İsviçre’de 20-30 yaş arasındaki erkekler 3 aylık askerlik görevini yapmak zorunda. Bu süre dolduktan sonra her yıl en az dört hafta, silahlarını kuşanıp atış eğitimine gitmeleri gerekiyor. 34 yaşına gelene kadar toplam 260 günü tamamlamak zorundalar. Askerliğini yapan her genç silahını evine götürebiliyor. Terhis olduklarında silah ve mermilerin de sahibi oluyorlar. Evlerde saklanan silahların sayısı bilinmese de her iki kişiden birinde silah olduğu tahmin ediliyor. Babadan oğluna kalan silah ve cephanenin gerçek sayısını ise bilmek imkansız. Her fırsatta doğasını, çikolatasını pazarlamaya bayılan İsviçreliler, aslında büyük bir cephaneliğin üstünde oturuyor. Ancak bu konu dost meclislerinde pek konuşulmuyor. Halkın silah sevdasından bahsetmek yerine “swiss army” çakılarının işlevlerini anlatmayı seviyorlar. Oysa kişi başına düşen silah sayısında İsviçre’yi geçen tek ülke Amerika Birleşik Devletleri. Silah kültürü İsviçre’nin tarihi kadar eski. İlkbaharda 200 bin kişinin katıldığı silah festivalleri düzenleniyor, 12 yaşında çocuklar atış talimi yapabiliyor. Silah sahibi olmak mutfakta tencere tabak bulundurmak kadar doğal. Ancak ülkede silahla işlenen suç sayısının çok az olması da bir başka araştırma konusu. Aslında bu kadar silahlanmalarının gerçek nedeni eski bir korkudan kaynaklanıyor. Bu korkunun adı “düşman” işgali. Yüzlerce yıldır savaşmadan özgür kalabilmiş bu ülkenin insanları bir gün gerçekleşecek olası bir düşman işgaline hazırlıklı. Dünyanın şartları, Avrupa’nın siyasi iklimi ne olursa olsun onlar bu hazırlıklarına kesintisiz devam ediyor. Avrupa’nın göbeğinde tarafsızlığıyla bilinen dünyanın en sakin ülkesinde her ev karargah, her vatandaş bir asker.

13 Mayıs 2012 günü Cumhuriyet Gazetesi’nde yayınlandı.

Timo’nun seçimi, uzun yıllar tartışılan ötenaziyi bir kez daha gündeme getirdi. İsviçre ötenazi konusunda en rahat hareket edebilen ülkeler sıralamasının başında yer alıyor. Avrupa’nın bu sevimli ülkesinde ölüm hakkını kullanarak intihar edenlerin sayısı diğer ülkelere oranla bir hayli fazla. Bu konuda özel yasalar mevcut. Kurtuluş umudu olmayan hastalar burada “ölüm hakkı”nı rahatlıkla kullanabiliyor.

İsviçre’de ötanazi 1918 yılından beri serbest. Uzmanlaşmış özel kliniklerde İsviçre vatandaşlarına ya da bu ülkede ikamet eden hastalara ötanazi uygulanabiliyor. Bu uygulamadan sadece tedavisi mümkün olmayan hastalığa ya da dayanılmaz ağrılara sahip, kurtuluş umudu olmayan hastalar yararlanabiliyor.

İsviçre hükümeti yasal olan ötenazinin sınırlandırılması için birkaç kez girişimde bulunsa da yapılan referandumlarda halk, umutsuz hastalara ölme hakkının tanınması gerektiğine karar verdi. Ötenaziyi tercih ederek ölümü seçenler sadece İsviçreliler değil. Diğer ülkelerden buraya ölmeye gelenler de var. İsviçre İstatistik Kurumu bu konuyla ilgili ilk resmi rakamları geçen yıl yayınladı. 2009-2010 tarihleri arasında 300 İsviçreli ötenazi ile hayatını sonlandırdı. Ölenlerin büyük bölümü 55 yaşın üstündeydi. Son 3 yılda ölmek için İsviçre’ye gelen yabancı ülke vatandaşlarının sayısı ise yaklaşık 1200’ü buluyor. Yabancıların sayısında gözlenen artışı “ötenazi turizmi” olarak adlandıranlar da var.

Her yıl tatil için sıcak kumsalları, kafa dinlemek için ormanı, kamp için dağları seçenler, hayallerini gerçekleştirecekleri mekanlara doğru yola koyulurken, ölümü kabullenen çaresiz hastalar İsviçre’ye geliyor. Bu alanda hizmet veren özel sağlık klinikleri de gelenlerin taleplerini kendilerine tanınan yasalar dahilinde karşılamaya çalışıyor. Yaşam standartlarının üst düzeyde olduğu bu küçük ülkede, ölüm hakkı da devletin koruması altında.

22 Nisan 2012 tarihinde Cumhuriyet Gazetesi’nde yayınlandı.

Yani, insanlı dünyanın öncesi ve sonrası…
İnsanlar geldikten sonra neler olmuş, bulmak zor değil, “belge”ler var, düşünen insanlar ve onların söyleyip yazdıkları…
Ya onlar yok iken?

Sayın Kayra “öğrendim de ne anladım?” diye sorar.
“İnsan doğal değil sonradan yapma… Yapılma… Yeni deyimle çakma!” der.

İnsanın vücudunun bir yerine “akıl” diye bir çip konulmuş: “O da doğal olan her şeyi, bozup kırıp, ezip, yok etme, yani kendisine benzetme emirleri veriyor.”
Cahit Kayra “bu büyük haksızlık” der:
“İnsanların dünyayı tümüyle ellerine geçirmiş olmaları…”
İnsanlar dünyaya ayak basar basmaz, ilk önce doğanın mutluluğunu kıskanmışlar.
Sonra?
“Ağaçları kestiler, ormanları kuru topraklara çevirdiler. Zümrüt kırları beton yığınları ile doldurdular. Toprakların altındaki pislikleri yeryüzüne çıkardılar. Denizleri kirlettiler. Sular kendi yollarında akmaz oldu. Temiz havalar, kirli yapışkan dumanlara boğuldu.”
Yeter mi?
İnsan doyar mı?
“Hayvanlara öteki canlılara saldırdılar. Mağrur gergedanları onlar öldürdü.
Muhteşem filleri maskaralar gibi sirklerde oynattılar. Fok balığı ile pengueni onlar birbirlerine düşman ettiler. Onlar yüzünden soylu aslanların masum zebraları parçalaması sadistçe seyirler haline geldi. Onlar yüzünden akbabalar serçeleri yedi. Onlar yüzünden zamanların en munis yaratıkları olan yılanlar, üstelik iftiralara uğradıktan sonra tehlikeli birer canavar kesildiler.
Ve bunların hepsini insanlar, kendi uydurdukları öyküler içinde yaşattılar.”

Sıra kendilerine geldi, yani insanın insanla kavgasına.
“Onlar da bittikten sonra Kabil yeniden doğdu ve insanlar birbirlerine saldırdılar. Kendi türünden olan yaratıkları, başka insanları öldürdüler. Önce elleriyle, dişleriyle; taşla sopayla… O da yetmedi; özel silahlar icat ettiler. Yeryüzünde yürüyen kaleler yaptılar. Denizlerin derinliklerine indiler, göklerin yedinci katına çıktılar. Hep birbirini yok etmek için…”

Ve bitip tükenmeyen barış destanları, savaş destanları:
“İskender’ler acımasız Sezar’lar, kıtaları birbirine katan Cengiz’ler, insanları sefalete sürükleyen sonsuz ihtiraslarıyla Napolyon’lar, ölüm makineleri Hitler’ler… Gelip gittiler… Irklar, ırkları yok etti. Ve kendi dinleri için boğuşan kalabalıklar, yakılan, yıkılan uygarlıklar, petrol kavgaları, siyasi katiller, çılgın diktatörler, kökten yobazlıklar, ahlaksızlıklar ve hırsızlar ve cennete hile ile girmeye çalışan politikacıların çirkin oyunları… Tümü ile zırdeli bir dünya kaldı geriye…”

Peki, bu kitabın adı neden masal?
İnsan da, insanlık da masal da ondan…
Çocukluğumuzda, dedelerimiz bize masal söylemeye başlarken nasıl başlarlardı:
Önce giriş:
“Evvel zaman içinde,
Kalbur saman içinde
Deve tellal iken,
Pire berber iken,
Ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken”
Ve masal biterdi:
“Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevetine”
* * *
Çıkılacak kerevet kalmışsa…
—————————————————
Tarihçi Kitabevi

(*) Hasan Pulur – M’ll’yet

Yolculuğumuzdaki ilk durak Milano’ydu. Leonardo da Vinci’nin kentinde onun eserlerinin peşindeydik. Güne Santa Maria Della Grazie Kilisesi’nin bir duvarına yaptığı The Last Supper adlı eseriyle başladık.  Duomo Katedrali, Castello Sforzesco gibi tarihi eserlerin dışında modanın kalbinin attığı kentin dar sokaklarında zaman geçirdik.

