsl\u00fcman alimler aras\u0131nda bir t\u00fcrl\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fine var\u0131lamayan bir tart\u0131\u015fma kahveyle birlikte tekrar alevlendi.<\/p>\n\n\n\n
Alimler, peygamberin sarho\u015f edici i\u00e7kileri toptan m\u0131 yasaklad\u0131\u011f\u0131, yoksa yaln\u0131zca sarho\u015f olmak i\u00e7in i\u00e7meyi mi yasaklad\u0131\u011f\u0131 konusunda bir t\u00fcrl\u00fc karar veremiyordu. Herkesin g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fine vard\u0131\u011f\u0131 konu, sarho\u015flu\u011fun yasal bir tan\u0131m\u0131na getirilmesi gereken bir a\u00e7\u0131kl\u0131kt\u0131 ve bu konuda birka\u00e7 tan\u0131m geli\u015ftirildi.<\/p>\n\n\n\n
\u0130slam alimlerine g\u00f6re, sarho\u015f ki\u015fi \u201cdalg\u0131nla\u015f\u0131r ve kafas\u0131 kar\u0131\u015f\u0131r\u201d, \u201cs\u00fckunetten ve m\u00fclayimlikten uzakla\u015f\u0131r, aptalla\u015f\u0131p cahille\u015fir\u201d ya da \u201ckesinlikle hi\u00e7bir \u015fey anlamaz, kad\u0131n\u0131 erkekten ya da yeri g\u00f6kten ay\u0131rt edemez.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Alkoll\u00fc i\u00e7kilerle ilgili tarl\u0131\u015fmalar\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak geli\u015ftirilen bu tan\u0131mlar haks\u0131z yere kahveye de uyguland\u0131. Ancak herkesin bildi\u011fi gibi kahve \u00e7ok miktarda i\u00e7ildi\u011finde bile, i\u00e7ende bu t\u00fcr etkiler yaratm\u0131yor, tam tersini yap\u0131yordu. Kahveyi savunan biri, \u201c\u0130nsan a\u011fz\u0131nda bismillah ile kahve i\u00e7er ve uyan\u0131k kal\u0131r, halbuki sarho\u015f edici i\u00e7kilerde \u00e7\u0131lg\u0131nca keyif arayan ki\u015fi Allah\u2019\u0131 saymaz, sarho\u015f olur\u201d diyordu.<\/p>\n\n\n\n
Bir zamanlar kahve i\u00e7meye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar, i\u00e7enin fiziksel ya da zihinsel durumunda herhangi bir de\u011fi\u015fiklik olmas\u0131n\u0131n kahvenin yasaklanmas\u0131 i\u00e7in yeterli bir gerek\u00e7e olu\u015fturdu\u011funu savunmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Kahveyi savunanlar ise baharatl\u0131 yiyeceklerin, so\u011fan ve sarm\u0131sa\u011f\u0131n da g\u00f6zleri ya\u015fartmak gibi fiziksel etkiler yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131, fakat t\u00fcketimlerinin yasal oldu\u011funu belirterek bu sav\u0131 da ba\u015far\u0131yla \u00e7\u00fcr\u00fctt\u00fcler.<\/p>\n\n\n\n
Kahvenin yaratt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar sadece Arap yar\u0131madas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Avrupaya yay\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131ndan sonra kahve Hristiyan din adamlar\u0131n\u0131 da b\u00f6ld\u00fc. Kimi \u201c\u015eeytan\u0131n \u0130\u00e7kisi\u201d derken kimi kahveyi \u201c\u0130slam\u2019\u0131n \u015earab\u0131\u201d olarak adland\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bug\u00fcn kahvenin \u0130slam alemindeki tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 anlatt\u0131k.<\/p>\n\n\n\n
Bir sonraki yaz\u0131m\u0131zda kahve hakk\u0131nda Vatikan\u2019\u0131n kararlar\u0131n\u0131 ve Hristiyanlar\u0131n bu i\u00e7ece\u011fe bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 anlataca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
O g\u00fcne kadar herkese keyifli g\u00fcnler bol kahveli mutluluklar\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bu ba\u015fl\u0131\u011fa bak\u0131p mecazi bir anlam \u00e7\u0131kar\u0131labilir ama i\u015fin asl\u0131 \u00f6yle de\u011fil. Bir zamanlar kahve kelimenin tam anlam\u0131yla san\u0131k konumundayd\u0131 ve yarg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131. Hakk\u0131nda karar verildi. H\u00fck\u00fcm ona kar\u015f\u0131 okundu. Su\u00e7lu bulunup idam\u0131na (ate\u015fte yak\u0131lma) karar verildi. Ve bu karar uyguland\u0131\u2026 Bu yaz\u0131lanlar\u0131n \u015faka oldu\u011funu zannetmeyin. Olay bizzat Arap yar\u0131madas\u0131nda ya\u015fand\u0131 ve tarihin tozlu sayfalar\u0131nda yerini ald\u0131. Kahvenin bug\u00fcnk\u00fc konumuna geli\u015fi hi\u00e7 de kolay olmad\u0131. Tarihin tozlu sayfalar\u0131nda kahveyle ilgili al\u0131nm\u0131\u015f \u00e7ok say\u0131da h\u00fck\u00fcm var. Kahve bir zamanlar tehlikeli i\u00e7ecekler s\u0131n\u0131f\u0131ndayd\u0131. B\u0131rak\u0131n i\u00e7meyi bulundurmak bile su\u00e7 say\u0131l\u0131yordu. Kahvenin m\u00fcthi\u015f yolculu\u011funda toplumlar \u00e7ok farkl\u0131 uygulamalara tan\u0131k oldu. Hem M\u00fcsl\u00fcman hem de Hristiyan<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":103737,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-103735","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-notlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=103735"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103735\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media\/103737"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=103735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=103735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.remgo.com\/11\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=103735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}