İkinci gün Pisa kentindeydik. Eğimiyle ünlü Pisa kulesini yakından görmek, içine girip zirvesine tırmanmak etkileyiciydi. Pisa’da 5 saat geçirdikten sonra akşam konaklamak için kuzeye, La Spezia’ya yöneldik.

Ertesi sabah Riviera di Levante denen Cenova’nın güneyindeki sahillerindeydik. Bu sahillerin tam ortasında Cinque Terre yani 5 Köy anlamına gelen milli park bulunuyor. UNESCO tarafından korunan ve her biri kartpostal güzelliğinde olan tarihi köylerde bir gün geçirdik. Sırasıyla Riomaggiore, Manarola, Corniglia, Vernazza ve Monterosso al Mare köylerine uğradıktan sonra Levanto’da günü kapattık.

Son durak Cenova’ydı. Bir başka gezgin Kristof Kolomb’un bu tarihi kentinde, dar sokaklarda kaybolduk. Limanında ünlü denizcilerin sefere çıkış ve seferden dönüş noktalarında yürürken onların varlıklarını hisseder gibiydik.

Gezinin fotoğrafları:

• Pisa
• Cinque Terre
• Cenova
• Milano

Italy from Rem Go on Vimeo.

View Larger Map

Yağmur sonrası La Spezia sahilleri

La Spezia’dan 10 euro’ya günlük tren bileti (Cinque Terre Card) aldık. Bu bilet 24 saat süresince 5 köy arasında geçerliydi. Kart sahipleri ayrıca İtalyanların Via Dell’Amore dedikleri köyleri birbirine bağlayan patika yola giriş ücreti ödemiyor.

Riomaggiore

La Spezia’dan bindiğimiz tren yaklaşık 5 dakika sonra Riomaggiore vardı. Trendeki yolcuların tamamına yakını burada indi. Kalabalık nedeniyle tren istasyonunu köye bağlayan tünelden zorlukla çıkabildik. Sabahın erken saatleri olmasına karşın köy esnafı oldukça meşgül görünüyordu. Günün ilk turist kafilesinin ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyorlardı.

Köyün merkezindeki Via Colombo caddesinde biraz ilerledik. Birbiri üstüne gelişigüzel inşa edilmiş izlenimi bırakan tarihi apartman blokları yan yana rengarenk bir görüntü oluşturuyor. İtalya’nın bu bölgesinde sıkça rastladığımız dar ve karmaşık sokaklar Riomaggiore’da yine karşımıza çıktı. Sonu nereye çıkacağını bilmeden bu dar basamaklarda yürümek bu köyde yapılacak en güzel faaliyetlerden… Köyü oluşturan binaların büyük bölümü otel ya da pansiyon olarak kullanılıyor. Binaların geri kalanları da restorant, café ya da turistik eşya satan dükkanlardan oluşuyor. Köydeki tarlalarda yetişen ürünler taze taze alıcılara sunuluyor. En çok alıcı bulan ürünler arasında zeytin, limon, mevsimine göre meyve ve zeytinyağı bulunuyor. Tabii şarap, grappa, limonçello ve pesto soslarını da unutmamak lazım.

La Spezia tren bileti

Riomaggiore’nın küçük limanında rengarenk sandallar uzanıyor. Balık ağları, balıkçıların eldivenleri, rengarenk su leğenleri, mavi sandallar bu küçük limanın vazgeçilmez manzaralarından. Limanın sol tarafından kayalıklar arasında yükselen basamaklarla çıkılan alan gelenlere köyün en güzel görüntüsünü sunuyor. Buradan merdivenlerle sahile inilebiliyor. Akdenizin mavi suları eşliğinde köyün manzarasına doyum olmuyor.

İstasyonun hemen altındaki uzun bir tünelden sonra ünlü Via Dell’Amore başlıyor. Bu güzergahla beş köyü yürüyerek gezmek mümkün. Oldukça düz ve geniş sayılabilecek bu yürüyüş yolundan ilerlerken bir sonraki köy Manarola’nın silueti beliriyor. Geride kalan Riomaggiore’ya bir kez daha bakmayı unutmayın!

Manarola

Riomaggiore ile Manarola arasındaki yürüyüşümüz 20 dakika sürüyor. Hattın en kolay bir yürüyüşü kabul ediliyor. Manarola’ya ulaştığımızda köyün rengarenk binalarıyla karşılaşıyoruz. Bir önceki köye oranla daha küçük ve sakin olan Manarola’nın ana sokağında yeterince café ve restorant var. Buralarda köyde üretilen taze yiyecekleri tadmayı ihmal etmeyin! Manarola’nın küçük rıhtımında dar bir yüzme alanı bulunuyor. Yaz aylarında bu güzergahta yürüyenlerin serinlemek için mola verdikleri bir nokta. Köyün en güzel manzarasını yakalamak istiyorsanız kuzeydeki mezarlığa tırmanmanız gerekecek. Yüksekçe bir noktadan Manarola’yı tam cepheden izleme imkanınız var.

Riomaggiore rıhtımı

Corniglia

Manarola’yı geride bırakıp bir sonraki köy Corniglia’ya ilerlerken bir sürprizle karşılaşıyoruz. Dün geceki şiddetli yağış nedeniyle patika yolun bu bölümü kapanmış. Corniglia’ya tek ulaşım imkanı tren…

Corniglia istasyonunda indiğimizde bu köyün diğerlerinden farkını anlıyoruz. Etrafta köy yok. Corniglia yüksek bir kayalığın zirvesine kurulmuş. Tepeye ulaşabilmek için yaklaşık [highlight]385 basamaktan[/highlight] oluşan merdiven yolunu tırmanmak gerekiyor. Yorulmak istemeyenler otobüsü kullanabilir. Aslında 15 yolcu kapasiteli küçük bir minibüs de denebilir araca. İstasyondan aldığı yolcuları yaklaşık 5 dakika içinde tepedeki köy merkezine ulaştırıyor.

Cinqueterre'de kayalar arasındaki Corniglia köyü

Corniglia geride bıraktığımız diğer iki köye göre daha sakin ve küçük ama en az onlar kadar büyüleyici. Dar sokaklarında sürprizlere hazır olun. Zamanınız varsa sevimli cafelere ve küçük dükkanlara uğrayın. İtalya’nın başka bir bölgesinde bulamayacağınız tadları burada keşfedebilirsiniz. Köyün zirvesinde genişçe bir alandan Akdeniz’i seyretme imkanınız var. Zamanınız varsa sahildeki koya da inebilirsiniz. Güneydeki Manarola’yı en iyi gören nokta yine burada. Yorgunluğunuzu giderirken bir yandan da Akdenizin mavi sularını izleme imkanınız var.

Corniglia'dan bir sokak

Vernazza

İstasyona limon ağaçları üzüm bağları ve leylaklar arasındaki merdivenlerden inerek ulaştık. Yürüyüş yolunun kapalı olması neneiyle Vernazza’ya da trenle gittik. Vernezza’nın geçmişi 1000 yıl öncesine dayanıyor. Zamanın güçlü ailelerinden birine ait köy, daha sonra bu ailenin özgürlüğünü kazanan esirlerinin yönetimine geçmiş. İlk bakışta diğer köylerle benzer bir görüntü sergilese de detaylara girdiğimizde köyün yakın bir tarihte geçirdiği doğal felaketin yaralarını hala kapatamadığı görünüyor.

Vernezza felaketinin ardından köy yaralarını sarmaya çalışıyor

25 Ekim 2011 günü burada büyük bir felaket yaşanmış. Birden başlayan sağanak yağış köy merkezine inen derenin taşmasına neden olmuş. Toprak kayması nedeniyle çok sayıda bina yıkılmış. Sel suları altında kalan binaların büyük bölümü kullanılamaz hale gelmiş. Vernazza ve Monterosso’yu etkileyen felakette 4 kişi ölmüş, 100 milyon euro dan fazla hasar meydana gelmiş. Bu sevimli kasaba o günden bu yana uğradığı hasarı kapatmaya çalışıyor. Aradan yaklaşık 5 ayı aşkın bir zaman geçse de Vernazza’nın merkezinde yıkımın izlerini görmek mümkün. Bu konuda çok yol alınmış ama herşey bitmemiş. Köyün rıhtımını kaplayan çamurun izlerini hala görmek mümkün. Merkezdeki binaların bir bölümünde hala onarım çalışmaları devam ediyor.

Monterosso sahilleri

Monterosso

Monterosso’yu diğer dört köyden ayıran en önemli özelliği geniş denebilecek kumsalı. Yaz aylarında Cenova’dan buraya ulaşanların ilk durağı olan köy diğer dört köye oranla cazibesini fazlasıyla yitirmiş görünüyor. Köyün merkezindeki sokaklar da diğerlerine oranla daha yapay. Karşılaştırma yapacak olursak beş köyün liste sonunda yer alanı diyebiliriz. Zeytin ağaçları ve üzüm bağlarının bulunduğu yamaçlarla kuşatılmış köy geçmişte surlarla korunuyormuş. Bu surların üç kulesi günümüze dek ayakta kalmayı başarmış. Diğer 10 kule zamana dayanamayıp yıkılmış.

Cinque Terre’ye aşağıdan başlayıp yukarı doğru hareket ediyorsanız Monterosso son durağınız. Bölgeden ayrılmadan önce alışveriş yapabileceğiniz son şansınız da denebilir. Bölgeye özel pesto sosları, doğal sabunlar ve zeytinyağlardan taşıyabileceğiniz kadarını almanızda fayda var.

Monterosso yerel ürünleri almak konusunda son şansınız olabilir

Levanto’da gün batarken

Cenova’ya uğramadan önce Levanto’da son molamızı verdik. Tren istasyonu ile sahil arasında uzunca sayılabilecek bir yürüyüşten sonra güneşi batırmak için sahile vardık. Dalgaları ve bölgenin en geniş kumsalıyla ünlü Levanto sahili oldukça kalabalıktı. Banklarda oturacak yer kalmamıştı. Güneşin keyfini çıkaran İtalyanlar kendilerini bu şirin sahil kasabasının kumsalına atmıştı.

Levanto sahilinde gün batımına hazırlanan İtalyanlar

Sahilde bir saat kadar zaman geçirdikten sonra istasyona doğru ilerlemeye başladık. Geldiğimiz yolu kullanmak yerine farklı bir yolu seçtik. Bu sırada tesadüfen bir focaccia fırınıyla karşılaştık. Dışarda küçük bir masası olan fırından yükselen peynir ve zeytinyağı kokularına daha fazla dayanamayıp içeri girdik. İtalya’da yediğimiz en güzel focacciaların tadına burada bakmanın keyfiyle istasyona geri döndük.

Trenimiz Cenova’ya geldiğinde hava çoktan kararmıştı. Geride bıraktığımız yorgun ama unutulmaz günün keyfiyle otelimize girdik.

[box type="info" size="medium" title="Neresi?" right_title="Cinque Terre - " right_description="5 küçük köy" url="" style="arrow green" ]Cinque Terre, İtalya’ nın Liguria adıyla anılan kuzey batı bölgesinde bulunuyor. 5 küçük köyden oluşuyor. İlk yerleşimin 1000 yıl öncesine dayandığı biliniyor. 1997 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirasları listesine girdi.5 köy arasında 15 kilometrelik bir yürüyüş yolu var.[/box]

Cinqueterre Yürüyüş Haritası

Yürüyüş Mesafeleri

• [highlight]Monterosso – Vernazza[/highlight] 90 dakika. Dar patikada zaman zaman basamaklar karşınıza çıkıyor. Vernazza’nın en güzel göründüğü nokta.
• [highlight]Vernazza – Corniglia[/highlight] 90 dakika. Vernazza’nın muhteşem manzarası bu hattın en çarpıcı anı. Corniglia’nın zirvede olması nedeniye yaklaşık 377 basamak tırmanmanız gerekecek. Yolun bazı bölümlerindeki taşların şekli adım atışlarınızı zorlayabilir, dikkatli olun.
• [highlight]Corniglia – Manarola[/highlight] 45 dakika. Deniz seviyesine yakın bir hat. Yürüyüş oldukça kolay. Corniglia’dan ayrılırken 385 basamak ineceğinizi unutmayın.
• [highlight]Manarola – Riomaggiore[/highlight] 20 dakika. Ünlü Aşıklar Yolu Via dell’Amore’nin en kolay parkuru. Diğer hatlara oranla düz ve geniş.

Her köyü terkederken sadece önünüzdeki yola bakmakla yetinmeyin. Geride bıraktığınız köylerin eşsiz manzaraların kaçırmayın.

Rotamız

Harita

İsviçre’nin milli kahramanı Heidi, diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de çok sevildi. 70’li yılların sonunda TRT’nin yayınladığı siyah beyaz çizgi film dizisiyle o dönemin çocuklarını ekrana kitlemişti. Nostalji dünyamızın unutulmaz bir sayfasıydı. Fazlasıyla iyimser, yeterince doğal ve en şirin haliyle masum bu kuçük kız, dağlarda keçilerin peşinde koşarken çevresindeki bütün olumsuzluklara karşın mutluluğu aramaya da devam ediyordu. Gerçeğe yakın bir masal kahramanıydı o. Hayatın içindeki yansımalara ışık tutuyordu. Sakar ama dost Peter, doğrudan şaşmayan aksi ama yufka yürekli dede, gözleri görmeyen titiz bir nine, iç dünyasının yalnızlığını yansıtan zengin kız Klara, yaşadığı kötü günlerin simgesi bayan Rottenmeier, iyi huylu doktor, köy halkı ve diğerleri… Elma yanaklı küçük kız, bembeyaz dünyasının ilk gerçekleriyle yüzleşirken bile umudunu yitirmemiş, yüzünden gülümsemeyi eksik etmemişti. En az çocuklar kadar büyüklerin gözünde de iyi ile kötünün sınırlarını belirleyen bir dünyaya kapı aralamıştı. Heidi’yi siyah beyaz ekranlarda izleyen dünün çocukları artık bügünün büyükleri oldu. Kimimiz bu siyah beyaz çizgi filmin hatırlattığı ‘doğru’larla büyüdü, bazılarımız da onun maceralarını çoktan unutup içine karıştığı ‘gerçek’ dünyanın karanlık tipleri oluverdi. Heidi’nin hikayesi mutlu sonla biter. Ama hayatın gerçek romanında sayfalara yazılanlar farklıdır. Heidi efsanesinin ardında yatan gerçeğin peşine düşerseniz o sayfalarda yazılanlar sizi üzebilir.

Hikaye ile gerçeğin izlerini aradığımız bir haftasonu yolumuz Heidi’nin köyüne düştü. Hem Heidi’nin maceralarının hem de onu yaratan Johanna Spyri’nin gerçek yaşam öyküsünün peşindeydik. Heidi’nin evi çoktan müze olmuş. Kilisenin kulesi hala yerinde ama çan seslerine yakındaki otoyolun gürültüsü karışıyor. Köyün sokakları eskisi kadar tenha olmasa da manzara aynı. Yeşil çayırlarda otlayan keçilerin çanları duyuluyor. Sanki birazdan Peter koşarak aşağı inecek ve Heidi’yi alıp keçilerin peşinden gidecekler… Eve tahta kapıyı aralayıp girmek yetmiyor, kasadan satın aldığınız bileti elektronik turnikeye okutmanız da gerekiyor. Yatak odasının camından Heidi’nin her sabah uyandığı manzaraya bakabilmeniz için önünüzdeki Japon turistlerin fotoğraf çektirme seansını bekleyeceksiniz. Küçücük mutfakta dolaşırken dikkatli olun. Sakarlık yapıp sağı solu kırmamanız için tencere, tava, kap, kase olduğu yerlere sabitlenmiş. Gizli kameralarla her adımınız da gözetleniyor. Herşeye karşın bu ev size o küçük kızın dünyasından bir kesit sunuyor. Gerisi sizin hayal gücünüze kalmış. Heidi’yi düşünürken ister istemez onun yaratıcısı Johanna Spyri’yi de hatırlıyoruz. Yazarın hayatı, Heidi’nin öyküsü gibi mutlu sonla bitmiyor. Çocuklara en güzel hediyelerden birini armağan eden Spyri, şöhretinin keyfini uzun süre yaşayamıyor. Heidi’yi yayınladıktan birkaç yıl sonra, yazarın tek çocuğu 29 yaşında veremden ölüyor. Aynı yıl eşini de yitiriyor. Hayatının geri kalan 15 yılını ünlü bir yazar ama mutsuz bir insan olarak geçiriyor. Johanna Spyri’nin hayatı 1901 yılında Zürih’te tek başına noktalanıyor. Geride milyonlarca küçük hayran ve dünya çapında bir efsane bırakan Johanna Spyri, gerçek yaşamında mutlu sona ulaşamıyor.

Fotoğraflar

8 Nisan 2012 tarihinde Cumhuriyet Gazetesi’nde yayınlandı.

View Larger Map

Milan’dan 4.5 saatlik tren yolculuğundan sonra öğle saatlerinde Pisa tren istasyonuna vardık. Paskalya tatili neniyle İtalyanlar yollardaydı. Trende boş koltuk yoktu. Zaman kaybetmeden ünlü kuleye ulaşmak istiyorduk. İstasyonun hemen dışında bulunan kent haritasından yönümüzü belirleyip zaman kaybetmeden yürümeye başladık. Corso Italia caddesini takip edip Ponte di Mezzo köprüsünden sonra trafiğe kapalı Borgo Stretto ile kuleye ulaştık. Yaklaşık yarım saat süren bu zevkli yürüyüş sırasında Pisa kentinin renkli mimarisiyle tanışma fırsatımız oldu. Via Cardinale Pietro Maffi sokağından sola saptığımızda yolun sonunda kulenin ilk görüntüsüyle karşılaştık.

Binaların üstüne yıklacak gibi...

Uzaktan bakıldığında sokağın başlangıcındaki binaların üstüne devrilecekmiş gibi görünüyordu. Kuleye yaklaştıkça bu garip yapının güzelliği belirmeye başladı. Tatil, gezi ya da İtalya denince hemen hemen her ilanda yer alan bu görüntünün aslını görmek değişik bir duygu. Yamukluğuyla ün yapan kulenin gerçekten bu kadar eğik olacağını beklemiyordum. Bizim gibi [quote float="right"]En az kule kadar çevresinde biriken turistlerin garip davranışları da ilginçti.[/quote]bu garip kulenin sırrını çözmeye çalışan yüzlerce turist sabahın erken saatlerinden itibaren kulenin bulunduğu alana toplanmıştı. En az kule kadar çevresinde biriken turistlerin garip davranışları da ilginç, bir o kadar da görülmeye değerdi. Buna benzer bir manzarayı Paris’te Eyfel kulesi yakınlarında gördüğümü hatırlıyorum ancak Pisa’daki görüntü başlıbaşına bir olaydı. Önünüzde eğik bir kule, yanınızda yola çıktığınız arkadaşınız ya da aile üyeleri ve bir de footoğraf makinanız varsa siz de bir anda kendinizi bu manzaranın içinde bulabilirsiniz.

Çok güzel hareketler

Pisa Kulesi ile fotoğraf çektiren turistlerin sevdiği poz.

Kuleyi çevreleyen yeşil alanda sıralanmış onlarca turist hemen hemen aynı pozun peşindeydi. Hepsi eğilen kuleye elleriyle destek vermenin peşindeydi. Fotoğrafı çekenler poz verenlerin en uygun açısını yakalayabilmeleri için durmadan komutlar veriyor, ‘Biraz yukarı, hafifçe sola doğru… Tamam hiç bozma.’ Benzeri konuşmalar hafif bir gürültü şeklinde etrafa yayılıyordu. Poz verenler en iyi açıyı yakalamanın peşindeydi, bunun için banklara, parkı çevreleyen demir parmaklıklara hatta birbirlerinin omuzlarına çıkmaktan çekinmiyorlardı.

Poz vermek için sırada bekliyorlar

Biraz “yaratıcı” olanlar ise takla atıp, başlarının üstünde dikilerek poz verme telaşındaydı. Kuleyi kavramaya çalışanların yanı sıra en yaygın “yaratıcı” görüntülerin başında ağızlarını açıp kule karşısında poz verenler de vardı. Tek beklentileri fotoğrafı çeken kişinin uygun açıyı yakalayıp kendilerini kuleyle yan yana yakalayabilmeleriydi. En az kule kadar ilginç bu davranışları seyretmeye gerçekten doyum olmuyor.

Pisa'ya çıkış biletimiz

Çevreyi seyretmeye ara verip kulenin yakınlarındaki tarihi eserlere yöneldik. Kuleye çıkmak için önceden bilet almak gerekiyor. Biz bu işlemi yapmaya önceden fırsat bulamadığımızdan Pisa’ya geldiğimizde kuleyi dışardan izlemekle yetineceğimizi sanıyorduk. Geç saatlerde de olsa bilet bulabiliriz umuduyla bilet ofisine girdiğimizde saat 17:40 için bilet olduğunu öğrendik. Hemen iki bilet alıp parka geri döndük. Yaklaşık 4 saatimiz vardı. Bu süre içinde kulenin hemen yanında yükselen katedrali gezme fırsatımız oldu. Park etrafında uzun bir tur yaptıktan sonra dinlenmek ve açlığımızı gidermek için bir restorant aramaya başladık. Seçenekler çoktu, yaklaşık yarım saatlik arayıştan sonra kuleyi tam cepheden gören ama ayak altı olmayan tenha bir restorant bulduk. Adı La Buca. Çıkmaz bir sokağın sonunda bulunan [highlight]La Buca[/highlight]’nın bahçesine girdiğimizde garsonlar masaların üstündeki örtüleri topluyorlardı. Saat 15:30 olmasına rağmen restoran kapanmak üzereydi. Ancak garson bizi geri çevirmedi. Restoranın bomboş bahçesinde Pisa Kulesi manzarasıyla karnımızı doyurduk.

La Buca’nın bahçesinden Pisa

Bilet saatimiz yaklaştığında kulenin yanındaki bekleme salonuna geçtik. Kuleye çıkanlar çantalarını aşağıda bırakmak zorunda. Çantalarımızı bize özel kilitli bölümlere koyduktan sonra kulenin dibinde beklemeye başladık. Saat 17:40’ı gösterdiğinde grubumuzun kuleye girişine izin verildi. Zirveye çıkarken merdiven basamaklarının durumu dikkat çekiciydi. Yüzlerce yıl kuleye çıkanların adımlarıyla basamaklar çukurlaşmıştı. Kıvrıla kıvrıla yükselen merdivenlerde bu çukurlar eğime göre sağda ya da solda yoğunlaşmıştı. Merdivenlerden çıkarken dışarıyı göremesek de kulenin hangi tarafında olduğumuzu yılların etkisiyle aşınan bu basamaklardan anlayabiliyorduk. 56 metrelik kulenin zirvesine 294 basamakla ulaştık.

Pisa Kulesi ve fayton

Zemin kat üstünde inşa edilen 6 yuvarlak sütun ve üst kattan oluşan kulenin zirvesine ulaştığımızda aslında bu kulenin yapım amacı olan dev çanlarla karşılaştık. Pisa kentinin manzarasına kulenin yanındaki katedralin kubbeleri karışıyordu. Bir yandan güneş batmaya hazırlanırken tam karşımızdan yağmur bulutları yaklaşmaya devam ediyordu.

Pisa Kulesi, kendisini çevreleyen Piazza dei Miracolo’nun sadece bir yapısı. Mucizeler Meydanı’nda görülmeye değer diğer bianalar da var. Bunların başında Pisa Katedrali Duomo di Pisa, vaftizhane Battistero ve mezarlık Campo Santo Monumentale’nin yanı sıra opera binası Museo del Opera del Duomo da bulunuyor.

Pisa’nın zirvesinde yeterince kaldıktan sonra aşınmış merdivenlerden aşağı indik. Saat 19:00’a yaklaşırken Pisa turumuzu tamamlamıştık. Bir sonraki durağımız La Spezia’ya yetişmek için tren istasyonuna geri döndük.

Kulenin eğimi katedralin yanından daha iyi görünüyor

10 yıl süren restorasyon çalışmasından sonra yıkımdan son anda kurtulmuş. Kulenin yapımına 1174 yılında başlanmış. Henüz yapım aşamasındayken eğriliği anlaşılan kule bütün olumsuzluklara karşın 1399 yılında bitirilmiş. Mimar Bonanno Pisano, Gherardo di Gherardo, Giovanni Pisano, Giovanni di Simone tarafından inşa edilen kule 1990 yılında başlayan ve yaklaşık 10 yıl süren restorasyon çalışmasından sonra yıkımdan son anda kurtulmuş. Bu çalışmalarla eğrilik 45,72 santimetre kadar düzeltilmiş ve yapı 1838′deki konumuna geri döndürülmüş.

Teknik Bilgiler

• Miracoli Meydanı Yüksekliği : Yaklaşık 2 metre (6 feet)
• Yükseklik: 55,863 metre (183 ft 3 inc), 8 kat
• Dış Çap: 15,484 metre.
• İç Çap: 7,368 mrtre
• Eğim açısı: 5.5° derece veya 4.5° derece (düşeyden)
• Ağırlık: 14.700 ton
• Duvar kalınlığı : 2,4 metre (8 ft)
• Toplam Çan sayısı: 7, Gamlı tuned, saat yelkovanı yönünde.
• 1.nci çan: L’assunda 1564 dökümü,yapan Giovani Pietro Orlandi ağırlık 3.620 kg (7.981 lb)
• 2.nci çan: il crocifisso 1572 dökümü, yapan vincenzo Possenti ağırlık 2.462 kg (5.428 lb)
• 3.ncü çan: san Ranieri, 1719-1721 dökümü, yapan Giovanni Andrea Moreni ağırlık 1.148 kg (3.192 lb)
• 4.ncü çan : La Terza (birinci küçük) 1473 dökümü,ağırlık 300 kg (661 lb)
• 5.nci çan: La Dasquereccio, 1262 dökümü, yapan Lattering ağırlık 1.014 kg (2.235 lb)
• 6.ncı çan : il Vespruccio (ikinci küçük) 14.nci yüzyıl dökümü tekrar 1501, yapanNicola di Jacobo ağırlık 1.000 kg (2.205 lb)
• 7.nci çan: Del Pozzetto, 1606 dökümü ağırlık 652 kg (1.437 lb)
• Çan kulesine adımlar: 294

Pisa Rotamız

Harita

Santa Maria delle Grazie - Last Supper

Milan denince ilk akla gelen kuşkusuz Leonardo da Vinci. Ünlü heykeltraşın kente en büyük armağanı ise Santa Maria delle Grazie Kilisesi’nin yemekhanesinin duvarına boyadığı ünlü Last Supper tablosu.

Tren garından Last Supper freskinin bulunduğu Santa Maria delle Grazie Kilisesi’ne kırmızı hatta bulunan metroyla ulaşmak mümkün. Arada 7 durak var. Conciliazione istasyonunda indikten sonra 5 dakikalık yürüme mesafesinde bulunuyor kilise.

Milano Metro Haritası

Leonardo’nun 3 yılda tamamladığı bu çalışması yıllara meydan okuyamamış. Zaman içinde doğal etkenlerle özelliğini yitirmiş. Doğal nedenlere bir de savaşlar eklenince fresk özelliğini tamamen yitirmiş. İtalyan hükümetinin çabalarıyla aslına uygun yenilenen eser günümüzde milyonlarca turistin kentte ilk uğradığı nokta olarak biliniyor.

Kiliseye girebilmek için önceden bilek almak şart. Kapıya gelip içeri girmeniz olanaksız. Burayı ziyaret etmek isteyenler aylar önce rezervasyon yaptırıp bilet alması gerekiyor. Orjinal boya zamana yenik düşüp buharlaşsa da gelenler Leonardo’nun dahi çizimine bakıp büyülenebilir. Burada saatlerce zaman geçirmeniz sözkonusu değil. Ziyaret için 15 dakikanız var. Giriş saatinden 20 dakika önce kapıda olmanız gerekiyor. 25 kişilik gruplar halinde salona girilebiliyor. Fotoğraf ve video çekimi ise kesinlikle yasak.

Kilisenin arka bölümünde Leonardo’nun eşsiz tasarımlarının orjinal çizimleri bulunuyor. Salonun her iki yanında bulunan çizimlerin zarar görmemesi için bütün camlar siyah örtüyle kaplanmış. Da Vinci’nin zamanının ötesinde düşünebilme kabiliyetini bu endüstriyel çizimlerden görmek mümkün. Bu çizimler içinde uçaklar, trenler ve otomobiller, gemiler, radyolar, eski müzik aletleri, bilgisayar, pil, telefon, ilk transatlantik kablo parçaları, interaktif bilim atölyelerinin tasarımları da yer alıyor.

The Last Supper Leonardo da Vinci Milano

Yaklaşık iki saat süren bu ziyaretlerin ardından kendimizi kentin sokaklarına attık. Havanın güzelliğinin de yardımıyla saatlerce yürüdük. Önce Corso Magenta caddesiyle kent merkezine yöneldik. Hoşumuza giden sokaklara girdik. Elimizde takip etmemiz gereken sabit bir güzergah yoktu ve biz bu hakkımızı en iyi bir biçimde değerlendirdik.

 Luini ve panzerotto

Milano haritası

Kentin kalbi sayılan Duomo Meydanı’na ulaştığımızda karşımıza çıkan ilk bina Duomo Katedrali oldu. Ancak katedrali detaylı bir biçimde ziyaret edebilmemiz için önce karnımızı doyurmamız ve biraz dinlenmemiz gerekiyordu. Duomo meydanı yakınlarında daha önceden belirlediğimiz bir mekana uğradık. En az turistler kadar yerlilerin de akınına uğrayan bu fast food cafenin adı Luini’ydi. Milano’ya gelip uğramadan geçilemeyecek bir nokta. Kapıda uzunca bir kuyruk vardı ama hızlı ilerliyordu. Luini’den içeri girdiğimizde siparişimize de hazırdık. Birkaç metrekarelik alanda aynı anda 5 kasadan sipariş verilebiliyor. Burada yenen en ünlü yiyecek panzerotto. Fiyatı 1.5 euro. Tadı ise fiyatıyla karşılaştırılamayacak oranda lezzetli. İçine mozerella konmuş ve yağda kızartılmış pizza hamurunu düşünün. Biraz domates sosuyla tadlandırılmış. En önemli özelliği de sıcak sıcak servis ediliyor olması. Elinize aldığınızda yemeden önce biraz beklemek gerekebilir. Bizim gibi zamanı dar turistler için ideal bir öğle yemeği. Çeşitleri de var. Çilekli, muzlu tatlı örnekleri girişteki menüde ve vitrinde olmasına karşın buraya her giren elinde klasik yağda kızarmış panzerotto ile çıkıyor. Milano’ya yolu düşenler için adresi Via Santa Radegonda, 16 20121 Milano.

Luini Milano

İtalya’nın kuzeyindeki Lombardiya bölgesinin başkenti Milano’da yaklaşık 1.5 milyon kişi yaşıyor. Kent, dünya modasının merkezi olarak biliniyor. Aynı zamanda ülkenin bankacılık ve medya sektörünün de merkezi. Kentin önemi yüzyıllar öncesinden geliyor. Milattan önce üçüncü yüzyılda Romalılar buraya yerleşmiş. MS 4. yüzyıla gelindiğinde Roma İmparatorluğu’nun başkenti olmuş. Ortaçağ boyunca ünlü Visconti ve Sforza ailelerinin etkisinde kalan kent Rönesansla Yeni Atina olarak adlandırılmış. 2. Dünya Savaşı’nda ağır bombardımana uğrayan kent, kısa sürede enkaz haline gelmiş. İtalyanların başarılı restorasyon çalışmalarından sonra taş üstünde taş kalmayan kent günümüzdeki halini almış.

Milano Katedrali

Kentin en gösterişli yapısı olan katedralin gölgesinde panzerottolarımızı yedikten sonra sıra katedralin içini görmeye geldi. Hava biraz bulutlanmaya başlamıştı. Yağmur her an yağmaya hazır gibi görünüyordu. Bu nedenle ilk tercihimizi yağmura yakalanmadan önce katedralin tepesinde geçirmekten yana kullandık. 5 euro’luk biletlerle katedralin zirvesine asansörle çıkmak mümkün. Dileyen yürüyerek de merdivenleri çıkabiliyor. Biz merdivenlerde harcayacağımız enerjiyi kentin görmediğimiz sokaklarına saklamak için asansörü tercih ettik. 6 kişilik küçük bir asansörle zirveye ulaştık. Kenti ziyaretimiz paskalya tatiline rastladığından çok sayıda İtalyan katedralin tepesindeydi. Yerli ziyaretçilerin sayısı turistlerden fazlaydı.

Milano katedral bileti

45 metrelik yükseklikten kenti görmek güzel bir tecrübe olsa da asıl güzellik hemen katedralin önündeki meydanda toplanan insanları izlemekteydi. Milano’nun merkezinde aynı adı taşıyan Piazza Del Duomo meydanında bulunan katedral, Roma’daki Aziz Petrus Bazilikası, Londra’daki Aziz Paulus ve Sevilla kiliselerinden sonra Avrupa’nın dördüncü büyük katedrali ünvanını taşıyor. 11.700 metrekare yüzey alanı ve 10 bin kişilik hacmiyle İtalya Cumhuriyeti’nin en büyük Vatikan’da bulunan Aziz Petrus Bazilikasından sonra İtalya yarımadasının en yüksek ikinci kilisesi olan katedralin zirvesinde yaklaşık 1 saat kaldıktan sonra içini gezmeye başladık. Dini gün olduğundan içerde tören vardı. Turistler sessiz bir şekilde katedrali gezerken ibadet için gelenler de aynı sessizlikte dua ediyorlardı.
Katedralin hemen yanında bulunan cam kubbeli çarşı Galleria Vittorio Emanuele imzasını taşıyor. 1870’lerde İtalyan birleşmesinin şerefine inşa edilen yapı aynı zamanda kentte ilk elektrik ışığının görüldüğü yer olarak da biliniyor. Gösterişli bina, İtalya’nın bu ünlü kentinin pırıltısını yansıtan en önemli yapılardan biri.

Cam kubbeli çarşının diğer kapısından çıktığımızda kendisiyle aynı adı taşıyan meydandaki La Scala opera binasıyla karşılaştık. La Scala (ya da Teatro alla Scala) İtalya’nın ve dünyanın en tanınan opera binalarından biri. 3 Ağustos 1778′de Nuovo Regio Ducal Teatro alla Scala adı altında Salieri’nin Europa riconosciuta operası ile açılmış.

Operanın girişindeki Museo Teatrale alla Scala (La Scala Müzesi) kapalıydı. Müzede operanın tarihine ait izler taşıyan heykellerin, resimlerin, kostümler ve belgelerin sergilendiğini duymuştum. Verdi, Requiem, Toscanini, Riccardo Muti adlarıyla birlikte anılan bu güzel yapıyı gezme imkanımız olmasa da etrafında bir tur attık.

Pietro Verri ve Monte Napeolone

Moda merkezine gelip merkezde neler yaşandığını görmeden dönmek olmaz. Kentin moda merkezi olarak bilinen bölgesi katedralden birkaç dakika yürüme mesafesinde bulunuyor. Quadrilatero d’Oro diye anılıyor. Bölgenin her sokağı başlı başına bir hikaye. Alışverişe meraklıların burada saatler geçirmesi mümkün. En önemli caddeleri Pietro Verri ve Monte Napeolone. Dar sokaklardaki ve caddelerdeki büyük markalar adeta birbirleriyle yarışıyor. Alışverişten ziyade sadece alışveriş edenleri izlemenin keyfine diyecek yok. Ellerindeki marka çantaları birbirlerine gösterme telaşındaki kadınlar kadar erkekler de bu sokakların müdavimlerinden. Burada karşılaştığımız insanların en önemli özelliği de son derece şık olmaları ve giyimlerine özen göstermeleri. Neden acaba?

Milano sokaklarında dolaşıp gelatoların tadına bakmamak olmaz. Biz bu kuralı en sık uygulayanlardandık. Her fırsatta değişik gelatoculardan değişik tadları denedik. Sonuç: Tadı damağımızda kaldı!

Sforzesco Şatosu

Son durağımız Castello Sforzesco ve çevresindeki parklar oldu. Sforzesco Şatosu olarak bilinen bu tarihi bölge günümüzde Antik Çağ Sanatları Müzesi, Müzik Aletleri Müzesi ve Resim Galerisi gibi bölümlerde sergilenen çeşitli sanat koleksiyonlarını barındırıyor. Andrea Mantegna, Giovanni Bellini, Fra Filippo Lippi, Correggio ve Pontormo gibi Rönesans ve 17. yüzyıl İtalyan ustalarına ait yapıtların yer aldığı Resim Galerisi’nde, Fransız ve Flamenk yapıtlarından oluşan güzel bir koleksiyon da bulunuyor. Biz şatoya vardığımızda saat 18:00’i geçiyordu ve adını andığımız galeri ve müzelerin hepsi kapalıydı. Zaten Milano’da müze veya galeri gezmek gibi bir amacımız olmadığından bu durum bizi hiç etkilemedi. Şatonun tam arkasında yer alan Parco Sempione dinlenmek ve Milanoluları seyretmek için ideal bir duraktı. Baharın ilk günlerinde kendilerini parkın yeşil çimlerine atan gençler kentin gürültüsü ve trafiğinden uzak birbirlerini keşfetmenin tadını çıkarıyordu.

Gay Odin

Dönüşte hava kararmaya başlamıştı. Castello Sforzesco’nun içinden tekrar geçerek geldiğimiz alana çıktık. Saate bakarken dikkatimi bir tabela çekti. Hemen saatin altındaydı ve kahverengi zemine beyaz harflerle (tarihi mekanları gösteren tabelalar bu renk) Gay Odin ve altında sadece ‘cioccolato’ kelimesini anlayabildiğim birşeyler yazıyordu. En altta da adres ve bir ok.

Gay Odin Cioccolato

Elimizdeki harita fazla detaylı olmadığından adresi bulamadık ama yakınlarda bir yer olmalıydı. Şansımızı denemekte yarar var diye düşündük ve adresi aramaya başladık. Neyle karşılaşacağımızı bilmiyordum ama tahminim çikolatalarıyla ünlü bir mağaza ya da cafeydi. Girdiğimiz ana caddede uzun süre ilerlememize karşın adrese ulaşamamıştık. Az önce gördüğümüz tabelayı fotoğraf makinamla kaydettiğimden adrese bir kez daha baktım. Yürüdüğümüz cadde uzundu ve şansımızı fazla zorlamadan geri dönerek tabeladaki ok istikametindeki başka sokaklara girmeyi denedik. Aslında neyle karşılaşacağımızı bilmeden bu kadar zamanı boşa harcama riski de kafamızı kurcalıyordu. Şansımızı üzerinde sokak adı olmayan bir caddede kullandık. Biraz ilerde tabelayı bulduk. Doğru yoldaydık. 19 numaraya ulaştığımızda hedefimize varmıştık. Cadde üzerindeki diğer mağazalar kapalı olmasına rağmen Gay Odin açıktı ve vitrininde sergilenen çikolatalar bize ‘merhaba, içeri buyrun’ diyordu. Girdik. Gözlerimiz tezgahtaki ve raflardaki çikolatalardaydı. Görevli kadın içerdeki tek müşteriyle ilgileniyordu. Bu ilgi biraz ileri gitti bize zaman gelmiyordu. Biz de bunu fırsat bilip raftaki bütün çikolataları incelemeye başladık. Önümüzdeki müşteri alışverişini nihayet tamamladı ve kartını tezgahtara uzattı. Kart çalışmadı. Bir süre daha beklemeye başladık, önümüzdeki adam dönüp birşeyler söylese de anlamadık ama ona ‘acele etme, biz bekleriz’ dedik. Bu sırada ikinci tezgahtar alt kattan çıktı ve yanımıza geldi. Gözüme kestirdiğim bir çikolatayı gösterdim ama onun yemeklerde kullanılan şekersiz bir tür olduğunu öğrenince önceden seçtiğim çikolatalardan birine geçtim. İtalyan müşteri hala parasını ödeyememişti. Ürünleri tek tek gözterip neler olduğunu sorduk. Genç tezgahtar sabırla her sorumuzu yanıtladı. Yarım İngilizcesiyle bu mekanın tarihçesini anlattı. Merkezi Napoli’de olan yüz yıllık bir çikolatacıymış. Aldıklarımızı hemen denemeye başladık. Çıkarken, burayı aramaktaki ısrarımızın bu tada değer olduğunu anladık.

Dante caddesinde ilerlerken gözümüze kestirdiğimiz bir restoranda Milano’nun ünlü risotosunun ve pizzalarının tadına baktık.

Hava karardıktan sonra katedralin çevresi hareketleniyor. Zaman geçirmek için yolu buraya düşenlerin yanı sıra, buluşmaya gelenler, spor yapanlar, alışverişten dönenler ve katedralin sütunlarına bakanlar meydanın renkleri arasında yer alıyor.

Milano TOP 10

1. The Last Supper: Santa Maria delle Grazie Kilisesi’nde da Vinci’nin duvara boyadığı dünyaca ünlü tablosu.
2. Sacrestia del Bramante: Da Vinci’nin çizimlerinin bulunduğu müze.
3. Katedral: Milano’nun simgesi. Üst katına çıkıp Duomo Meydanı’nı ve kenti görebileceğiniz en iyi yer.
4. Panzerotto: Luini’de tadına bakın. Pişman olmayacaksınız.
5. La Scala Müzesi: Ünlü opera binasının başka bir yerde göremeyeceğiniz ayrıntıları.
6. Sforzesco Şatosu: Binayı ve içindeki müzeleri kaçırmayın.
7. Monte Napeolone Caddesi: Moda merkezinin kalbinin attığı cadde.
8. Gay Odin: Merkezi Napoli’de bulunan çikolata dükkanında zevkinize uygun ürünleri bulabilirsiniz.
9. Parco Sempione: Kentin gürültüsünden kurtulup dinlenebileceğiniz büyük park.
10. Cam kubbeli çarşı: Duomo Meydanı’nda café ve mağazalarıyla ünlü çarşıda yürüyüş.

Güzergahımız

Milan

Bu ülkeyi ve insanlarını tanıyanlar için aslında referandumlar ve garip sonuçları pek şaşırtıcı değil. Halkın ne düşündüğünü ve bunu sandığa nasıl yansıtacağını tahmin etmek kolay. Doğayı koruyan, yaşam standartlarını yükselten, yabancıların hareketlerini kısıtlayan her konuda sandıktan “Evet” sonucunun çıkma ihtimali yüksek. Bunun adına doğrudan demokrasi deniyor burada ve İsviçreliler en az karlı Alp dağları kadar bu demokratik sistemleriyle de gurur duyuyor. Onlara göre “doğrudan demokrasinin nimeti” olarak kabul edilen referandumlar bazen tehlikeli sonuçlar da doğurabiliyor. 2009 yılında yapılan ve minarelerin yasaklanmasıyla sonuçlanan oylama bunun en unutulmaz örneklerinden. Seçimle işbaşına gelen hükümetler de zaman zaman bu sonuçlardan zarar görebiliyor.

Geçenlerde bir referandum daha yaşandı ve bitti. Bu sefer de ilginç sorular gündemdeydi ve en az sorular kadar ilginç sonuçlar da ortaya çıktı. Aslında biz yabancıların şaşırdığı sonuçlara İsviçreliler çoktan hazırlıklıydı.

Bazı sorular yerel sorunları, bazılarıysa ülke genelini ilgilendiren konuları içeriyordu. Örneğin Cenevre’deki oylamada izinsiz gösteri düzenleyenlere karşı sert tedbirlerin alınması kabul edildi. Birleşmiş Milletler ve çok sayıda uluslararası örgüte ev sahipliği yapan kentte artık her isteyen protesto gösterisi düzenleyemeyecek. Düzenleyenler de 100 bin İsviçre Frangı ve 5 yıla kadar hapis cezasını göze alacak. Zürih’teki oylama da en az Cenevre’deki kadar ilginçti. Yeni bölgeler ve açık otoparklarla seks ticaretini yerleşim bölgelerinden uzak tutulacağına inanan Zürihliler, fahişelerin çalışma alanlarının yeniden düzenlenmesine “evet” dedi.

Referandumun en ilginç sonucu ise ülke genelinde halka sorulan yıllık izinler konusundaydı. “4 haftalık izninizin 6 haftaya çıkmasını ister misiniz?” diye soruldu. Verilen yanıt bu ülkenin halkı dışında herkesi şaşırttı. İsviçreliler kendilerine teklif edilen fazladan 2 haftalık ücretli izni istemedi, bir anlamda “Zaten 4 hafta iznimiz var bu bize yeter. Fazlası huzurumuzu bozmasın” dedi.

Ülkede yaşayan yabancılar bu durumu anlamaya çalıştırken, haber internet üzerinden dünya basınına çoktan yansımıştı. Halkın yüzde 66’sının tatil teklifini geri çevirmesi ertes gün dünya genelinde internet üzerinden en çok okunan konulardan biri olmuştu.

2 haftalık ek tatili istemeyenlerin gerekçesi ekonomik krizdi. Avrupa’yı yakından etkileyen krizin kendi ülkelerine sıçramasından çekiniyorlardı. Ülkenin geleceği için fazla tatilin lafı bile olmazdı. Çoğu “Yeter ki İsviçre zarar görmesin biz 4 hafta tatille de yetiniriz” diyordu.

Bu durumu anlamakta zorluk çeken bizlere yardımcı olan İsviçreli arkadaşlarımız bir hatırlatma yaptı: “Biz 2002 yılında da ilginç bir sonuca imza atmıştık. Haftalık çalışma sürelerinin 42 saatten 36 saate indirilmesi teklifini o yıl reddettik.”

Zaman zaman soruyorlar, “Alışabildin mi oralara?” diye. Az çalışmayı reddeden, fazla tatil istemeyen bir ülkedeyiz. Böyle bir ülkeye alışabilmek zaman alıyor.

25 Mart 2012 tarihinde Cumhuriyet Gazetesi’nde yayınlandı.

View einsiedeln in a larger map

[Slideshow]

12►

Why We Like What We Like by ALVA NOË

Bob Marley

Eve yaklaşırken buruktuk. Bu kez Bıcır’ın olmadığı bir kapıyı açacaktık. İçeri girdiğimizde koşarak yanımıza gelmeyecekti. Ayaklarımıza dolanmayacak, bizi yemek kaplarının olduğu yere götürmeyecekti. Bizi bekleyen Bıcır’la bir daha hiç karşılaşamayacaktık.

11 yıldır yanımızdan ayrılmadığımız kedimizle 16 Aralık 2011 günü vedalaştık. Onu bir anlamda California’nın güneşli günlerine uğurladık. O günden sonra hayatımızın geri kalan yolculuklarına onsuz devam edeceğiz.

Bıcır’sız bir eve adım attığımızda neler hissedebileceğimizi düşünerek apartmanın kapısından içeri girdik. Her zaman yaptığım gibi kapıyı açmadan önce posta kutusuna yöneldim. Bir tomar zarf, fatura ve gazeteyi alıp yukarı çıktık. Mektuplardan biri diğerlerinden farklıydı. Zürih Üniversitesi Veteriner Hastanesi’nden geliyordu. İçinde kalınca birşey olduğunu farkettim. Zarfı açtığımda daire şeklinde bir alçı plaket ve bir not çıktı içinden. Plaketin üstünde kedimiz Bıcır’ın resmi adı ‘PRINCESS’ yazılıydı. (Yurtdışı kayıtlarda yetkililere ‘Bıcır’ı söyletmek zor olduğundan adını ‘Princess’ olarak kaydettirmiştik.) Plaketin ortasında Bıcır’ın iki patisinin kabartması vardı. Hiç beklemediğimiz bir anda kedimiz bizi bir kez daha evin kapısında karşılamıştı. Patileriyle bize bir kez daha merhaba dedi. Bu sürprizi hiç beklemiyorduk. Bir anda onun el izleriyle karşılaşmak anlatılmaz bir duyguydu. Onu tedavi eden veterinerin bu anlamlı hediyesini uzun süre elimizden bırakamadık.

Zarfın içinde bir de kart vardı. Kartın kapağında karakalemle çizilmiş bir kedi resmi bulunuyordu. Sağ patisi ilerde, kuyruğu havada birazdan uzaklaşacakmış gibi görünen kedi, uzağa, ufuk çizgisine bakıyor, yere düşen gölgesi bize yakınlaşırken sanki kayboluyordu. Bu resimin hemen yanında da Rose Auslander’ın Almanca (*) dizeleri yer alıyordu:

Dünyaya gelmeden önce
bir kelebektim, bir ağaç,
belki bir yıldız…
bunu unuttum
fakat şimdi öyle olduğumu ve öyle kalacağımı biliyorum
sonsuzluktan yansıyan anlar

Kartın iç sayfasında Bıcır’ı tedavi eden veterinerlerin yazdığı üç paragraflık teselli mesajı, yan sayfada da hepsinin ayrı ayrı imzası bulunuyordu.

Bıcır’sız bir hayata kendimizi hazırlamaya çalışırken bir anda onun el izlerine dokunabilmek bizi sevinçle hüzün arasında bir yolculuğa çıkardı. Onu bir kez daha hatırladık. Bıcır’a 16 Aralık’ta veda etmiştik. Uzun süre onu yaşatmaya çalışmıştık. 5 ay önce veterinere götürdüğümüzde durumu iyi değildi. Kontrollerden sonra veteriner durumu bütün detaylarıyla bize anlattı. Karar verme zamanımızın geldiğini söyledi. Bıcır’ı o gün orada bırakmamızın uygun olacağını, yaşama ihtimalinin olmadığını, en fazla on günlük ömrünün kaldığını ve uyutulması gerektiğini uygun bir dille açıkladı. Bunları anlatırken onun da gözleri dolmuştu. Bıcır’ın hikayesini, dünyanın bir ucunda başlayan yaşamının tesadüfler sonucu nasıl bu odada kesiştiğini biliyordu. Onu her seferinde kontrol eden bu görevli bize yolun sonuna geldiğimizi anlatırken sesi titriyordu. Bütün tavsiyelerin aksine o gün, o odadan Bıcır’la birlikte çıktık. Onu uyutmaya hazır değildik. Bu kararı en azından o gün vermek istemedik. Bize söylenen bütün gerçeklere karşın onun yaşamaya devam edeceğini umduk. Bir başka deyişle mucize bekledik.

Veterinerin tavsiyelerini dinlediğimiz o günün üzerinden beş ay geçmişti. Birkaç gün ömrü kaldığı söylenen kedimiz herşeye inat beş ay daha bizimle birikte oldu. Henüz ayrılığa hazır değildik ve kararı her seferinde erteledik. 2011 yılı bitmek üzereydi. Aralık ayından itibaren durumu kötüleşti. Beklediğimiz mucizenin gerçekleşmeyeceğinin sinyalleri geldi. Kısa bir süre sonra o zor kararı vermemiz gerektiğini anlamıştık. Artık tek isteğimiz en azından 2011’e beraber veda etmekti. Uzatmalar sanki bitmişti ama oyunu bitirmemek için elimizden geleni yapmaya çalışıyorduk. Başaramadık.

14 Aralık’ta Bıcır yemeyi kesti. O güne kadar en sevdiği mamalarını zorla da olsa elimizden yiyebiliyordu. Artık veterinerden aldığımız ilaçların da etkisi kalmamıştı. O gün bizle de ilişkisini tamamen kesti. Evin içinde onu göremedik. Gizli köşelerde saklanıyor, yanımıza çağırdığımızda duymamazlıktan geliyordu. Ona yaklaştığımızda hiçbir tepki vermeden uyumaya devam ediyordu. Ertesi gün nefes almakta zorlandığını farkettik. Yemeğine, mamalarına ve suyuna o gün hiç dokunmadı. Gözlerini açacak hali kalmamıştı. Artık zor kararı verme zamanı gelmişti. Her seferinde ertelediğimiz, aramamak için umutla beklediğimiz veterineri aradık. Ertesi gün (16 Aralık) saat 15:00’te bizi bekliyordu.

Son gün her anımızı onunla birlikte geçirmeye çalıştık. Onu kucağımızdan bırakmadık. Bıraksak da uzaklaşacak hali kalmamıştı. Aramıza girip kendine bir yer açmaya, orada uzanıp uyumaya bayılırdı. Son gününde onu aramızdan ayırmadık. Uzun uzun hiç ses çıkarmadan onu izledik. 11 yıl önce onu eve getirdiğimiz ilk günde olduğu gibi onu bu son gününde de avuçlarımızın içinden hiç ayırmadık.

Sabahın ilk ışıklarıyla uyandığımda Bıcır ortalıkta yoktu. Kendisine seçtiği evin en gizli köşesinde uyuyordu. O sabah su içmedi, yemeğine hiç dokunmadı. Bir ara saklandığı yerden çıkıp evin içinde kısa bir yürüyüş yaptı. Hiç hali yoktu. Önce birkaç adım atıp dinlendi. Derin bir nefes aldıktan sonra bir hamle daha yapıp kapının önüne gitti. Başını kapıya çevirdi, sırtını bize dönüp oraya uzandı. Hiç oturmadığı bir alandı burası. Genelde dışardan gelirken bizi karşılamak için dururdu burada ama biz içerdeyken burada oturduğunu, hele başını kapıya, sırtını bize çevirdiğini hatırlamıyorum. Birkaç saat sonra bu kapıdan bir daha dönmemek üzere çıkacağını tahmin mi etmişti? Kedilerin insan hareketlerini önceden hissetme yeteneği olduğunu bir yerlerde okumuştum. O an Bıcır’ın herşeyi farkettiğine inandım.

Onu çantasına koyarken hiç tepki göstermedi. Oysa bu siyah çantanın içine girmemek için her seferinde ne büyük mücadeleler verirdi. Çantanın kapısını kapatırken sadece bir kez miyavladığını duyduk.

16 Aralık 2011 günü Zürih’te dondurucu bir ayaz vardı. Biz Zürih Üniversitesi’nin Veteriner Bölümü’ne doğru yürürken gökyüzü kararmıştı. Bulutlar tepemizde hızla hareket ediyordu. Adım atmayı zorlaştıran rüzgar etkisini arttırıyordu. Hastanenin kapısından içeri kendimizi zor attık. Salonda birkaç kişi daha vardı. Kapıyı açtığımızda danışmadaki görevlilerle birlikte salonda bekleyenlerin bakışları önce bize sonra elimizde taşıdığımız çantaya yöneldi. Bıcır’ın veterinerine haber verildi. Birkaç dakika sonra bizi oturduğumuz salonda karşılamaya geldi. Merhabalaştık ama hiç konuşmadık. Geniş bir salonun ucundaki kapılardan birine doğru yöneldik.

Bıcır’la vedalaşma zamanı gelmişti. Uzun süre ertelemeye çalıştığımız o anı yaşıyorduk. Yıllardır yanımızdan ayırmadığımız dostumuzu son kez görüyorduk. Biz Bıcır’la son anlarımızı yaşarken veteriner dışarda beklemek üzere odadan ayrıldı.

Bıcır’la konuştuk. Bir elimle onu okşarken diğer elimle sol patisini avucuma yerleştirdim. Birazdan hiç acı çekmeden uyuyacağını, uyandığında onu bulduğumuz okyanus kenarındaki sahilde olacağını, gözlerini açtığı güneşli California günlerine döneceğini fısıldadım. Onunla geçirdiğimiz son dakikalarda iki patisini masanın ucuna uzatıp sessizce bizi dinledi. Hiç hareket etmedi. Başımı alnından çekip patilerini avucumun içinden bıraktığımda hala hareketsizdi. Onu son bir kez daha öptüm ve dışarda bekleyen veterineri çağırdım.

Binadan ayrılırken elimdeki çantanın içi boştu. Geniş salondan kapıya uzanan koridor sanki her adımda biraz daha uzuyordu. Dışarı çıktığımza şiddetli bir rüzgar yüzümüze çarptı. Yağmur atıştırmaya başlamıştı. Hava kararmış, kararan bulutlar sanki biraz daha alçalmıştı. Hastaneden uzaklaşırken başımızı çevirip binaya bir kez daha baktık. Burayı son kez göreceğimi biliyordum. Yolumun bu bölgeye bir daha düşmeyeceğini bildiğim gibi…

Soğuk ve fırtınalı bir akşam saatinde bu ıssız caddede elimiz boş eve döndüğümüz o an onun da bir başka yolculuğa çıktığına emindim. Eve girdiğimizde onun yokluğunu fazlasıyla hissettik. Odalar, koridor, balkon bomboştu. Kapıyı her açtığımzda bizi karşılayan, ayaklarımıza dolanan dostumuz bize artık hoşgeldin demeyecekti. Mutfağa her adımımda evin bir köşesinden belirip yemek kabına doğru koşmayacak, yolumu kesip beni ödüllerinin olduğu alana yönlendirmeyecek, sabahın köründe ıslak burnuyla bizi uyandırmayacaktı.

Biz Bıcır’ı çok sevdik. Onunla uzun yıllarımızı keyifle geçirdik. Sevinçlerimizde, hüzünlerimizde, hayatımıza yön verdiğimiz her değişiklikte yanımızdaydı. 11 yıl önce kalbimize yerleştirdiğimiz sevgisini oradan hiç çıkartmamıştık. Bundan sonra da çıkartmayacağız. Yolculuğumuz onsuz sürecek ama onu hiç unutmayacağız.

Tıpkı diğer gidenler gibi onunla da bir gün bir yerlerde yolumuzun kesişeceğini biliyorum.

(*) Karttaki Almanca şiir:

War ich ein Falter
vor meiner Geburt
ein Baum oder
ein Stern

Ich habe es vergessen

Aber ich weis
das ich war
und sein werde

Augenblicke
aus Ewigkeit

Şiirin İngilizcesi

I was a butterfly
before my birth
a tree or
a star

I’ve forgotten it

But I know
I was
and will be

moments
from eternity
Rose Auslander

Fotoğraflarla

*********************

Kısa Film

*********************

The winds that sometimes take something we love, are the same that bring us something we learn to love. Therefore we should not cry about something that was taken from us, but, yes, love what we have been given. Because what is really ours is never gone forever…

*********************

11 yıllık dostluğun adı: Bıcır

Nehir kenarında yürürken ilginç manzaralar vardı. Kuğulara ilk kez bu kadar yaklaştım. Neredeyse nehir seviyesine indim, karşılıklı uzun uzun bakıştık ve geriye birkaç ilginç fotoğraf kaldı.